Σε μια πρόσφατη συζήτηση στο πλαίσιο ενός συνεδρίου στη Νέα Υόρκη, στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δρ Κρισταλίνα Γκιεοργίεβα, προέβη σε μια πολύ ενδιαφέρουσα, αλλά γνωστή στους επαΐοντες, διαπίστωση για την κατάσταση πραγμάτων γύρω από την υφιστάμενη πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Η παγκόσμια ανάπτυξη συνεχίζει να καταγράφει ρυθμό σχεδόν 3%, όπως ήταν η αρχική πρόβλεψη πριν 18 μήνες, παρά τις επικρατούσες υψηλές τιμές του πετρελαίου, τις δυο μεγάλες συγκρούσεις στην Ουκρανία και στον Κόλπο, τον διεθνή εμπορικό/δασμολογικό πόλεμο, το υψηλό κόστος παγκόσμιου δανεισμού και το δημόσιο χρέος, συμπεριλαμβανομένων και των ανεπτυγμένων οικονομιών, που διογκώνεται.
Το υπό αναφορά «παράδοξο» γεγονός επεξηγείται από την τεράστια επένδυση που γίνεται αυτή τη στιγμή στο κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης, της οποίας το όφελος και επίδραση υπερεκτιμούνται, όπως συμβαίνει με κάθε νέα τεχνολογία, στο αρχικό στάδιο και υποεκτιμούνται στο μετέπειτα στάδιο όταν η νέα τεχνολογία υιοθετείται και ωριμάζει και το ρίσκο της διείσδυσής της (μέσω των αναγκαίων επενδύσεων) έχει πλέον οριοθετηθεί. Αυτή η αρχή, είχε διατυπωθεί από τον διάσημο ακαδημαϊκό μηχανικό Roy Amara το 1978, και έμεινε γνωστή ως «Amara’s Law» και έγινε με αφορμή τον άλλο, εξίσου ριζοσπαστικό με την Τεχνητή Νοημοσύνη, κλάδο της μοριακής νανομηχανικής, για τον οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, γράφτηκε το 1986, και το προφητικό βιβλίο «Engines of Creation» από τoν Eric Drexler, με πρόλογο του έταιρου καθηγητή του MIT, και θεωρητικού «πατέρα» της Τεχνητής Νοημοσύνης, Marvin Misky.
Παρενθετικά, αξίζει να αναφερθεί ότι οι Amara, Drexler και Minsky, που συνδέονταν με το MIT και είχαν αναγνωριστεί για τα ακαδημαϊκά επιτεύγματά τους, είχαν για χρόνια «περιθωριοποιηθεί» από την «ορθόδοξη» σχολή του Computer Science, που δεν έβλεπε την «εφαρμογή» σε όλα όσα ευαγγελίζονταν και προέβλεπαν. Αυτά όμως που προέβλεπαν, σήμερα, όχι μόνο γίνονται πραγματικότητα, αλλά αναμένεται – με βάση την εκτίμηση μιας πολύ πρόσφατης μελέτης της McKinsey για τη συστημική προσέγγιση στην Τεχνητή Νοημοσύνη – να οδηγήσουν σε επενδύσεις ύψους 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα πέντε χρόνια, μόνο στον τομέα των βάσεων δεδομένων (DATA Centers).
Αυτό το εξαιρετικά σημαντικό γεγονός γύρω από τη διοχέτευση παγκόσμιου κεφαλαίου για επενδυτικούς σκοπούς, αποκαλύπτει και ένα μεγάλο πρόβλημα, που δεν είναι άλλο από τη διαχείριση των κεφαλαιουχικών πόρων, που από τη μια προσελκύονται από το αμερικανικό χρέος με την απόδοση του 5%, και από την άλλη επιζητούνται από τις δημόσιες προτάσεις των εταιρειών ΑΙ. Και πάνω σε αυτό, μπορεί η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ να καταγράφει ότι το αμερικανικό δημόσιο δανείζεται πολλαπλάσια χρήματα (750 δισ. εντός τριμήνου) από ό,τι οι εταιρείες AI, αλλά ο κίνδυνος δεν μπορεί να αγνοηθεί εντελώς, ειδικά για εκείνα τα κράτη που ήδη βρίσκονται υπό πίεση. Και κάποια από αυτά είναι εντός και της ΕΕ και το γνωρίζουμε όλοι, αφού όση δημοσιονομική πειθαρχία και αν επιδείξουν, το μέγεθος και η δυναμική ευελιξία των ΗΠΑ, δυστυχώς, δεν συγκρίνονται με τα όσα εμείς διαθέτουμε, είτε σε επίπεδο πρωτευουσών, είτε σε επίπεδο Βρυξελλών.
Τι σημαίνει, όμως, το πιο πάνω για την πορεία της οικονομίας και για εμάς εδώ; Κατ' αρχήν σημαίνει ότι δεν μπορούμε άλλο να προσποιούμαστε ότι το μοντέλο μας μπορεί να μας εξυπηρετήσει και στο μέλλον. Πρέπει να αλλάξουμε τώρα. Αμέσως. Αργήσαμε. Πολλά από όσα κάνουμε θα ξεπεραστούν και οι φορολογικές ή άλλες ανάλογες διευκολύνσεις που «συντηρούν» τη ροή επενδύσεων, δεν θα είναι αρκετές για να μας ωθήσουν μπροστά. Ήδη δεν είναι και φαίνεται, αφού στην πραγματικότητα η πραγματική κυπριακή οικονομία είναι «μεροδούλι-μεροφάι». Και αυτό μετά δυσκολίας για τους περισσότερους.
Δεύτερο, τα χρήματα της ΕΕ δεν αρκούν και σίγουρα δεν αξιοποιούνται και όπως πρέπει, αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα που αφορά ολόκληρη την ΕΕ και σίγουρα και εμάς, αφού η διάθεση χρημάτων για επενδύσεις μηδενικού ορίζοντα βιωσιμότητας (βασικές υποδομές και τα σχετικά) ή για «έρευνα και ανάπτυξη» που μόνο τέτοια δεν είναι, μεταφράζεται σε διατήρηση της συντήρησης του μοντέλου «μεροδούλι-μεροφάι» που αναφέραμε προηγουμένως.
Πρέπει, λοιπόν, να καινοτομήσουμε παντού, κυριολεκτικά. Πρέπει να γίνει πρωταρχικό μας μέλημα η αλλαγή μοντέλου και η διατάραξη του υφισταμένου. Επειδή μπορεί διεθνώς να παρατηρείται μια σταθερότητα στο σύνολο των επενδύσεων σε σχέση με το ΑΕΠ, επειδή πιθανότατα να γίνεται μετακίνηση επενδύσεων από άλλους τομείς προς τον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά αυτό για μας δεν είναι και ιδιαίτερα καθησυχαστικό, αφού καμιά επένδυση δεν γίνεται σε σχέση με το ΑΙ στην Κύπρο (sic). Γι' αυτό και χρειάζεται αλλαγή μοντέλου.
Με ό,τι και αν σημαίνει αυτό από πλευράς πολιτικού κόστους. Χωρίς αυτή τη δημιουργική ανατροπή δεν θα επιλυθεί κανένα από τα μεγάλα προβλήματα που μας απασχολούν και στο τέλος της τρέχουσας πενταετίας, μέχρι το 2030, θα καταλάβουμε πόσο πίσω έχουμε πραγματικά μείνει…
