Λίγες μέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου 2026, τέσσερις τέως βουλευτές -που δεν επανεξελέγησαν ή επέλεξαν να μην διεκδικήσουν νέα θητεία- καταθέτουν την εμπειρία τους αναφορικά με τη λειτουργία της Βουλής των Αντιπροσώπων και τις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές.
Οι Χάρης Γεωργιάδης (ΔΗΣΥ), Κώστας Κώστα (ΑΚΕΛ), Χαράλαμπος Θεοπέμπτου (Κίνημα Οικολόγων) και Αλεξάνδρα Ατταλίδου (ανεξάρτητη/Volt) μιλούν ανοιχτά για αδυναμίες, στρεβλώσεις και χρόνιες παθογένειες του συστήματος, αλλά και για τις μεταρρυθμίσεις που θεωρούν αναγκαίες.
Παρά τις διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες τους, αρκετές από τις διαπιστώσεις τους συγκλίνουν: Καθυστερήσεις στην εξέταση νομοσχεδίων και ελλιπή προετοιμασία που συχνά προηγείται της κατάθεσής τους, πιέσεις από οργανωμένα συμφέροντα, αλλά και ζητήματα σε σχέση με την ποιότητα του νομοθετικού έργου, τη λειτουργία των Επιτροπών, την εσωτερική λειτουργία της Βουλής. Γι αυτό και υπάρχει ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια, καλύτερη προετοιμασία των νομοθετημάτων, ενίσχυση της λογοδοσίας και ουσιαστικότερη λειτουργία των κοινοβουλευτικών θεσμών.
Χάρης Γεωργιάδης
Οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά
Ερωτηθείς για τα σημαντικότερα προβλήματα στη λειτουργία της Βουλής, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου «Γλαύκος Κληρίδης», Χάρης Γεωργιάδης, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι «Η Βουλή –η κάθε Βουλή- θα είναι τόσο καλή όσο και η ποιότητα και επάρκεια των μελών της». Επειδή με τους ίδιους κανονισμούς και διαδικασίες, εξήγησε, βλέπουμε βουλευτές ή και Επιτροπές που κάνουν πολύ σοβαρή και ουσιαστική εργασία, ενασκώντας έλεγχο ή εξετάζοντας ενδελεχώς νομοσχέδια, αλλά βλέπουμε και περιπτώσεις που ουσιαστικά μετατρέπουν την κοινοβουλευτική διαδικασία σε επίδειξη λαϊκισμού και δημαγωγίας. «Άρα, όπως συμβαίνει συχνά, οι άνθρωποι είναι αυτοί που κάνουν τη διαφορά, όχι οι διαδικασίες» συμπλήρωσε ο τέως βουλευτής του ΔΗΣΥ και πρώην υπουργός Οικονομικών.
Υπάρχουν, όμως, παράγοντες που δυσχεραίνουν την αποτελεσματικότητα του κοινοβουλευτικού έργου;
Υπάρχει πράγματι ένα πολύ σημαντικό δεδομένο, που δεν είναι άλλο από την πλήρη διάκριση εξουσιών. Είμαστε το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ, όπου εκτελεστική και νομοθετική εξουσία είναι εντελώς ανεξάρτητες, χωρίς να απαιτείται ψήφος εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση και δίχως να υπάρχει εξασφαλισμένη κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή, που με τη σειρά της θα διασφάλιζε αποτελεσματικότητα και ταχύτητα. Στη δική μας περίπτωση απαιτείται η διαμόρφωση πλειοψηφίας, περίπτωση με περίπτωση, με τη συμμετοχή αναπόφευκτα και της αντιπολίτευσης. Αυτό οδηγεί όχι μόνο σε καθυστερήσεις αλλά και σε συμβιβασμούς που σε κάποιες περιπτώσεις αναιρούν τον σκοπό. Επίσης, με τις έννοιες της συμπολίτευσης–αντιπολίτευσης να μην είναι τόσο ευδιάκριτες θεσμικά, είναι πολύ πιο δύσκολο για τον πολίτη να αξιολογήσει και να κρίνει -θετικά ή αρνητικά- τις πολιτικές συμπεριφορές και επιλογές. Για παράδειγμα, με ποιον πρέπει να τα έχει ένας πολίτης που διαφωνεί με την πρόσφατη φορολογική μεταρρύθμιση; Με την κυβερνητική πλευρά που την κατέθεσε ή την αντιπολίτευση που τη διαμόρφωσε και την ψήφισε; Το πλεονέκτημα, βέβαια, του δικού μας συστήματος είναι η πολιτική σταθερότητα και η πιο συναινετική κοινοβουλευτική διαδικασία. Δεν υποτιμώ τα πλεονεκτήματα του δικού μας συστήματος, αλλά νομίζω θα προτιμούσα ένα κοινοβουλευτικό σύστημα…
Δεκαέξι Επιτροπές!
