Η περίοδος του Πάσχα δεν ενδείκνυται για τεχνικές αναλύσεις, είναι μια ευκαιρία για όλους να πέσουν οι ρυθμοί, να περάσουν χρόνο με τις οικογένειές τους και να κάνουν τη δική τους αυτοκριτική. Ένα Πάσχα που συνοδεύεται από τη μεγάλη εξωτερική αβεβαιότητα, το ενεργειακό κόστος, τις δυσκολίες στην καθημερινότητα των πολιτών, μια κοινωνία που έχει «ξεφύγει» και την ίδια στιγμή σηματοδοτεί την τελική ευθεία για τις βουλευτικές εκλογές.
Ξεκινώντας από το τελευταίο, πληθώρα θα είναι οι σκηνές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από υποψήφιους βουλευτές να κάμνουν φλαούνες (πασκιές στην Πάφο), να περνούν τη σούβλα, να ψήνουν οβελίες, να λένε τσιαττιστά και να παίζουν σακουλοδρομίες.
Αυξημένες οι τιμές για τις αγορές του Πάσχα λόγω των πληθωριστικών πιέσεων από τις τιμές πετρελαίου αλλά και τη μείωση στην προσφορά κρέατος (πολλά από τα σφάγια θα μιλούσαν μάλλον ξένες γλώσσες). Όμως με τον έναν ή τον άλλον τρόπο οι πολίτες θα βρουν τον τρόπο να περάσουν καλά τις γιορτές. Άλλωστε, όπως λέει και το άσμα, «στα υπόγεια είναι η θέα», ενώ είναι σημαντικό, πέρα από την κοινωνική στήριξη, να σκεφτούμε τους λιγότερο τυχερούς σε αυτή τη ζωή.
Λόγω του υψηλού κόστους του πετρελαίου, για να ανάψουν τα κάρβουνα θα πρέπει είτε να τρίψουμε πέτρες είτε ξύλα μεταξύ τους κοντά σε ξηρά χόρτα, ενώ την ίδια στιγμή το μοτοράκι (εκτός και αν έχει ενσωματωμένο φωτοβολταϊκό) θα αντικατασταθεί με την κλασική μανέλα. Αυτό θα βοηθήσει σε εξοικονομήσεις σε δύο επίπεδα, στην ενέργεια που απαιτείται για να γυρίζει η σούβλα αλλά και στο γυμναστήριο, εφόσον θα υπάρχει φυσική εξάσκηση των μυών του χεριού.
Το αρνί, που κάποτε ήταν αυτονόητο, σήμερα θυμίζει χρηματιστηριακό προϊόν υψηλής μεταβλητότητας. Οι τιμές του ανεβοκατεβαίνουν με ρυθμούς που θα ζήλευε και το πετρέλαιο. Και κάπου εδώ μπαίνει το μεγάλο θέμα του κόστους ενέργειας. Γιατί, όταν ανεβαίνει το πετρέλαιο, δεν ανεβαίνει μόνο το κόστος μεταφοράς. Ανεβαίνουν όλα. Από τις ζωοτροφές μέχρι το ρεύμα του κρεοπώλη και από εκεί μέχρι την τσέπη του καταναλωτή. Έτσι, ο Κύπριος φέτος δεν αγοράζει απλώς αρνί, αγοράζει μια ολόκληρη αλυσίδα οικονομικών επιπτώσεων.
Η τιμή του πετρελαίου έχει γίνει το ανεπίσημο «ευαγγέλιο» της αγοράς. Αν ανεβεί, όλοι προετοιμάζονται για τα χειρότερα. Αν πέσει απλώς ελπίζουν ότι κάποτε θα φανεί και στις τιμές. Μέχρι τότε, η σούβλα γυρίζει… αλλά το μυαλό κάνει υπολογισμούς.
Χρόνια τώρα ακούμε για «εκσυγχρονισμό», για «άνοιγμα αγορών», για «ενίσχυση του ανταγωνισμού». Στην πράξη, όμως, το μόνο που άνοιξε είναι οι τιμές. Και ο ανταγωνισμός περιορίζεται στο ποιος θα βρει το πιο φθηνό αρνί ή το λιγότερο ακριβό, για να είμαστε πιο ακριβείς.
