Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, πολεμικών συγκρούσεων και αναζήτησης νέων εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών, η Κύπρος επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της σαν γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ινδο-Ειρηνικού. Επιτυχής η φιλοξενία της Άτυπης Συνόδου των Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Gymnich) στη Λεμεσό, παρουσία των υπουργών Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας, αποτιμά η κυβέρνηση.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, μιλά στον «Πολίτη» για τη στρατηγική της Λευκωσίας, τις προοπτικές του οικονομικού διαδρόμου IMEC, τη συνεργασία με την Ινδία και τη Σαουδική Αραβία αλλά και τις προκλήσεις που δημιουργεί το ρευστό περιβάλλον ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, εξηγεί πώς η κυπριακή διπλωματία επιδιώκει να μετατρέψει τις διεθνείς εξελίξεις σε ευκαιρίες για την ενίσχυση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της χώρας.
Η παρουσία των υπουργών Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας στην Κύπρο, για συμμετοχή στην Άτυπη Συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών (Gymnich), συνεπάγεται αναβάθμιση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της χώρας; Τι σηματοδοτεί πρακτικά για την κυπριακή εξωτερική πολιτική αυτή η συμμετοχή;
Καταρχάς, για την επιτυχία της διοργάνωσης της Άτυπης Συνάντησης στη Λεμεσό απαιτήθηκε μια τεράστια συλλογική προσπάθεια οργανωτικά και θα πρέπει να ευχαριστήσω όλους όσοι εργάστηκαν στο Υπουργείο Εξωτερικών, τους διπλωμάτες, τα στελέχη και το προσωπικό μας που εργάστηκαν σαν σύνδεσμοι με τις αντιπροσωπείες, τη γραμματεία της κυπριακής προεδρίας υπό την υφυπουργό Μαριλένα Ραουνά, το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών και το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου. Είχαμε την ευκαιρία να δούμε το αποτέλεσμα όλης αυτής της αγαστής συνεργασίας, συνεπώς αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους.
Μετά από δική μας πρωτοβουλία, όπως ορθά αναφέρετε, απευθύνθηκε πρόσκληση στους ομολόγους μου της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας, δύο σημαντικούς εταίρους τόσο της Κύπρου όσο και ευρύτερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για να παρευρεθούν στην Άτυπη Συνάντηση Gymnich. Είχαμε την ευκαιρία μιας ανοιχτής και ειλικρινούς ανταλλαγής απόψεων για τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις, τόσο στην περιοχή μας όσο και διεθνώς. Συζητήσαμε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή αλλά και πώς προχωρούμε παρακάτω. Δηλαδή, ποιες αδυναμίες του διεθνούς εμπορικού συστήματος έχουν εντοπισθεί, ειδικά σε ό,τι αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα, και πώς μπορεί μελλοντικά αυτά τα ζητήματα να αντιμετωπισθούν. Έχει να κάνει και με το ζήτημα της Διασύνδεσης Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης στο πλαίσιο του IMEC. Συνδέεται και με το γεγονός ότι υπάρχουν διάφορες πρόσθετες ιδέες οι οποίες άρχισαν να συζητούνται πολύ πιο έντονα λόγω του πολέμου στην περιοχή.
Επομένως θεωρήσαμε ότι θα ήταν πολύ σημαντικό να αναδείξουμε και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτές τις δυνατότητες. Έρχεται ακριβώς να δέσει με αυτό που είχε προηγηθεί στο Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όταν είχαν παραστεί οι ηγέτες της γειτονιάς μας. Το επιχείρημα ότι η Κύπρος λειτουργεί σαν γέφυρα με την περιοχή είναι συνέχεια του Άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Τώρα όμως επεκτείναμε το εύρος αυτής της γειτονίας, φτάνοντας μέχρι τη Σαουδική Αραβία και την Ινδία. Εξάλλου, η διεύρυνση του γεωπολιτικού μας αποτυπώματος αποτελεί διακηρυγμένο κεντρικό στόχο της εξωτερικής μας πολιτικής από την ημέρα ανάληψης της διακυβέρνησης της χώρας από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.