Πώς αξιολογείτε τον τρόπο λειτουργίας των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών;
Βασικό πρόβλημα, που είναι και επίκαιρο, είναι ο μεγάλος αριθμός των Επιτροπών. Σε ένα κοινοβούλιο των 56 Μελών είναι αδιανόητο να υπάρχουν 16 Επιτροπές, με 12 μέλη στην κάθε μια. Κατανοώ ότι στην αρχή κάθε πενταετίας, η επιθυμία διατήρησης προεδριών δυσκολεύει την απόφαση για περιορισμό τους, αλλά για τα επόμενα πέντε χρόνια θα βλέπουμε Επιτροπές που ουσιαστικά θα λειτουργούν χωρίς απαρτία και την απαραίτητη επικέντρωση. Όμως και εδώ, ο ρόλος του ή της προέδρου της Επιτροπής είναι εξαιρετικά σημαντικός. Από τον πρόεδρο εξαρτάται εάν μια Επιτροπή θα λειτουργεί με τη θεσμική σοβαρότητα που επιβάλλεται, ή εάν θα μετατραπεί σε καφενείο.
Κατά τη θητεία σας, αισθανθήκατε ότι κομματικές σκοπιμότητες υπερίσχυσαν της ουσίας κατά την εξέταση νομοσχεδίων ή/και προτάσεων;
Προεκλογικές σκοπιμότητες σίγουρα υπάρχουν. Πώς αλλιώς εξηγείται το γεγονός ότι τα τελευταία δέκα χρόνια, στην τελευταία πάντα συνεδρία πριν από τις εκλογές, προκύπτει ζήτημα με τις εκποιήσεις και τα δάνεια.
Παράλληλοι μονόλογοι
Ποιες αλλαγές θα προτείνατε για τη βελτίωση της λειτουργίας της Βουλής;
Εκτός από τον περιορισμό στον αριθμό των Επιτροπών, θα ήθελα πιο ζωντανές συζητήσεις στην Ολομέλεια. Να υπάρχει δηλαδή ουσιαστική πολιτική συζήτηση ενός θέματος, με σύντομες παρεμβάσεις από τους βουλευτές, με λόγο και αντίλογο, με συμμετοχή πιθανώς και του αρμόδιου υπουργού. Αντιθέτως, αυτό που συχνά βλέπουμε στη δική μας Βουλή, είναι παράλληλους μονολόγους.
Απαγορεύεται το χειροκρότημα!
Πόσο συχνά εισηγήσεις εξωκοινοβουλευτικών φορέων, λόμπι ή οργανωμένων συμφερόντων επηρέαζαν τις αποφάσεις των Επιτροπών, περισσότερο από τα δεδομένα που κατατίθεντο επισήμως;
Δεν θεωρώ κατ’ ανάγκη ότι οι «επίσημες» απόψεις, δηλαδή αυτές που καταθέτουν οι υπηρεσίες του κράτους, είναι πάντα οι ορθές, και αυτές που καταθέτουν μη-κυβερνητικοί φορείς είναι ύποπτες ή λανθασμένες. Πρέπει όλες οι απόψεις να ακούγονται, και οι αποφάσεις των βουλευτών να λαμβάνονται με κριτήριο το δημόσιο συμφέρον, όπως ασφαλώς το αντιλαμβάνονται.
