Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν χθες για σχεδόν δύο ώρες, καταλήγοντας σε σειρά χαμηλής πολιτικής ΜΟΕ χωρίς ωστόσο συμφωνία για το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης. Στο μισό της συνάντησης, οι δύο ηγέτες ήταν μόνοι τους, προτού πλαισιωθούν από τους διαπραγματευτές τους. Συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου στο προσεχές διάστημα. Μιλώντας μετά τη συνάντηση, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι ο στόχος είναι η σύγκληση μιας διευρυμένης διάσκεψης το καλοκαίρι, κατά την οποία θα ανακοινωθεί η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος των εντάσεων που παρατηρούνται το τελευταίο διάστημα στη νεκρή ζώνη, καθώς και σε σχέση με τις πρόσφατες ακυρώσεις ελληνοκυπριακών και αρμενικών θρησκευτικών τελετών στα κατεχόμενα, οφείλονται στο γεγονός ότι κάποιοι δεν βλέπουν θετικά το ενδεχόμενο δημιουργίας θετικής δυναμικής στις συνομιλίες.
Ο Πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι αυτό δεν αποτελεί έργο του Έρχιουρμαν, αλλά άλλων παραγόντων, μια έμμεση αναφορά στον κυβερνητικό συνασπισμό στα κατεχόμενα υπό το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (UBP). Οι πρόσφατες ακυρώσεις θρησκευτικών τελετών στα κατεχόμενα έρχονται μετά και την αποτυχία, τον Μάρτιο, να οργανωθεί η ετήσια επίσκεψη Τουρκοκυπρίων στο Χαλά Σουλτάν Τεκκέ, λόγω διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών ως προς τη διαδικασία που έπρεπε να ακολουθηθεί.
Για να ενισχύσει το επιχείρημά του ότι κάποιοι λειτουργούν με στόχο να εμποδίσουν τις διαδικασίες, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επεσήμανε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη προεκλογική εκστρατεία στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, υπονοώντας ότι ορισμένα κόμματα δεν θα έβλεπαν θετικά μια συνάντηση τύπου «5+1» για την ανακοίνωση επανέναρξης διαπραγματεύσεων μετά από εννέα χρόνια αδράνειας.
Σύμφωνα με πηγές του «Π», οι επόμενες «βουλευτικές» εκλογές στα κατεχόμενα είναι προγραμματισμένες για τον Ιανουάριο του 2027, ωστόσο το τελευταίο διάστημα γίνεται λόγος για πρόωρες εκλογές στα τέλη Σεπτεμβρίου ή στις αρχές Οκτωβρίου. Εάν το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (CTP) καταφέρει να κεφαλαιοποιήσει τη συντριπτική στήριξη που έλαβε ο υποψήφιός του στις «προεδρικές» εκλογές του περασμένου Οκτωβρίου, σε συνδυασμό με τη γενικευμένη δυσαρέσκεια προς τον κυβερνητικό συνασπισμό υπό το UBP, τότε οι δυνάμεις που στηρίζουν μια ομοσπονδιακή λύση ενδέχεται σύντομα να κυριαρχήσουν συνολικά στα κατεχόμενα.
Συμφωνία σε 4 μέτρα
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΟΗΕ, οι δύο ηγέτες είχαν μια «παραγωγική συζήτηση» σε «θετικό κλίμα». Αντάλλαξαν απόψεις επί της ουσίας και για τα επόμενα βήματα, επαναλαμβάνοντας την εκτίμησή τους για τη διαρκή δέσμευση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στο Κυπριακό. Συμφώνησαν σε πλαίσιο για τη δημιουργία συμβουλευτικού σώματος με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Πρόκειται για ένα από τα ΜΟΕ που είχαν τεθεί τον Ιούλιο του 2025 στην τελευταία συνάντηση «5+1» στη Νέα Υόρκη, μεταξύ των δύο ηγετών και των τριών εγγυητριών δυνάμεων, υπό την αιγίδα του Γκουτέρες.
Η συμφωνία επί του «πλαισίου» σημαίνει ότι οι δύο πλευρές κατέληξαν σε κοινή αντίληψη για το πώς θα εκπροσωπείται αυτό το συμβουλευτικό σώμα. Σύμφωνα με τον Έρχιουρμαν, κατά την επιστροφή του στα κατεχόμενα, η διαδικασία θα λειτουργεί στο πλαίσιο των τεχνικών επιτροπών, με στόχο τη δημιουργία μιας δομής που θα επιτρέπει στην κοινωνία των πολιτών να συμβάλλει πιο ουσιαστικά στις προσπάθειες για λύση. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν επίσης να εργαστούν για την κατάρτιση σχεδίου διεξαγωγής θρησκευτικών τελετών σε ολόκληρο το νησί για αρχική περίοδο έξι μηνών, με δυνατότητα ανανέωσης.
Τρίτη συμφωνία ήταν η συνέχιση των προσπαθειών για συντονισμένη αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού στο νησί. «Είναι ένα θέμα που συζητήσαμε εκτενώς», δήλωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, προσθέτοντας ότι «η τουρκοκυπριακή πλευρά πρέπει να εφαρμόσει συγκεκριμένα μέτρα για να αντιμετωπιστεί αυτή η πρόκληση».