Ο IMEC
Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ινδο-Ειρηνικού; Πώς μεταφράζεται αυτό σε συγκεκριμένες στρατηγικές συνεργασίες και όχι μόνο σε διπλωματική ρητορική;
O IMEC είναι μια αρκετά φιλόδοξη έμπνευση, μια ιδέα που δεν έχει ακόμα περάσει στο στάδιο τού να καταστεί σχέδιο υλοποιήσιμο, για πολλούς και διάφορους λόγους. Η κρίση στην περιοχή του Κόλπου επηρεάζει διάφορες καταστάσεις και φαίνεται ξεκάθαρα ότι η δημιουργία εμπορικών διαδρόμων, και δη η πολλαπλότητα ύπαρξης τέτοιων διαδρόμων, είναι εξαιρετικά σημαντική. Πρέπει να υπάρχει η συνέχεια και η συνέπεια στη συζήτηση αυτών των θεμάτων. Δεδομένα, η Ινδία είναι η απαρχή αυτού του διαδρόμου.
Άλλο ένα συμπέρασμα το οποίο προκύπτει από την κρίση της περιόδου αυτής είναι ότι τα κράτη τα οποία έχουν τη γεωγραφική θέση αλλά και μια πολύ ισχυρή ναυτιλιακή κοινότητα, καθώς επίσης και τις υποδομές, όχι μόνο υφιστάμενες αλλά υποδομές οι οποίες μπορεί να αναπτυχθούν και να αυξήσουν τη δυνατότητα υποδοχής ναυτιλιακού προϊόντος, είναι χώρες οι οποίες θα εκμεταλλευτούν τα όποια πλεονεκτήματα μπορεί να προκύψουν.
Με δεδομένο το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Ινδίας για διαδρομές συνδεσιμότητας και εμπορίου προς την Ευρώπη, συζητείται ουσιαστικός ρόλος της Κύπρου στον οικονομικό διάδρομο IMEC; Και τι διασφαλίσαμε στο πρόσφατο ταξίδι στην Ινδία;
Φιλοδοξούμε η Κύπρος να είναι ένα από τα σημεία εισόδου, και χρησιμοποιώ σκόπιμα τον πληθυντικό, δεν θα μιλούμε για αποκλειστικότητα, στην Ευρώπη, και αυτό είναι μια προσπάθεια η οποία θα πρέπει να λάβει συγκεκριμένη μορφή.
Η Ινδία είναι η πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο, η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία διεθνώς, διαθέτει τεράστιες προοπτικές και ασκεί μια εξωτερική πολιτική ιδιαίτερα πραγματιστική και απολύτως σαφή ως προς τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τα ζητήματα. Παράλληλα, αποτελεί σημαντικό εταίρο για την Ευρώπη, καθώς και σημαντικό διμερή εταίρο για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Εδώ και αρκετό καιρό πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις μεταξύ Κύπρου και Ινδίας σε όλα τα επίπεδα. Υφίστανται, επίσης, πολύ στενοί πολιτικοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών. Σε ό,τι αφορά το έργο IMEC θεωρούμε ότι οι σχέσεις αυτές λειτουργούν προς όφελός μας. Σε κάθε περίπτωση, στο ζήτημα του IMEC, η Κύπρος κερδίζει από την εμπλοκή της στη συζήτηση, όποια και να είναι η κατάληξη του όλου εγχειρήματος.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιχειρεί επίσης επαναπροσέγγιση με κράτη της Μέσης Ανατολής, πώς διασφαλίζει η Λευκωσία ότι η δική της διπλωματική κινητικότητα αποκτά ουσιαστικό χαρακτήρα;
Όπως έχω κατ’ επανάληψη αναφέρει, εμείς δεν βλέπουμε την άσκηση της εξωτερικής μας πολιτικής ως μια άσκηση μηδενικού αθροίσματος. Δεν ανταγωνιζόμαστε κανέναν, παραμένοντας πάντα ρεαλιστές στην προσπάθεια ανάγνωσης των γεωπολιτικών δεδομένων. Και σίγουρα επιδιώκουμε η συνεχής διπλωματική κινητικότητά μας να φέρνει συγκεκριμένα αποτελέσματα και παραδοτέα που να εξυπηρετούν το συμφέρον του κράτους και του κυπριακού λαού. Δυστυχώς, είναι η γείτονα χώρα που λειτουργεί με αποκλεισμούς.