Υπάρχουν στοιχεία της εσωτερικής λειτουργίας της Βουλής, τα οποία θα εξέπλητταν τους πολίτες εάν γίνονταν ευρέως γνωστά;
Ότι στην Ολομέλεια απαγορεύεται το χειροκρότημα και η όποια επευφημία. Κάτι που θεωρώ ένδειξη σοβαροφάνειας, παρά σοβαρότητας…
--------------------------------------------------
Αλεξάνδρα Ατταλίδου
Προαποφασισμένες ψήφοι
«Η πενταετής μου θητεία στη Βουλή των Αντιπροσώπων με έπεισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του κυπριακού κοινοβουλευτισμού δεν είναι η έλλειψη ικανών ανθρώπων. Είναι η υπερίσχυση της κομματικής διαχείρισης έναντι της θεσμικής αποστολής της Βουλής», ανέφερε η τέως ανεξάρτητη βουλευτής (Volt), Αλεξάνδρα Ατταλίδου, ερωτηθείσα για τα προβλήματα της κυπριακής Βουλής των Αντιπροσώπων.
Στη Βουλή παράγεται ποιοτικό νομοθετικό έργο;
Η Βουλή παράγει σημαντικό έργο. Δυστυχώς, όμως, οι πολίτες εκλέγουν και πρόσωπα που δεν συμμετέχουν συστηματικά ούτε στις Επιτροπές ούτε στην Ολομέλεια, χωρίς να υφίσταται οποιαδήποτε ουσιαστική συνέπεια. Αυτό επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του κοινοβουλευτικού έργου. Ευτυχώς, υπάρχουν αρκετοί βουλευτές που εργάζονται σοβαρά και αφιερώνουν αμέτρητες ώρες στις Επιτροπές. Ωστόσο, πολύ συχνά, η τελική στάση των κομμάτων απέναντι σε ένα νομοσχέδιο ή μια πρόταση νόμου δεν διαμορφωνόταν μέσα από τη συζήτηση στις Επιτροπές ή την αξιολόγηση των στοιχείων που κατατίθεντο. Η ψήφος ήταν, στην πράξη, προαποφασισμένη από τα κομματικά επιτελεία, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η κοινοβουλευτική διαδικασία. Αυτό υποβαθμίζει τον ρόλο των Επιτροπών και αποθαρρύνει τον ουσιαστικό διάλογο.
Αόρατες διεργασίες
Πώς πρέπει να λειτουργεί η Βουλή;
Η Βουλή δεν πρέπει να λειτουργεί ως χώρος επικύρωσης κομματικών αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού. Πρέπει να λειτουργεί ως χώρος σύνθεσης, ελέγχου και παραγωγής πολιτικής. Διαφορετικά, υπονομεύεται ο ίδιος ο λόγος ύπαρξής της. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου είδα πολλές περιπτώσεις όπου προτάσεις με ευρεία κοινωνική αποδοχή καθυστερούσαν, αποδυναμώνονταν ή αλλοιώνονταν για λόγους που είχαν περισσότερο σχέση με πολιτικούς συσχετισμούς παρά με το δημόσιο συμφέρον. Αυτές οι διεργασίες δεν είναι πάντοτε ορατές στους πολίτες, αλλά επηρεάζουν την ποιότητα της νομοθέτησης και την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.
Ανισότητες
Άλλα προβλήματα που έχετε εντοπίσει;
Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα είναι η άνιση κατανομή πόρων μεταξύ των βουλευτών. Όλοι εκλέγονται με την ίδια συνταγματική εντολή και έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις απέναντι στους πολίτες. Παρ’ όλα αυτά, δεν διαθέτουν όλοι τα ίδια εργαλεία για να επιτελέσουν το έργο τους. Η πρόσβαση σε επιστημονική, νομική και τεχνοκρατική υποστήριξη παραμένει ανεπαρκής, ιδιαίτερα για βουλευτές μικρότερων κομμάτων και ανεξάρτητους βουλευτές. Σε μια εποχή όπου καλούμαστε να νομοθετούμε για την τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική κρίση και άλλα σύνθετα ζητήματα, η επιστημονική τεκμηρίωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση καλής νομοθέτησης. Πιστεύω ότι οι Γραμματείες των Επιτροπών πρέπει σταδιακά να αποκτήσουν και ερευνητικό-επιστημονικό ρόλο, ενώ θεωρώ απαραίτητη τη δημιουργία ανεξάρτητης Νομικής Υπηρεσίας της Βουλής και τον διορισμό ανεξάρτητου Νομικού Συμβούλου.