Σύμφωνα με πηγές του «Πολίτη», η Τεχνική Υποεπιτροπή Κτηνιατρικών Θεμάτων εργάζεται ήδη, ενώ η προσπάθεια θα συνεχιστεί ώστε οι Τουρκοκύπριοι να εφαρμόσουν το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο για τον αφθώδη πυρετό. Διαφορετικά, κάθε πρόοδος για την εξάλειψη της ασθένειας θα κινδυνεύει με ανατροπή, καθώς τουρκοκυπριακές φάρμες, ορισμένες μόλις λίγα χιλιόμετρα από ελληνοκυπριακές – δεν ακολουθούν τα ίδια πρωτόκολλα. Κρίσιμος παράγοντας εδώ είναι η εμπλοκή της ΕΕ, ώστε να προσφερθεί αντιστάθμισμα, κυρίως μέσω αποζημιώσεων, για τα μέτρα που απαιτείται να ληφθούν.
Το τέταρτο μέτρο που συμφωνήθηκε αφορά τη δημιουργία υποεπιτροπής υπό την Τεχνική Επιτροπή Οικονομικών και Εμπορικών Θεμάτων, με αντικείμενο τη συζήτηση ζητημάτων που σχετίζονται με τον χαρακτηρισμό τουρκοκυπριακών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του χαλλουμιού, το οποίο έχει ήδη κατοχυρωθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία με έγκριση της ΕΕ ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).
Όπως εξήγησαν πηγές, στόχος είναι να εξεταστεί ποια τουρκοκυπριακά προϊόντα μπορούν επίσης να πληρούν τα κριτήρια ΠΟΠ/ΠΓΕ και πώς θα πιστοποιηθούν, και πάλι με εμπλοκή της ΕΕ.
Σε σχέση με τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν, ο Έρχιουρμαν ανέφερε ότι μπορεί να φαίνονται μικρές, ωστόσο είναι σημαντικές για τη βελτίωση της διακοινοτικής επικοινωνίας και εμπιστοσύνης.
Όσον αφορά το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης – που η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν θεωρεί ουσιαστικό ΜΟΕ ικανό να ξεκλειδώσει μια νέα «5+1» – δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος. Ο Έρχιουρμαν υπογράμμισε τη σημασία του ανοίγματος νέων σημείων διέλευσης, λέγοντας ότι το ζήτημα έχει αποκτήσει με την πάροδο του χρόνου και συμβολική αξία. Η πρόοδος σε αυτό το θέμα θα μπορούσε να ξεκλειδώσει την ευρύτερη διαδικασία, ανέφερε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί καμία διάσπαση στο αδιέξοδο.
«Δεν έχουμε φτάσει στο σημείο που θα θέλαμε στα νέα σημεία διέλευσης, αλλά σε άλλα ζητήματα είμαστε σε θέση να κάνουμε κάποια βήματα», είπε.
Στην ουσία
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι μίλησε την Τετάρτη με την Ολγκίν, σημειώνοντας ότι η προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για σύγκληση διευρυμένης συνάντησης, που θα μπορούσε να ανακοινώσει την επανέναρξη των συνομιλιών, «ενισχύεται περαιτέρω» μέσω επαφών με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Ερωτηθείς αν η Ολγκίν «επιστρέφει πιο ενεργά στο παιχνίδι», ο Πρόεδρος είπε ότι ήταν «πάντα βασικός παίκτης» εκ μέρους του Γενικού Γραμματέα. Μετά τη συνάντηση, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι στην πράξη διαφαίνεται αυξημένο ενδιαφέρον από τον Γκουτέρες, με τη δημιουργία θετικού κλίματος σε ζητήματα ουσίας. Σε ό,τι αφορά τη συζήτησή του με τον Έρχιουρμαν, έκανε λόγο για «θετική προσέγγιση». Άτυπος στόχος, είπε, είναι μια διευρυμένη συνάντηση το καλοκαίρι. Ο Πρόεδρος χαρακτήρισε «ανησυχητικό» το γεγονός ότι κάποιοι επιχειρούν να δημιουργήσουν προβλήματα, ενώ αναφέρθηκε και σε πρόσφατες προκλήσεις από τον τουρκικό κατοχικό στρατό.
Από την πλευρά του, ο Έρχιουρμαν χαρακτήρισε τις συνομιλίες παραγωγικές και θετικές, λέγοντας ότι οι δύο ηγέτες πρέπει να αποδείξουν την ικανότητά τους να παράγουν λύσεις που διευκολύνουν την καθημερινότητα και ενισχύουν την επικοινωνία μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Σύμφωνα με ελληνοκυπριακές πηγές, σε επίπεδο ουσίας, οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στην πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και πλέον αναμένουν την επιστροφή της Ολγκίν στην περιοχή, ώστε να δοθεί ουσιαστικό περιεχόμενο στην προσπάθεια του ΓΓ για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Η συνάντηση των δύο ηγετών χαρακτηρίστηκε «πολύ φιλική και παραγωγική». Αναγνωρίζοντας το αρχικό έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ τους, η ίδια πηγή ανέφερε ότι η σχέση τους κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η εμπιστοσύνη χρειάζεται χρόνο για να οικοδομηθεί, αλλά μπορεί εύκολα να χαθεί και πρέπει να διαφυλαχθεί.
Ερωτηθείσα αν οι ηγέτες ήρθαν πιο κοντά σε κοινή κατανόηση ως προς το πώς μπορεί να υπάρξει επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, τουρκοκυπριακή πηγή ανέφερε ότι οι ηγέτες διατήρησαν τις θέσεις τους σε ό,τι αφορά τον τρόπο έναρξης επίσημων συνομιλιών.