Η Σαουδική Αραβία επανατοποθετείται διεθνώς τόσο ενεργειακά όσο και πολιτικά. Ποιες είναι οι βασικές επιδιώξεις της Λευκωσίας από την ενίσχυση των σχέσεων με το Ριάντ;
Με συστηματικότητα έχουμε κτίσει μια ισχυρή διμερή σχέση, βασισμένη σε κοινές επιδιώξεις και σύγκλιση συμφερόντων σε ζητήματα σταθερότητας, ειρήνης και ασφάλειας. Την προσπάθεια αυτή συνεχίζουμε με συνέπεια, στο πλαίσιο και της ανάπτυξης εμπορικών και οικονομικών σχέσεων, ιδιαίτερα στα θέματα συνδεσιμότητας, και με δεδομένη την προσήλωση και των δυο χωρών στην πολυμερή και περιφερειακή συνεργασία.
Απαιτείται ακόμα περισσότερη προσπάθεια, στο εμπορικό κομμάτι, περιλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα, ώστε να συνάδει με το άριστο πολιτικό επίπεδο των σχέσεων.
Σχέσεις με Αραβικό Κόσμο
Η Κύπρος συχνά δηλώνει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστος συνομιλητής με τον Αραβικό Κόσμο και ταυτόχρονα με το Ισραήλ. Πόσο δύσκολη έχει γίνει αυτή η ισορροπία το τελευταίο διάστημα;
Αν δει κάποιος την πυκνότητα των επαφών που έχουμε και το βάθος των σχέσεων, ειδικότερα με τις χώρες της περιοχής μας, είναι σαφές ότι υπάρχει ισχυρότατη σχέση συνεργασίας με τον Αραβικό Κόσμο. Είχαμε την πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Έχω μεταβεί δύο φορές στην περιοχή του Κόλπου από την έναρξη του πολέμου. Επισκέφθηκα τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Μπορώ να παραπέμψω στο ζήτημα των αφαλατώσεων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στην εφαρμογή του σχεδίου «Αμάλθεια» για τη Γάζα, καθώς και στην πληθώρα θετικών δηλώσεων από όλες τις χώρες της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Συνεπώς είναι μια σχέση για την οποία θεωρούμε ότι, στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία που δοκιμάζονται αυτές ακριβώς οι χώρες, οφείλαμε να είμαστε παρόντες εκεί για να εκφράσουμε την αλληλεγγύη μας και με έμπρακτο τρόπο. Υπάρχει μια στρατηγικής σημασίας σχέση και με το Ισραήλ. Αυτό μας επιτρέπει να είμαστε ειλικρινείς και να μεταφέρουμε την πραγματική εικόνα που διαμορφώνεται.
Η ισορροπία στην οποία αναφέρεστε δεν αφορά τις σχέσεις τις δικές μας ως προς το Ισραήλ. Αφορά ευρύτερα τη στάση του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την ίδια στιγμή θέματα υποτιθέμενης δυσπιστίας είναι κάτι το οποίο τεχνηέντως βλέπουμε από καιρού εις καιρόν να τίθεται για παράδειγμα από την Τουρκία, προσπαθώντας να καλλιεργήσει αυτή την εντύπωση. Εντύπωση η οποία απαντάται με πραγματικά δεδομένα μέσα από τις ενέργειές μας και την ανταπόκριση που βρίσκουν απ’ όλες τις χώρες της περιοχής.
Και ως προεδρία του Συμβουλίου, είχαμε θέσει ως προτεραιότητές μας την έμφαση στην ευρύτερη περιοχή, καθώς επίσης και τα ζητήματα της ναυτιλίας. Καταδείχθηκε από τις εξελίξεις ότι οι προτεραιότητες που θέσαμε βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο του τι συμβαίνει στις Βρυξέλλες αλλά και ευρύτερα. Επομένως, ήμαστε σε θέση να μπορούμε να θέσουμε αυτά τα ζητήματα έγκαιρα και να προσπαθήσουμε να φέρουμε θετικά αποτελέσματα προς όφελος και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τη συμμετοχή στις εργασίες της προεδρίας των χωρών της περιοχής μας τόσο στο Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και στο Gymnich.