Πού οφείλονται οι καθυστερήσεις;
Οι καθυστερήσεις στις Επιτροπές δεν οφείλονται μόνο στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Συχνά φτάνουν στη Βουλή νομοσχέδια που δεν έχουν τύχει επαρκούς επεξεργασίας από την εκτελεστική εξουσία. Απουσιάζουν κρίσιμες μελέτες, δεν έχει προηγηθεί η αναγκαία διαβούλευση ή ανακύπτουν ζητήματα συνταγματικότητας κατά τη διάρκεια της συζήτησης. Πολύ συχνά η Βουλή καλείται να διορθώσει προβλήματα που θα έπρεπε να είχαν επιλυθεί πριν από την κατάθεση ενός νομοσχεδίου.
Ενίσχυση διαφάνειας
Τι πρέπει να γίνει για τη βελτίωση της λειτουργίας της Βουλής;
Αν έπρεπε να επιλέξω μια μεταρρύθμιση που πρέπει να προωθηθεί αμέσως, αυτή θα ήταν η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη νομοθετική διαδικασία. Η δημιουργία ενός υποχρεωτικού και πλήρως δημόσιου μητρώου για τις συναντήσεις εκπροσώπων των λόμπινγκ, θα αποτελούσε σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, οι συνεδριάσεις των Επιτροπών, τα έγγραφα που κατατίθενται και οι ψήφοι των βουλευτών, πρέπει να είναι εύκολα και άμεσα προσβάσιμα σε κάθε πολίτη. Εάν υπάρχει κάτι που σήμερα μπορώ να πω με μεγαλύτερη ελευθερία, είναι ότι η Κύπρος χρειάζεται λιγότερο πολιτικό τακτικισμό και περισσότερη θεσμική γενναιότητα. Οι πολίτες δεν πρέπει να ζητούν από τους πολιτικούς να είναι αρεστοί. Πρέπει να απαιτούν να είναι χρήσιμοι. Να νομοθετούν προς όφελος της κοινωνίας και να ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στην εκτελεστική εξουσία. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς δεν θα έρθει με καλύτερη επικοινωνία. Θα έρθει με καλύτερη λειτουργία των θεσμών. Και αυτό περνά μέσα από μια Βουλή πιο ανεξάρτητη, πιο διαφανή, πιο τεκμηριωμένη και πιο πρόθυμη να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον παρά τις κομματικές σκοπιμότητες.
--------------------------------------------------
Κώστας Κώστα: Αφαιρούσαν πρόνοιες εναρμονιστικών νομοσχεδίων και νόμιζαν δεν θα τις δούμε
Ο τέως βουλευτής του ΑΚΕΛ, Κώστας Κώστα, παραδέχεται ότι κατά τη βουλευτική του θητεία αντιλήφθηκε κομματικά συμφέροντα να υπερισχύουν της ουσίας κατά την εξέταση νομοσχεδίων ή/και προτάσεων νόμου. «Δυστυχώς ναι, σε κάποιες περιπτώσεις είχα καταλάβει ότι αυτό που κατεύθυνε κάποιες πολιτικές δυνάμεις, ήταν πολιτικές σκοπιμότητες και όχι το καλό του κόσμου. Και βέβαια αυτό οδηγούσε σε μεγάλες ή μικρές, αλλά ουσιαστικές αλλαγές στα κείμενα νομοσχεδίων ή προτάσεων νόμου με πλειοψηφία στις Επιτροπές ή στη συζήτησή τους στην Ολομέλεια, με τροπολογίες γραπτές ή προφορικές της τελευταίας στιγμής», ανέφερε συγκεκριμένα.
