Η αναβολή της προγραμματισμένης συνόδου μεταξύ του Ιράν και κρατών του Κόλπου για το μέλλον του Στενού του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τις νέες επιθέσεις στην περιοχή και το κλείσιμο κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, τροφοδοτούν νέα άνοδο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και εντείνουν τις ανησυχίες για περαιτέρω κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Το σουλτανάτο του Ομάν ανακοίνωσε την αναβολή της συνάντησης υπουργών Εξωτερικών που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στη Σαλάλα με αντικείμενο το μέλλον του Στενού του Ορμούζ, της στρατηγικής θαλάσσιας οδού που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του Ομάν, η απόφαση ελήφθη προκειμένου να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για έναν εποικοδομητικό διάλογο. Το ιρανικό πρακτορείο IRNA μετέδωσε ότι η αναβολή αποφασίστηκε από κοινού από την Τεχεράνη και τη Μούσκατ.
«Παραμένουμε δεσμευμένοι στη διευκόλυνση διαλόγου που θα συνεισφέρει στη σταθερότητα και στη διαρκή συνεργασία στην περιφέρεια», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, τονίζοντας ότι στόχος είναι η διαμόρφωση ευρύτερης συναίνεσης.
Στο επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελούσε μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, καθώς μέσω αυτού διακινούνταν περίπου το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονταν παγκοσμίως.
Μετά την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη διεκδίκησε τον πλήρη έλεγχο της θαλάσσιας οδού, επιβάλλοντας νέους όρους διέλευσης στα εμπορικά πλοία. Το Ιράν υποστηρίζει ότι η διέλευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν άδειας των αρχών του, επικαλούμενο λόγους ασφάλειας και εθνικής κυριαρχίας, ενώ σχεδιάζει την επιβολή τελών για τις υπηρεσίες που παρέχονται στα διερχόμενα σκάφη.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αμφισβητούν εμπράκτως τον ιρανικό έλεγχο της περιοχής, πραγματοποιώντας κατά διαστήματα στρατιωτικά πλήγματα στις ιρανικές ακτές, ενώ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια του Κόλπου.
Νέα περιστατικά ασφαλείας στην περιοχή
Το κλίμα επιβαρύνθηκε περαιτέρω τις τελευταίες ημέρες. Ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι εμπορικό πλοίο δέχθηκε επίθεση στο Ορμούζ, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένα μέλος του πληρώματος.
Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε το προσωρινό κλείσιμο του αγωγού Ανατολής-Δύσης, βασικής εναλλακτικής οδού μεταφοράς πετρελαίου που παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ. Η απόφαση ελήφθη μετά από επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών που, σύμφωνα με το Ριάντ, προήλθαν από το Ιράκ.
Επιπλέον, το κίνημα Ανσαραλά της Υεμένης, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη, ανακοίνωσε ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας και τις προηγούμενες ημέρες ανέλαβε τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας Στενού Μπαμπ ελ Μάντεμπ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της ναυσιπλοΐας προς και από τη Διώρυγα του Σουέζ.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει περαιτέρω την πίεση στο Ριάντ, καθώς το βασίλειο βρίσκεται αντιμέτωπο με προβλήματα τόσο στα ανατολικά, στο Ορμούζ, όσο και στα νοτιοδυτικά, στο Μπαμπ ελ Μάντεμπ.
Άνοδος στις τιμές του πετρελαίου
Οι εξελίξεις αποτυπώνονται ήδη στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου ξεκίνησαν την εβδομάδα με ισχυρή άνοδο, διατηρούμενες πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Το πετρέλαιο Brent Βόρειας Θάλασσας για παράδοση Νοεμβρίου κατέγραφε άνοδο 2,8%, φθάνοντας τα 107,54 δολάρια το βαρέλι, αφού είχε ήδη ενισχυθεί κατά περίπου 9% την προηγούμενη εβδομάδα. Παράλληλα, το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) για παράδοση Οκτωβρίου ενισχυόταν κατά 2,29%, στα 102,34 δολάρια το βαρέλι.
Η άνοδος αποδίδεται στις αυξανόμενες ανησυχίες για περαιτέρω διαταραχές στις παγκόσμιες ροές ενέργειας, καθώς το μέλλον του Στενού του Ορμούζ παραμένει αβέβαιο και οι εχθροπραξίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ παρουσιάζουν εκ νέου σημάδια κλιμάκωσης.
Αβέβαιο το επόμενο βήμα
Παρά τις προσπάθειες διαμεσολάβησης του Ομάν, οι αποκλίνουσες θέσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης για το καθεστώς του Ορμούζ καθιστούν δύσκολη την εξεύρεση κοινής λύσης. Ενδεικτικό του κλίματος είναι ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σχολιάζοντας τη σχεδιαζόμενη σύνοδο που τελικά αναβλήθηκε, δήλωσε πως «δεν δίνει δεκάρα» για τη συνάντηση, χαρακτηρίζοντάς την «δικό τους θέμα».
Με το Ορμούζ να παραμένει ουσιαστικά κλειστό, τις επιθέσεις κατά πλοίων να συνεχίζονται και τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται ανοδικά, η περιοχή εισέρχεται σε μία νέα περίοδο αβεβαιότητας με πιθανές επιπτώσεις τόσο στις διεθνείς αγορές όσο και στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Με πληροφορίες από ΚΥΠΕ και ΑΠΕ - ΜΠΕ
