Την ουσιαστική πρόοδο που καταγράφουν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Κύπρο, καταγράφει νέο άρθρο στο The CBC Blog, με τίτλο: «Η Άνοδος και η Πτώση των ΜΕΔ στην Κύπρο: Επιλύθηκαν, Μεταφέρθηκαν ή Μετασχηματίστηκαν;», τονίζοντας ωστόσο ότι το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους παραμένει.
Όπως αναφέρεται στο blog που υπογράφει ο Ξένιος Σωκράτους, η ιστορία των ΜΕΔ στην Κύπρο συνιστά αναμφίβολα μια ιστορία επιτυχίας, όχι όμως μια ιστορία χωρίς εκκρεμότητες.
«Οι τράπεζες βρίσκονται σήμερα σε σαφώς ισχυρότερη θέση. Δείκτες που κάποτε είχαν φθάσει σε επίπεδα κρίσης έχουν πλέον ομαλοποιηθεί και ευθυγραμμιστεί με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι προβλέψεις έχουν ενισχυθεί, η κεφαλαιακή βάση έχει καταστεί πιο ανθεκτική και το κυπριακό τραπεζικό σύστημα δεν αποτελεί πλέον την αρνητική εξωκείμενη τιμή στην Ευρώπη, όπως συνέβαινε στο παρελθόν. Πρόκειται για ένα απτό επίτευγμα που αξίζει να αναγνωριστεί», τονίζεται.
«Δεν προέκυψε εύκολα ούτε αυτόματα. Υπήρξε αποτέλεσμα πολυετών και επώδυνων αναδιαρθρώσεων, επίμονης εποπτικής πίεσης, εκτεταμένων αποεπενδύσεων και πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων, θεσμικών μεταρρυθμίσεων και σημαντικής επιχειρησιακής προσπάθειας από τις ίδιες τις τράπεζες. Η προσπάθεια ήταν επίπονη, αλλά απέδωσε καρπούς», υποδεικνύεται.
Το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους και οι νοοτροπίες
Σύμφωνα με τον συντάκτη, το τραπεζικό σκέλος του προβλήματος έχει, σε μεγάλο βαθμό, αντιμετωπιστεί, τονίζοντας ωστόσο ότι το ευρύτερο πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους, εξακολουθεί να υφίσταται.
«Το επόμενο κεφάλαιο αυτής της διαδρομής υπερβαίνει πλέον την αμιγώς τραπεζική διάσταση. Αφορά κάτι πιο σύνθετο και λιγότερο ξεκάθαρο. Αφορά την αποτελεσματική και δίκαιη διαχείριση του εκκρεμούς ιδιωτικού χρέους. Αφορά τη διατήρηση μιας υγιούς κουλτούρας αποπληρωμής προς όφελος του συνόλου της οικονομίας. Αφορά την προστασία των βιώσιμων δανειοληπτών που αντιμετωπίζουν πραγματικές οικονομικές δυσκολίες, χωρίς ταυτόχρονα να επιβραβεύονται όσοι επέλεξαν στρατηγικά να μην εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους. Πάνω απ’ όλα όμως, αφορά τη διασφάλιση ότι, καθώς οι μνήμες της κρίσης σταδιακά εξασθενούν, δεν θα επανεμφανιστούν αθόρυβα οι νοοτροπίες και οι συμπεριφορές που συνέβαλαν στη δημιουργία της».
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, η αποκλιμάκωση των ΜΕΔ δεν είναι απλώς η ιστορία της μείωσης των προβληματικών δανείων αλλά η ιστορία μιας χώρας που έμαθε, με σημαντικό κόστος και επώδυνα, ότι η πίστωση δεν συνιστά πραγματικό πλούτο αν δεν μπορεί τελικά να αποπληρωθεί. «Αυτό το δίδαγμα κόστισε ακριβά. Θα ήταν κρίμα να ξεχαστεί», υπογραμμίζει.
Η πρόκληση που παραμένει: Εταιρείες Εξαγοράς Πιστώσεων, δανειολήπτες με μακροχρόνιες καθυστερήσεις και το «σκιώδες» απόθεμα ΜΕΔ
Σύμφωνα με τις αναφορές που περιλαμβάνονται στο blog, η Κύπρος έλυσε σε μεγάλο βαθμό την τραπεζική κρίση των ΜΕΔ προτού διευθετήσει στην ολότητά του το γενικότερο πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους.
Σήμερα, οι ΕΕΠ κατέχουν τη μερίδα του λέοντος των προβληματικών δανείων, με τη συντριπτική πλειονότητα να εξακολουθεί να παραμένει σε καθεστώς μη εξυπηρέτησης.