Καμία ανάληψη ευθύνης
Για ποιους λόγους υπάρχουν υπερβολικές καθυστερήσεις στις Επιτροπές;
Καταρχάς, για 15 χρόνια συνεχώς φώναζα ότι είναι αδιανόητο η εκάστοτε κυβέρνηση, να καθυστερεί φοβερά να καταθέσει εναρμονιστικά νομοσχέδια στη Βουλή για να συζητηθούν και να οδηγηθούν στην Ολομέλεια και αυτό να γίνεται αφού περάσουν χρόνια από την ημερομηνία που θα έπρεπε να εναρμονιστούμε - και βεβαίως ένα βήμα πριν την παραπομπή της Δημοκρατίας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το χειρότερο είναι ότι ενώπιον των αρμόδιων κοινοβουλευτικών Επιτροπών, πάντα ακούγαμε δικαιολογίες και αλληλοεπίρριψη ευθυνών μεταξύ υπουργείων και Νομικής Υπηρεσίας, για την καθυστέρηση. Δυστυχώς, μετά από τόσα χρόνια και τόσες αντιδράσεις, η κατάσταση δεν βελτιώθηκε και κανένας δεν ανέλαβε ποτέ την ευθύνη. Είχα πει πολλές φορές ότι αν κάποτε επιβληθεί πρόστιμο στη Δημοκρατία από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για αδικαιολόγητη καθυστέρηση εναρμόνισής μας με κάποια ευρωπαϊκή οδηγία, το πρόστιμο να μην το πληρώσει ο φορολογούμενος πολίτης αλλά όσοι ευθύνονται. Πρέπει, επίσης, να πω ότι πολλές φορές νομοσχέδια είχαν κατατεθεί στη Βουλή και κατά τη συζήτησή τους στις αρμόδιες Επιτροπές, είχαμε διαπιστώσει ότι δεν είχε προηγηθεί δημόσια διαβούλευση, η οποία αναγκαστικά γινόταν στις κοινοβουλευτικές επιτροπές. Επιπλέον, ότι στα κείμενα υπήρχαν σημαντικά κενά ή νομοτεχνικά ζητήματα. Πάρα πολλές φορές, διαβάζοντας νομοσχέδια ή κανονισμούς που έφερνε η κυβέρνηση, εντόπισα πολύ σοβαρά λάθη και παραλείψεις, τα οποία έγιναν παραδεκτά από τους αρμοδίους, χωρίς όμως απάντηση στην ερώτηση, πώς γίνεται να μην τα είχε δει κανένας από τα αρμόδια υπουργεία, τμήματα, φορείς και υπηρεσίες, Νομική Υπηρεσία. Επιπρόσθετα, ορισμένες φορές είχα διαπιστώσει ότι πρόνοιες της ευρωπαϊκής οδηγίας με την οποία έπρεπε να εναρμονιστούμε, δεν συμπεριλαμβάνονταν στο κείμενο που είχε έρθει στη Βουλή και πάντοτε οι αρμόδιοι μιλούσαν για λάθος, κάτι το οποίο προσωπικά ποτέ δεν αποδέκτηκα. Πέραν τούτου, πολλές φορές ανακάλυψα ότι σε εναρμονιστικά νομοσχέδια, είχαν προστεθεί και κάποιες πρόνοιες εκτός της ευρωπαϊκής οδηγίας, πρόνοιες οι οποίες, νόμιζαν οι αρμόδιοι, ότι θα περάσουν απαρατήρητες.
Πετούν εκατομμύρια
Πόσο συχνά εισηγήσεις εξωκοινοβουλευτικών φορέων, λόμπι ή οργανωμένων συμφερόντων επηρέαζαν τις αποφάσεις των Επιτροπών, περισσότερο από τα δεδομένα που κατατίθεντο επισήμως;
Ουδέποτε κάποιος με προσέγγισε για να με επηρεάσει, εξάλλου προσωπικά είχα συγκρουστεί με μεγάλα συμφέροντα όπως μετά τις καταγγελίες μου για αισχροκέρδεια στα καύσιμα, το ξεπούλημα του νέου λιμανιού Λεμεσού. Έβγαλα στο φως μόνος μου σκάνδαλα όπως οι νέες στάσεις των λεωφορείων και πάλεψα μαζί με άλλους συναδέλφους απέναντι σε πολλά και πολλούς όπως το Βασιλικό, η ηλεκτρική διασύνδεση, οι αερόσακοι ΤΑΚΑΤΑ, οι κάμερες φωτοεπισήμανσης και πολλά άλλα. Χαρακτηριστικά είχα πει πολλές φορές σε συνεδρίες της Επιτροπής Εμπορίου, σε συζητήσεις θεμάτων ενέργειας όπως είναι οι ΑΠΕ, ότι νοιώθω ότι πετούν εκατομμύρια ευρώ πάνω από τα κεφάλια μας μέσα στην αίθουσα, και ότι δυστυχώς ο καθένας βλέπει μόνο το συμφέρον του και όχι το καλό του κόσμου.
