Πριν μερικά χρόνια ήταν σπάνιο φαινόμενο ένας διευθυντής να είναι νεαρότερος σε ηλικία και υπηρεσία από τους υφισταμένους του. Μπορεί αυτό να συνέβαινε για τη θέση του ανώτερου εκτελεστικού διευθυντή (CEO), όχι όμως στις πιο χαμηλές θέσεις (π.χ. τμηματάρχες).
Σήμερα η κατάσταση έχει αλλάξει άρδην αφού αυτό είναι σύνηθες φαινόμενο. Αυτή η δυναμική μπορεί να είναι πολύ παραγωγική, νοουμένου ότι οι διευθυντές διοικούν με σύνεση. Η διαφορά στην ηλικία και στην πείρα μπορεί να εμπλουτίσει την εργασία, αλλά από την άλλη μπορεί να προκαλέσει εντάσεις. Όλα εξαρτώνται από τη συμπεριφορά των νέων διευθυντών. Ένας νεαρός διευθυντής θα θεωρείται ότι πέτυχε όχι μόνο όταν καταφέρει να διοικεί με επιτυχία την ομάδα του αλλά και όταν κτίζει γέφυρες εμπιστοσύνης με τους υφισταμένους του, τους σέβεται και αξιοποιεί τη σοφία που διαθέτουν οι ηλικιωμένοι υπάλληλοι.
Σεβασμός στην πείρα
Οι νεαροί διευθυντές πρέπει ειλικρινά να σέβονται την πείρα και την ηλικία των υπαλλήλων τους, οι οποίοι για πολλά χρόνια είχαν εργαστεί σκληρά για να βελτιώνουν τις γνώσεις τους, να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της εργασίας τους και να αποκτούν πολύτιμες εμπειρίες.
Ο σεβασμός αυτός δεν πρέπει να συγχύζεται με οποιοδήποτε είδος φόβου του διευθυντή, ο οποίος πρέπει πάντοτε να θυμάται ότι έχει τοποθετηθεί εκεί για κάποιον λόγο. Δεν είναι απαραίτητο ένας διευθυντής να τα ξέρει όλα, φτάνει να διευθύνει αποτελεσματικά την ομάδα του. Ισοζυγίζοντας την αυτοπεποίθηση με την ταπεινοφροσύνη, οι νεαροί διευθυντές μπορούν να δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η πείρα των ηλικιωμένων αναγνωρίζεται χωρίς αυτό να επηρεάζει την εξουσία που συνοδεύει τον διορισμό των διευθυντών.
Επικοινωνία
Η σωστή επικοινωνία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ γενεών. Οι ηλικιωμένοι υπάλληλοι μπορεί να έχουν τις δικές τους προτιμήσεις, όπως αυτές διαμορφώθηκαν όταν αυτοί εργάζονταν κάτω από διάφορους διευθυντές. Μερικοί από τους υπαλλήλους αυτούς μπορεί να προτιμούν την απευθείας επικοινωνία και τη συζήτηση πρόσωπο με πρόσωπο, ενώ κάποιοι άλλοι μπορεί να προτιμούν την άμεση επικοινωνία με τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα.
Οι νεαροί διευθυντές πρέπει να διαθέσουν χρόνο για να μάθουν τις προτιμήσεις κάθε υπαλλήλου και να προσαρμοστούν ανάλογα. Όταν οι διευθυντές επικοινωνούν με τους υπαλλήλους τους με σαφήνεια και σεβασμό αποφεύγονται οι παρεξηγήσεις και βελτιώνεται η αλληλοεμπιστοσύνη. Πρέπει επίσης να αποφεύγουν προσπάθειες χειραγώγησης των υπαλλήλων ούτε και να καταλήγουν σε αυθαίρετα συμπεράσματα όσον αφορά τις τεχνολογικές τους γνώσεις και την προσαρμοστικότητά τους στη νέα τεχνολογία. Τέλος, είναι απαραίτητος ο χειρισμός των ηλικιωμένων υπαλλήλων ως ικανών επαγγελματιών, αποφεύγοντας τυχόν στερεότυπες απόψεις όσον αφορά τις δυνατότητές τους.
Συνεργασία
Η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων ιεραρχίας βλάπτει την ομάδα, σε αντίθεση με τη συνεργασία η οποία οδηγεί την ομάδα σε επιτυχία. Οι νεαροί διευθυντές πρέπει να δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι ιδέες να διακινούνται ελεύθερα, ανεξαρτήτως ηλικίας και θέσης. Οι παλιοί υπάλληλοι συνήθως έχουν πολύτιμες πληροφορίες, οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν τους νεαρότερους διευθυντές να παίρνουν σοφότερες αποφάσεις. Η αξιοποίηση των πληροφοριών αυτών από τους διευθυντές είναι ένδειξη σεβασμού και συμπερίληψης.
Οι προσπάθειες των διευθυντών για συνεργασία δεν πρέπει να επηρεάζουν τη λογοδοσία των παλιών υπαλλήλων. Συνεργασία δεν σημαίνει απαλλαγή της ευθύνης των διευθυντών για τις αποφάσεις που λαμβάνονται.
Μάθηση
Οι διευθυντές πρέπει να ενθαρρύνουν την αμφίδρομη μάθηση ούτως ώστε, από τη μια, να καθοδηγούν τους υπαλλήλους τους και, από την άλλη, να μαθαίνουν από αυτούς. Οι παλιοί υπάλληλοι μπορεί να αξιοποιηθούν ως ανεπίσημοι μέντορες στους νεαρούς διευθυντές, προσφέροντας συμβουλές και πρακτικές γνώσεις, που οι νεαροί διευθυντές δεν μπορούν να βρουν σε κανένα εκπαιδευτικό εγχειρίδιο.
