Η κλιμακούμενη σύγκρουση στο Ιράν έχει ξεπεράσει τα όρια μιας τοπικής στρατιωτικής επέμβασης και έχει εξελιχθεί σε συστημικά αποσταθεροποιητική της παγκόσμιας τάξης. Η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη αντιπαράθεση, όχι μια βραχυπρόθεσμη σύγκρουση. Ένας πόλεμος που θα διαρκέσει ενδεχομένως πέραν του 2026, θα έχει βαθιές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στην περιφερειακή γεωπολιτική ισορροπία. Για την Κύπρο, οι προοπτικές γίνονται όλο και πιο αβέβαιες. Η στρατηγική μετατόπισή από ‘ζώνη ασφαλείας’ σε ‘κράτος πρώτης γραμμής’ και η μετάβαση από ‘παθητική’ σε ‘ενεργή αποτρεπτική’ διάταξη δημιουργούν επικίνδυνα ρήγματα.
Μακρύς πόλεμος και χερσαίες δυνάμεις: Δεν πρόκειται απλώς για μια περιφερειακή διαμάχη στη Μέση Ανατολή, αλλά για μια μάχη για το μέλλον του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η σημερινή δυτική ηγεσία φαίνεται ιδεολογικά προσηλωμένη στην ‘αλλαγή καθεστώτος’ στο Ιράν αλλά και τη Ρωσία. Πρόκειται για μια αναμέτρηση της δυτικής ηγεμονίας ενάντια σε έναν αναδυόμενο άξονα Ρωσίας, Κίνας και Ιράν. Ένας πόλεμος φθοράς, που θα εξαντλεί τη Δύση, θα τους είναι ωφέλιμος. Με τη λήξη των πρόσφατων διπλωματικών προθεσμιών, μια σημαντική κλιμάκωση —που ενδεχομένως να περιλαμβάνει και χερσαία εισβολή— φαίνεται να είναι επικείμενη.
Στασιμοπληθωρισμός: Ένας ‘μακρύς πόλεμος’ θα λειτουργεί ως καταλύτης για μια ‘μεγάλη επανεκκίνηση’ των οικονομιών που θα χαρακτηρίζεται από στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή οικονομική στασιμότητα εν μέσω πληθωριστικών τάσεων. Το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει αφαιρέσει σχεδόν το 20% της ημερήσιας παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, οδηγώντας το ‘αργό μπρέντ’ προς ένα εύρος 115–140 δολαρίων το βαρέλι. Οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ το 2026 στο 4,2%, είναι πιθανώς συντηρητικές, καθώς το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα θα προσπαθεί να απορροφήσει τους κραδασμούς μέσω νομισματικής επέκτασης. Η ραγδαία αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων αντανακλά την ενσωμάτωση ενός αυξανόμενου ‘κινδύνου πολέμου’. Οι κεντρικές τράπεζες δεν θα μπορούν να μειώσουν τα επιτόκια τους.
Κύπρος: Η ψευδαίσθηση του ‘ασφαλούς λιμανιού’: Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος κατέχει μια θέση που είναι ταυτόχρονα προνομιακή και επικίνδυνη. Το νησί βιώνει μια εισροή κεφαλαίων, από άτομα και εταιρείες που διαφεύγουν από την αστάθεια, αναζητώντας το καταφύγιο που προσφέρει το νομικό πλαίσιο της ΕΕ. Ωστόσο, αυτή η εισροή κεφαλαίων κρύβει μια βαθιά υλική ευπάθεια. Η Κύπρος παραμένει ενεργειακά απομονωμένη και εξαρτάται από εισαγόμενα διυλισμένα πετρελαιοειδή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ότι αυτό συνεπάγεται.
Η στροφή προς την ‘ενεργό αποτροπή’ και η τουρκική ‘παγίδα της αντιαποτροπής’: Η πιο αμφιλεγόμενη αλλαγή το 2026 είναι η υιοθέτηση της στρατηγικής της καλούμενης ‘ενεργούς αποτροπής’. Με την επίσημη συμφωνία στρατηγικού οδικού χάρτη με τις ΗΠΑ, την αναβάθμιση των βάσεων ‘Ανδρέας Παπανδρέου’ και ‘Μαρί’ και τη φιλοξενία γαλλικών και ελληνικών στρατιωτικών μέσων, η Δημοκρατία εγκατέλειψε την ιστορική της ‘στρατηγική ουδετερότητα’. Αν και αποσκοπεί στην προβολή ισχύος, αυτή η κίνηση μειώνει την ασφάλεια της χώρας επί του εδάφους. Η Κύπρος αντάλλαξε το καθεστώς του ουδέτερου θεατή με αυτό ενός ενεργού στρατιωτικού πλεονεκτήματος, στα μάτια των Φρουρών της Επανάστασης, και των περιφερειακών αντιπροσώπων τους.
Κυρίως, η στρατηγική αυτή έχει προσφέρει στην Τουρκία ένα πρόσχημα για ‘αντι-αποτροπή’. Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι η Λευκωσία έχει καταπατήσει τη Συνθήκη Εγγυήσεων προσκαλώντας δυνάμεις που δεν είναι εγγυήτριες (ΗΠΑ, Γαλλία) στην αμυντική της αρχιτεκτονική.
Συμπερασματικά: κυριαρχία και οδικοί χάρτες: Εν κατακλείδι, η στρατηγική της ‘ενεργούς αποτροπής’ έχει εμπλέξει την Κύπρο σε μια κούρσα εξοπλισμών που δεν θα μπορεί να κερδίσει, μετατρέποντας παράλληλα το νησί σε στρατιωτικό στόχο. Ο ρόλος του δευτερεύοντος εταίρου σε μια ευρύτερη δυτική στρατιωτική στρατηγική ενέχει τεράστιο κίνδυνο. Ανταλλάσσουμε τις νομικές διασφαλίσεις της Δημοκρατίας του 1960, με μια στρατιωτική ομπρέλα που προσελκύει πυραύλους αντί να τους απωθεί. Ο πραγματικός αγώνας για την Κύπρο το 2026 δεν βρίσκεται στον Κόλπο, αλλά στη διατήρηση της θεμελιώδους κυριαρχικής αντοχής του κράτους.
*Οικονομολόγου και υποψήφιου βουλευτή Λευκωσίας με το Βόλτ Κύπρου