Υπήρξαν περιπτώσεις όπου νομοθετήματα προωθήθηκαν ή πάγωσαν για λόγους που ουδέποτε εξηγήθηκαν δημόσια;
Όντως είδα νομοσχέδια ή προτάσεις νόμου να μπαίνουν στο συρτάρι λόγω πιέσεων ή να αποσύρονται από την κυβέρνηση λίγο πριν πάνε στην Ολομέλεια, είδα νομοσχέδια και προτάσεις νόμου, να αλλάζουν την τελευταία στιγμή, λόγω πιέσεων διαφόρων.
Κρυφά και μυστικά
Τι δεν μπορούσατε να πείτε δημόσια όσο ήσασταν εν ενεργεία βουλευτής;
Έζησα ειλικρινά πολλά. Είδα και άκουσα πολλά στα 15 χρόνια που ήμουν στη Βουλή ως βουλευτής αλλά και ως Γραμματέας της Βουλής. Ήμουν εκεί κάποια βράδια που άλλαξε η Ιστορία του τόπου. Έγκριση ELA Λαϊκής, απόρριψη κουρέματος καταθέσεων, ψήφιση κουρέματος καταθέσεων, νομοσχέδιο εκποιήσεων, κλείσιμο Συνεργατισμού, πρόταση νόμου για έλεγχο του κρατικοποιημένου Συνεργατισμού από Ελεγκτική Υπηρεσία, νομοσχέδιο για εγγυήσεις τραπεζών, διαδικασίες πριν την εκλογή Προέδρων της Βουλής και πάρα πολλά άλλα. Το τι είχε γίνει πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας, δεν το γνωρίζει ο κόσμος. Δεν μπορούσα επίσης να πω δημόσια, ότι άκουσα σε πολύ κρίσιμες κλειστές συνεδρίες, κυρίως της Επιτροπής Εμπορίου, για θέματα ενέργειας, στις οποίες ακούσαμε απόρρητες πληροφορίες κυρίως για το σκάνδαλο των υποδομών φυσικού αερίου στο Βασιλικό και την ηλεκτρική διασύνδεση. Και ειλικρινά είχα πει πολλές φορές σε αυτές τις συνεδρίες ότι αν ο κόσμος γνώριζε τι πραγματικά συμβαίνει με όλα αυτά και πολλά άλλα, δεν ξέρω πως θα αντιδρούσε.
--------------------------------------------------
Χαράλαμπος Θεοπέμπτου: Κατασπατάληση χρόνου και έλλειψη διαβούλευσης
Στη Βουλή υπηρετούν εξαιρετικά ικανά άτομα με φοβερές γνώσεις και ικανότητες, σημειώνει ο πρώην πρόεδρος και τέως βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι «είναι απαράδεκτο να βλέπεις λειτουργούς της Βουλής με δάκρυα στα μάτια, λόγω αγενούς ή/και κακής συμπεριφοράς βουλευτών».
Με βάση την εμπειρία σας κατά τη θητεία σας, ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα στη λειτουργία της Βουλής;
Α) Ένα σημαντικό θέμα υποδομής είναι η διαδικασία και η διαχείριση εισερχόμενων εγγράφων, ιδιαίτερα από την εκτελεστική εξουσία. Τα έγγραφα φτάνουν στους βουλευτές σε μορφή εικόνας σε PDF και δεν μπορείς να κάνεις καμία επεξεργασία. Η μηχανογράφηση χρειάζεται σημαντική αναβάθμιση, αυτόματη ενημέρωση των λογισμικών κλπ. Παράλληλα, δεν υπάρχει πρωτόκολλο στην αποστολή emails, αφού πολλά στέλνονται από άτομα αντί υπηρεσία ή/και επιτροπή και συχνά χωρίς θέμα.