«Τα εν λόγω δάνεια έχουν μεν εξέλθει από τους ισολογισμούς των τραπεζών, δεν έχουν όμως εξέλθει από την οικονομία. Πίσω από τους βελτιωμένους δείκτες εξακολουθούν να βρίσκονται δανειολήπτες που προσπαθούν να διαχειριστούν μη διευθετημένες υποχρεώσεις, ενεργές διαπραγματεύσεις αναδιάρθρωσης, πιέσεις από διαδικασίες ανάκτησης οφειλών και αντίκτυποι που συνδέονται με τις εμπράγματες εξασφαλίσεις και την αγορά ακινήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υποκείμενη οικονομική δυσχέρεια έχει πράγματι αντιμετωπιστεί. Σε άλλες όμως, έχει αλλάξει απλώς χέρια, μεταφερόμενη από έναν πιστωτή σε έναν άλλο, ενώ η οικονομική πίεση παραμένει σε μεγάλο βαθμό η ίδια και η πραγματικότητα που βιώνει ο δανειολήπτης ουσιαστικά αμετάβλητη», σημειώνεται.
«Οι βασικοί τραπεζικοί δείκτες αφηγούνται μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Οι τράπεζες είναι σήμερα σαφώς πιο υγιείς. Πρόκειται για ένα απτό και ιδιαίτερα σημαντικό επίτευγμα, η σημασία του οποίου δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Ωστόσο, μέρος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση οικονομικής δυσχέρειας», προστίθεται.
Παράλληλα, η αγορά ακινήτων εξακολουθεί, σε κάποιο βαθμό, να επηρεάζεται από το εκκρεμές απόθεμα των ΜΕΔ μέσω πωλήσεων εξασφαλίσεων, ανακτήσεων ακινήτων και των χαρτοφυλακίων ακινήτων που έχουν συσσωρεύσει οι ΕΕΠ και άλλοι σχετικοί φορείς, παρά τη σημαντική ενίσχυση των συνθηκών της αγοράς τα τελευταία χρόνια.
Απαραίτητο το αποτελεσματικό πλαίσιο εκποιήσεων
Στο πλαίσιο του blog γίνεται επίσης αναφορά στις συζητήσεις για την αλλαγή του πλαισίου εκποιήσεων.
«Η δημόσια και πολιτική συζήτηση γύρω από την ανάκτηση των εξασφαλίσεων εξακολουθεί να είναι τεταμένη. Και αυτό γιατί οι εκποιήσεις δεν αποτελούν μια αφηρημένη έννοια. Αφορούν κατοικίες, επιχειρηματικές στέγες, οικογενειακές περιουσίες και εν τέλει βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις περί κοινωνικής δικαιοσύνης και ισορροπίας», σημειώνεται.
Σύμφωνα με τον κ.Σωκράτους, ένα αποτελεσματικό πλαίσιο εκποιήσεων δεν είναι προαιρετικό αλλά απαραίτητο και συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του πιστωτικού συστήματος. «Αν αποδυναμωθεί, το κόστος δεν εξαφανίζεται. Απλώς μεταφέρεται αλλού. Αν η αξία ανάκτησης των εξασφαλίσεων καθίσταται αβέβαιη, αν οι καθυστερήσεις καθίστανται χρόνιες ή αν η στρατηγική αθέτησης πληρωμών και η αποδυνάμωση της κουλτούρας αποπληρωμής επιβραβεύονται στην πράξη, τότε το κόστος μετακυλίεται στους μελλοντικούς δανειολήπτες μέσω υψηλότερων επιτοκίων και αυστηρότερων πιστοδοτικών κριτηρίων».
Όπως υποστηρίζει, η ισορροπία μεταξύ της προστασίας των δανειοληπτών που πραγματικά αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες και της διατήρησης της αξιοπιστίας του πιστωτικού συστήματος αποτελεί μία από τις δυσκολότερες προκλήσεις της μετάκρίσης εποχής.
«Τυχόν λάθη, σε αμφότερες τις κατευθύνσεις, θα έχουν απτές και ασύμμετρες συνέπειες. Γι’ αυτό και το επόμενο κεφάλαιο της ιστορίας των ΜΕΔ στην Κύπρο είναι πιο σύνθετο από το πρώτο. Οι τραπεζικοί δείκτες αποτυπώνουν μια εντυπωσιακή πορεία εξυγίανσης και ανάκαμψης. Όμως, για να σχηματίσει κανείς μια πλήρη εικόνα του προβλήματος, πρέπει να κοιτάξει πέρα από τους ισολογισμούς των τραπεζών. Πρέπει να εξετάσει πόσο προβληματικό ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να παραμένει σε εκκρεμότητα, με ποιον τρόπο επιλύεται, με ποια ταχύτητα και ποιες είναι οι συνέπειες για τους δανειολήπτες, τις αξίες των ακινήτων και, τελικά, για την ευρύτερη πιστωτική κουλτούρα της χώρας. Οι τράπεζες φαίνεται να έχουν κλείσει το δικό τους κεφάλαιο της κρίσης. Για πολλούς δανειολήπτες, ωστόσο, αυτό το κεφάλαιο γράφεται ακόμη», τονίζεται.
*Οι απόψεις που εκφράζονται ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις θέσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου ή οποιουδήποτε άλλου οργανισμού ή ιδρύματος / αρχής.