Η ενέργεια παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αγκάθια. Η εξάρτηση από το πετρέλαιο συνεχίζεται, οι εναλλακτικές καθυστερούν και οι καταναλωτές πληρώνουν τον λογαριασμό. Κυριολεκτικά. Και κάπως έτσι, το «Δεύτε λάβετε φως» αποκτά άλλη διάσταση, όταν το φως αυτό έρχεται με αυξημένο τιμολόγιο.
Αν κάποτε το κυπριακό Πάσχα ήταν η απόλυτη γιορτή της αφθονίας, της οικογένειας και του «φάε και αρχίζουμε δίαιτα που Δευτέρας», σήμερα έχει εξελιχθεί σε ένα πολυσύνθετο κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο. Είναι κάτι ανάμεσα σε θρησκευτική εμπειρία, πολιτιστικό φεστιβάλ και... crash test χρηματοοικονομικής αντοχής του.
Το 2026, το Πάσχα στην Κύπρο δεν είναι μόνο μια γιορτή αλλά μια στρατηγική απόφαση. Θέλει προγραμματισμό, budgeting, ίσως και μια μικρή προσευχή πριν μπεις στην υπεραγορά, όχι για την Ανάσταση αλλά για τις τιμές.
Τα κόκκινα αβγά, βέβαια, παραμένουν σταθερή αξία. Αν και με τις τιμές των αβγών να έχουν πάρει την ανιούσα, το βάψιμο έχει αποκτήσει άλλη διάσταση. Δεν είναι πια έθιμο, είναι επένδυση σε υλικό υψηλού ρίσκου. Τα παιδιά δεν τα τσουγκρίζουν με την ίδια αθωότητα. Υπάρχει ένταση, στρατηγική, ακόμα και μικρή απογοήτευση όταν σπάσει το αβγό από την πρώτη.
Στην εκκλησία, η Ανάσταση αποκτά ένα νέο, πιο… οικονομικό νόημα. Όταν ακούγεται το «Χριστός Ανέστη», πολλοί σκέφτονται την προσωπική τους ανάσταση, από δάνεια, από λογαριασμούς, από το άγχος του μήνα. Το «Δεύτε λάβετε φως» μεταφράζεται εσωτερικά σε «μακάρι να λάβουμε και λίγο φως στους λογαριασμούς μας».
Η λαμπάδα, από την άλλη, έχει γίνει και αυτή αντικείμενο σύγκρισης. Δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής, είναι και θέμα τιμής. Υπάρχουν λαμπάδες που κοστίζουν όσο ένα μικρό γεύμα. Κι όμως, τα βαφτιστήρια συνεχίζουν να τις περιμένουν με την ίδια ανυπομονησία. Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η χαρά του παιδιού δεν μετριέται σε ευρώ, αν και οι νονοί ίσως διαφωνούν.
Τα πασχαλινά δώρα έχουν επίσης προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Εκεί που κάποτε δίναμε παιχνίδια, τώρα δίνουμε «χρήσιμα πράγματα». Ρούχα, παπούτσια, ίσως και έναν φάκελο με χρήματα, πάντα με τη φράση «να τα κρατήσεις». Είναι η πρώτη επαφή των παιδιών με την έννοια της αποταμίευσης, έστω και με εορταστικό περιτύλιγμα.
Παρά τις δυσκολίες, παρά τις τιμές και τα οικονομικά άγχη, οι Κύπριοι συνεχίζουν να γιορτάζουν. Να γελούν, να πειράζονται, να τραγουδούν. Γιατί το Πάσχα δεν είναι μόνο το φαγητό, είναι οι άνθρωποι.
Είναι εκείνη η στιγμή που κάθεσαι στο τραπέζι και κάποιος θα πει ένα αστείο, κάποιος άλλος θα θυμηθεί μια παλιά ιστορία και ξαφνικά όλα τα υπόλοιπα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Είναι η στιγμή που καταλαβαίνεις ότι, όσο κι αν ανεβαίνει το κόστος ζωής, η αξία της παρέας παραμένει ανεκτίμητη.