Β) Η διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης προτού σταλεί ένα νομοσχέδιο στη Βουλή είναι υποχρεωτική. Ο τρόπος που τη διαχειρίζονται οι κυβερνητικές υπηρεσίες είναι προβληματικός. Μπορεί να την έκαναν πριν τρία χρόνια ή επειδή δεν διαθέτουν το χρόνο, δεν τα βγάζουν πέρα είτε επειδή βιάζονται, στέλνουν νομοσχέδια στη Βουλή χωρίς επαρκή διαβούλευση, με αποτέλεσμα οι αρμόδιες κοινοβουλευτικές Επιτροπές να αφιερώνουν πολλή χρόνο για να κάνουν αυτό που έπρεπε να κάνει η κυβέρνηση. Ίσως θα πρέπει να στέλνονται πίσω στην κυβέρνηση, όταν διαπιστώνεται στην αρμόδια Επιτροπή ότι δεν έγινε η διαβούλευση που έπρεπε. Παράλληλα, τα έγγραφα που στέλνονται για να αποδείξουν ότι έγινε δημόσια διαβούλευση και με ποιους, είναι συχνά απαράδεκτα. Από πλευράς της Βουλής, λοιπόν, χρειάζεται να γίνει εισήγηση για αλλαγή του τρόπου που πληροφορίες και ενημέρωση στέλνονται στο Σώμα. Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό, αφού χάνεται απίστευτος χρόνος με αυτό και κρατούνται άλλα θέματα πίσω, αφού λόγω της έλλειψης διαβούλευσης, συζητιούνται θέματα για πολλούς μήνες μέχρι η Επιτροπή, στην οποία γίνεται η συζήτηση, να βρει άκρη.
Γ) Όχι πάντα, αλλά συχνά στις Επιτροπές χάνεται πολύτιμος χρόνος με την «αρχική τοποθέτηση» των βουλευτών, που μιλούν πρώτοι πριν ακουστούν οι προσκεκλημένοι. Αυτό μπορεί να κρατήσει τόσο πολύ που να φύγουν προσκεκλημένοι χωρίς την ευκαιρία να μιλήσουν. Χρειάζεται να γίνει σοβαρή αλλαγή, γιατί δεν γίνεται να έρχονται προσκεκλημένοι, π.χ. από την Πάφο, για να εξηγήσουν την άποψή τους και να τους λέμε ελάτε ξανά την άλλη βδομάδα γιατί απλά μιλούσαν πολύ οι βουλευτές.
Δ) Το σύστημα -όπου όλοι μιλούν πρώτα και βάζουν μια σειρά ερωτημάτων, και μετά θα πρέπει να τα απαντήσει η κυβερνητική πλευρά- δεν αποδίδει. Θα πρέπει να υπάρχει και η επιλογή να τίθεται ερώτημα και να απαντά η κυβερνητική πλευρά, πριν τεθεί η επόμενη ερώτηση. Έτσι όπως είναι τώρα, ερωτούν οι βουλευτές και δίνεται η ευκαιρία να μην απαντηθούν ερωτήσεις που τέθηκαν ή να “ξεχαστούν” και να μην απαντηθούν γραπτώς.
Και κόλπα
Υπάρχουν υπερβολικές καθυστερήσεις στις Επιτροπές λόγω του ότι φθάνουν νομοσχέδια και προτάσεις νόμου χωρίς επαρκή προετοιμασία;
Ναι! Όπως εξήγησα πιο πάνω, υπάρχει πρόβλημα καθυστερήσεων στις διαδικασίες, αλλά ορισμένες φορές είχα το αίσθημα ότι αυτό γινόταν ξεπίτηδες για να υπάρχει πίεση από την ΕΕ και να μην έχει χρόνο η αρμόδια Επιτροπή να το εξετάσει προσεκτικά. Υπόψη ότι το σύνηθες περιθώριο που δίνει η ΕΕ για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο είναι συνήθως δύο χρόνια ή περισσότερο. Αυτό το κόλπο το κάνουν συνήθως αν θέλουν να εξυπηρετήσουν συμφέροντα ή να μην κάνουν όσα λέει η Οδηγία.
Εισηγήσεις εξωκοινοβουλευτικών φορέων, λόμπι ή οργανωμένων συμφερόντων, επηρεάζουν αποφάσεις των Επιτροπών;
Αυτό είναι πολύ συχνό φαινόμενο, εφόσον ομάδες που διαφωνούν με διάφορες πρόνοιες νομοσχεδίων, στέλνουν μέσω της διαδικασίας της Βουλής σημειώματα με τις απόψεις τους ή οργανώνουν συναντήσεις για να εξηγήσουν την άποψή τους. Το κακό εδώ είναι όταν οι αλλαγές που προτείνουν βλάπτουν το δημόσιο συμφέρον ή δυσκολεύουν ευάλωτες ομάδες για να εξυπηρετήσουν άλλα συμφέροντα.