Οι διευθυντές που επιδιώκουν τη βοήθεια των υπαλλήλων τους επιδεικνύουν πνεύμα συναισθηματικής νοημοσύνης και επαγγελματικής ωριμότητας. Απλές καθημερινές πράξεις –όπως η αναζήτηση πληροφοριών και συμβουλών από έμπειρους υπαλλήλους πάνω σε πολύπλοκα θέματα- από τη μια βελτιώνουν τις σχέσεις διευθυντών και υπαλλήλων και από την άλλη οδηγούν σε καλύτερα αποτελέσματα.
Ανατροφοδότηση
Η ανατροφοδότηση των παλιών υπαλλήλων από τον νεαρό διευθυντή προκαλεί στον τελευταίο πολύ άγχος, ιδιαίτερα αν αυτός έχει λιγότερη πείρα από τους υπαλλήλους του. Από την άλλη, αποφυγή της ανατροφοδότησης μπορεί να οδηγήσει σε προβληματική απόδοση των υπαλλήλων και να προκαλέσει την αντίδρασή τους.
Το κλειδί στην υπόθεση είναι ο διευθυντής να προσεγγίσει την ανατροφοδότηση με επαγγελματισμό και σεβασμό. Πρέπει να επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες ενέργειες των υπαλλήλων και όχι στα προσωπικά τους χαρακτηριστικά. Όσον αφορά τη μεταξύ τους συζήτηση, αυτή πρέπει να καλύπτει κυρίως θέματα βελτίωσης και επίτευξης κοινών στόχων. Ο τόνος της φωνής του πρέπει να είναι ήπιος και οι ερωτήσεις του να έχουν σχέση με τις προοπτικές των υπαλλήλων. Με τον τρόπο αυτόν η ανατροφοδότηση θα είναι πιο παραγωγική και λιγότερο συγκρουσιακή.
Συνεισφορά και αφοσίωση
Οι περισσότεροι παλιοί υπάλληλοι είναι αφοσιωμένοι και δεσμευμένοι με τον οργανισμό. Ο νεαρός διευθυντής πρέπει να φροντίσει ώστε αυτά να συνεχιστούν. Όταν ο νεαρός διευθυντής αναγνωρίζει την προσφορά τους, οι υπάλληλοι θα διατηρήσουν υψηλό ηθικό. Δεν χρειάζονται πολύπλοκες διαδικασίες για αυτήν την αναγνώριση. Ακόμη και ένα απλό «μπράβο» είναι αρκετό για να ικανοποιήσει έναν παλιό υπάλληλο.
Οι νεαροί διευθυντές πρέπει να αναγνωρίζουν την προσφορά των παλιών υπαλλήλων προς τον οργανισμό. Σεβόμενοι την ιστορία τους θα αυξήσουν τον αλληλοσεβασμό και θα ενισχύσουν τις εργασιακές σχέσεις.
Στυλ ηγεσίας
Δεν υπάρχει στυλ ηγεσίας γενικής χρήσεως για τους νεαρούς διευθυντές, αφού αυτοί πρέπει να προσαρμόζουν το στυλ τους ανάλογα με τις ανάγκες της ομάδας τους. Οι παλιοί υπάλληλοι χρειάζονται περισσότερη αυτονομία αφού –λόγω της πείρας τους- μπορούν να εργάζονται χωρίς επίβλεψη.
Την ίδια στιγμή οι διευθυντές πρέπει να βρίσκονται πάντοτε στη διάθεση των υπαλλήλων τους όταν αυτοί χρειάζονται τη βοήθεια, τη στήριξη και την υποστήριξή τους. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται η παραγωγικότητα χωρίς να επηρεάζεται η αυτονομία.
Αλληλοσεβασμός
Οι νεαροί διευθυντές πρέπει να δημιουργούν μια κουλτούρα αμοιβαίου σεβασμού. Πρέπει να επιδεικνύουν επαγγελματισμό, να είναι δίκαιοι και να εφαρμόζουν ένα σύστημα ελεύθερης και ανοικτής επικοινωνίας. Με τον αλληλοσεβασμό η ηλικία εξελίσσεται σε θετικό στοιχείο και παύει να αποτελεί εμπόδιο.
Οι σχέσεις μεταξύ γενεών ενισχύονται με εκδηλώσεις ομαδικότητας, ανταλλαγής εμπειριών και σωστής αντιμετώπισης τυχόν διαφορών. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά οδηγούν σε πιο συνεκτικές και αποτελεσματικές ομάδες.
Επίλογος
Η διεύθυνση ηλικιωμένων υπαλλήλων από έναν νεαρότερο διευθυντή είναι ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία. Οι νεαροί διευθυντές πρέπει να σέβονται την πείρα των παλιών υπαλλήλων, να επικοινωνούν αποτελεσματικά και να συνεργάζονται μαζί τους. Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι ανοικτοί για μάθηση από αυτούς. Με τον τρόπο αυτό θα κτιστούν ισχυρές και παραγωγικές σχέσεις. Όταν η διαφορά στην ηλικία τυγχάνει σωστού χειρισμού, μπορεί αυτή να εξελιχθεί σε μια δυναμική πηγή διαφορετικότητας, καινοτομίας και επιτυχίας.
* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.
