Eικόνα δύο ταχυτήτων καταγράφεται στην κυπριακή αγορά τραπεζικών χορηγήσεων, σύμφωνα με τα ευρήματα της Έρευνας Τραπεζικών Χορηγήσεων (ΕΤΧ) της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου. Ο επιχειρηματικός τομέας παραμένει επιφυλακτικός, αλλά τα νοικοκυριά συνεχίζουν να αναζητούν χρηματοδότηση με αυξανόμενο ρυθμό, τροφοδοτώντας τόσο τη στεγαστική πίστη όσο και την καταναλωτική αγορά.
Οι επιχειρήσεις
Ειδικότερα, το δεύτερο τρίμηνο, η συνολική καθαρή ζήτηση δανείων και πιστωτικών ορίων από μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις παρέμεινε συνολικά αμετάβλητη σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο, επιβεβαιώνοντας τις αρχικές εκτιμήσεις των τραπεζών. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά μέγεθος επιχείρησης και κλάδο.
Οι χρηματοδοτικές ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων παρέμειναν σταθερές, αλλά στις μεγάλες επιχειρήσεις σημειώθηκε αισθητή υποχώρηση της ζήτησης για πάγιες επενδύσεις. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κατά κύριο λόγο σε δύο νευραλγικούς κλάδους: τον τουρισμό και την ενέργεια. Στον τουριστικό τομέα, το επενδυτικό κλίμα επηρεάζεται αρνητικά από τη διαρκή αβεβαιότητα που γεννά η κρίση στη Μέση Ανατολή. Στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), παράγοντες που σχετίζονται με την αναμενόμενη απόδοση των έργων –μεταξύ των οποίων και τα τεχνικά εμπόδια απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας από το ηλεκτρικό δίκτυο– φαίνεται να οδηγούν τους επενδυτές σε στάση αναμονής.
Πίσω από τη σταθερότητα του επιχειρηματικού δανεισμού κρύβεται αξιοσημείωτη επιφυλακτικότητα των μεγάλων παικτών. Ενώ η ζήτηση από μικρομεσαίες επιχειρήσεις έμεινε στάσιμη, στην ανάλυση επισημαίνεται ότι «καταγράφηκαν μειωμένες χρηματοδοτικές ανάγκες για πάγιες επενδύσεις από μεγάλες επιχειρήσεις, σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, κυρίως στους τομείς του τουρισμού και της ενέργειας».
Ο σχολιασμός της έρευνας της Κεντρικής αναδεικνύει τους εξωγενείς και δομικούς παράγοντες αυτής της εξέλιξης. Στον τουρισμό, «αυτό φαίνεται να συνδέεται εν μέρει με τη διαρκή αβεβαιότητα που απορρέει από τη συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή». Στον τομέα της ενέργειας, η κάμψη αφορά έργα ΑΠΕ και αποδίδεται «σε παράγοντες που επηρεάζουν την αναμενόμενη απόδοση των σχετικών επενδυτικών έργων, περιλαμβανομένων περιορισμών στην ικανότητα του ηλεκτρικού δικτύου να απορροφήσει την παραγόμενη ενέργεια».
Τα νοικοκυριά
Αντίθετα, η διάθεση των ιδιωτών για νέο δανεισμό κινείται δυναμικά. Στο μέτωπο της στεγαστικής πίστης, η καθαρή ζήτηση αυξήθηκε κόντρα στις προβλέψεις, με την έκθεση να καταγράφει ότι «η καθαρή αύξηση της ζήτησης για στεγαστικά δάνεια αποδίδεται στις βελτιωμένες προοπτικές της αγοράς κατοικίας και στο γενικό επίπεδο των επιτοκίων», παράγοντες που «φαίνεται να αφορούν τόσο την ιδιοκατοίκηση όσο και την αγορά κατοικίας προς ενοικίαση».
Σταθερά ανοδική είναι και η τροχιά στην καταναλωτική πίστη για τρίτο συνεχόμενο τρίμηνο. Όπως εξηγείται, «η αύξηση της ζήτησης για καταναλωτικά και λοιπά δάνεια αποδίδεται στις αυξημένες δαπάνες των νοικοκυριών για αγορά διαρκών καταναλωτικών αγαθών και στην τόνωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών». Επιπρόσθετα, υπογραμμίζεται ότι «η συνεχιζόμενη άνοδος της ζήτησης για καταναλωτικά και λοιπά δάνεια από νοικοκυριά ενδέχεται να αντανακλά τη διατήρηση ευνοϊκών οικονομικών συνθηκών για τα νοικοκυριά, περιλαμβανομένης της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανοδική διάθεση των πολιτών εκδηλώνεται σε ένα περιβάλλον όπου τα κριτήρια έγκρισης δανείων, καθώς και οι γενικοί όροι και προϋποθέσεις, παραμένουν αμετάβλητοι και αυστηροί. Παράλληλα, το ποσοστό των αιτήσεων που απορρίπτονται διατηρείται σταθερό σε όλες τις κατηγορίες.
Όσον αφορά το τρίτο τρίμηνο, οι συμμετέχουσες τράπεζες εκτιμούν ότι αυτή η διαφορετική συμπεριφορά επιχειρήσεων και νοικοκυριών θα συνεχιστεί. Η επιχειρηματική ζήτηση προβλέπεται να παραμείνει σταθερή. Αντίθετα, η ζήτηση από πλευράς νοικοκυριών για ιδιοκατοίκηση και ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, αποτελώντας τον βασικό μοχλό πιστωτικής επέκτασης στην Κύπρο.
