Βρετανικός προϋπολογισμός: Εφάπαξ ενίσχυση £100 για έως 20 εκατ. νοικοκυριά

Εφάπαξ ενίσχυση 100 λιρών για έως 20 εκατομμύρια νοικοκυριά, παράταση φορολογικών ελαφρύνσεων στους λογαριασμούς ενέργειας, αύξηση του κατώτατου μισθού και υψηλότερη φορολογία στις τράπεζες περιλαμβάνει ο νέος βρετανικός προϋπολογισμός. Τον παρουσίασε χθες στη Βουλή των Κοινοτήτων ο Υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι, ενώ οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι τα μέτρα δεν επαρκούν για να αποτρέψουν νέα υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου.

Πρόκειται για τον πρώτο προϋπολογισμό της Κυβέρνησης του Άντι Μπέρναμ, η οποία επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες πιέσεις στην οικονομία, κυρίως λόγω της ενεργειακής κρίσης και των διεθνών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Από τον Ιανουάριο, έως και 20 εκατομμύρια νοικοκυριά στην Αγγλία που ανήκουν στις τέσσερις χαμηλότερες κατηγορίες δημοτικού φόρου θα λάβουν επίδομα 100 λιρών για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Αντίστοιχη χρηματοδότηση θα δοθεί στις αποκεντρωμένες κυβερνήσεις της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας για την εφαρμογή παρόμοιων μέτρων.

Η προσωρινή απαλλαγή από τον ΦΠΑ στους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας παρατείνεται έως τον Ιούλιο του 2027. Το μέτρο αναμένεται να μειώσει κατά περίπου 50 λίρες τον ετήσιο λογαριασμό ενός μέσου νοικοκυριού. Έως τον Ιούλιο του 2027 παρατείνεται επίσης η μείωση του φόρου καυσίμων κατά 5 πένες ανά λίτρο.

Τον Απρίλιο, το κατώτατο ωρομίσθιο θα αυξηθεί κατά 3,9%, φτάνοντας τις 13,21 λίρες. Προβλέπονται, ακόμη, φορολογικές ελαφρύνσεις για μικρές επιχειρήσεις στους κλάδους του λιανεμπορίου, της εστίασης και της φιλοξενίας.

Οι πάγιες χρεώσεις στους λογαριασμούς φυσικού αερίου καταργούνται, με το σχετικό κόστος να μεταφέρεται στη χρέωση ανά μονάδα κατανάλωσης.

Η χρηματοδότηση των μέτρων θα προέλθει από τον προσωρινό διπλασιασμό, για διάστημα 15 μηνών, του πρόσθετου φόρου επί των τραπεζικών κερδών, από 3% σε 6%. Θα αυξηθούν επίσης κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες οι φορολογικοί συντελεστές για εισοδήματα από ενοίκια και αποταμιεύσεις, από τον Απρίλιο του 2027.

Ανησυχία για το βιοτικό επίπεδο

Το ανεξάρτητο ερευνητικό ίδρυμα Resolution Foundation εκτιμά ότι η οικονομική ενίσχυση δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες των νοικοκυριών που χρειάζονται περισσότερο στήριξη.

Σύμφωνα με ανάλυσή του, το φτωχότερο 50% των νοικοκυριών θα ωφεληθεί κατά μέσο όρο κατά 158 λίρες από τα μέτρα στήριξης φέτος και τον επόμενο χρόνο, μόλις 14 λίρες περισσότερες από τις 144 λίρες που αντιστοιχούν στο πλουσιότερο 50%.

Το ίδρυμα επισημαίνει ότι η επιλογή δικαιούχων με βάση την κατηγορία δημοτικού φόρου του ακινήτου δεν αποτυπώνει απαραίτητα την πραγματική οικονομική τους κατάσταση. Υπολογίζει, μάλιστα, ότι περίπου ένα στα οκτώ νοικοκυριά του φτωχότερου μισού του πληθυσμού ενδέχεται να μην λάβει την εφάπαξ ενίσχυση.

Ανησυχία προκαλούν και οι προβλέψεις για τα εισοδήματα. Το Resolution Foundation εκτιμά ότι το πραγματικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα ενός τυπικού νοικοκυριού σε εργάσιμη ηλικία θα μειωθεί συνολικά κατά περίπου 1.050 λίρες, ή 3%, από το οικονομικό έτος 2026-2027 έως το 2028-2029.

Παρά την κρατική στήριξη, οι ετήσιοι λογαριασμοί ενέργειας προβλέπεται να παραμείνουν, σε πραγματικούς όρους, υψηλότεροι από τα επίπεδα της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.

Κριτική από την αντιπολίτευση

Η ηγέτης των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοχ, άσκησε έντονη κριτική, χαρακτηρίζοντας τα κυβερνητικά μέτρα ανεπαρκή για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων της οικονομίας.

Κατηγόρησε την Κυβέρνηση ότι εξακολουθεί να βασίζεται σε υψηλή φορολογία, αυξημένο δανεισμό και υπερβολικές δημόσιες δαπάνες, χωρίς να παρουσιάζει ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικών επιδομάτων και την ενίσχυση της ανάπτυξης.

Ο Πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ υπερασπίστηκε τον προϋπολογισμό, λέγοντας ότι αποτελεί μέρος της προσπάθειας της Κυβέρνησης να στηρίξει τους εργαζομένους και να διαμορφώσει νέο οικονομικό μοντέλο, με μεγαλύτερη έμφαση στις περιφέρειες και στις παραγωγικές επενδύσεις.

Πιέσεις στα δημόσια οικονομικά

Επιφυλάξεις διατυπώνονται και για τη μεσοπρόθεσμη πορεία των δημόσιων οικονομικών. Το Resolution Foundation σημειώνει ότι ο προϋπολογισμός προβλέπει πρόσθετη χρηματοδότηση 9 δισεκατομμυρίων λιρών για τις δημόσιες υπηρεσίες, αλλά τα μελλοντικά περιθώρια δαπανών παραμένουν περιορισμένα.

Το ίδρυμα επισημαίνει ακόμη ότι η δημοσιονομική προσαρμογή της Βρετανίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, την ώρα που αυξάνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης της υγείας, της άμυνας και άλλων δημόσιων υπηρεσιών.

Το Γραφείο Δημοσιονομικής Ευθύνης αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη της βρετανικής οικονομίας το 2027, στο 1%, επιβεβαιώνοντας το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί η Κυβέρνηση.

Ο Υπουργός Οικονομικών Τζον Χίλι υποστήριξε ότι ο προϋπολογισμός προσφέρει άμεση ανακούφιση στα νοικοκυριά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η Κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της όλες τις συνέπειες της διεθνούς οικονομικής αβεβαιότητας.

Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για την Κυβέρνηση Μπέρναμ θα είναι η παρουσίαση των σχεδίων για τη μεταρρύθμιση των κοινωνικών επιδομάτων και τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών και της άμυνας. Αρκετές από τις σημαντικότερες δημοσιονομικές αποφάσεις μετατέθηκαν για το 2027.

Πηγή: ΚΥΠΕ