Με μια ξεκάθαρη και εκτενή της δήλωση η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επιχειρεί να κρατήσει το πολιτικό μομέντουμ της νέας προσπάθειας που καταβάλλει για το Κυπριακό ζωντανό, στέλνοντας το μήνυμα ότι ο διεθνής οργανισμός θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να υπάρξουν τα κατάλληλα βήματα μπροστά.
Η απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα παρά το γεγονός ότι μίλησε και στο παρελθόν δημοσίως για την αβεβαιότητα που προκαλεί το σημερινό στάτους κβο σημειώνει ότι αυτό «δεν μπορεί πλέον να είναι η λύση για την Κύπρο». Υποστηρίζει ότι η «στασιμότητα δεν αποτελεί εγγύηση σταθερότητας, ούτε μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ασφαλής επιλογή μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες για μια νέα διαπραγμάτευση». Εν ολίγοις υποστηρίζει ότι υπάρχει τη δεδομένη στιγμή μία ευκαιρία και θεωρεί ότι οι πλευρές θα πρέπει να την αρπάξουν. Στην ουσία αμφισβητεί ευθέως τη λογική της διαχείρισης του προβλήματος χωρίς ουσιαστική προσπάθεια επίλυσής του.
Μήνυμα προς όλους
Το μήνυμα αυτό απευθύνεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Προς τις δύο ηγεσίες, που καλούνται να επιδείξουν πραγματική πολιτική βούληση. Προς τις δύο κοινότητες, οι οποίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε νέα πρωτοβουλία. Αλλά και προς εκείνες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που, συνειδητά ή ασυνείδητα, έχουν επενδύσει στη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης. Η ίδια άλλωστε δεν διστάζει να σημειώσει ότι, μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας, υπάρχουν ισχυρές δυνάμεις που επιθυμούν να διατηρηθεί το στάτους κβο. Δεν πρόκειται, παρά μία απ' ευθείας διαπίστωση, από μία αξιωματούχο των Ηνωμένων Εθνών, η οποία αποτυπώνει την εκτίμησή της ότι η αδράνεια δεν είναι απλώς αποτέλεσμα δυσκολιών, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί και συνειδητή πολιτική επιλογή.
Γκουτέρες και επόμενα βήματα
Όπως σημειώνει στη δημόσια γραπτή δήλωσή της η απεσταλμένη για το Κυπριακό, ο ΓΓ εξετάζει ποια θα μπορούσαν να είναι τα επόμενα βήματα που θα πείσουν και τις δύο πλευρές να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες προς μία οριστική λύση σημειώνοντας ότι η ίδια παραμένει προσηλωμένη και πρόθυμη να διερευνήσει κάθε δυνατό τρόπο προώθησης του διαλόγου προς μία συμφωνία που θα είναι ικανοποιητική για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Εμφανής στη δήλωση Ολγκίν, είναι και η προσπάθειά της να προστατέψει την όλη προσπάθεια των Ηνωμένων Εθνών, από πληροφορίες που διαρρέουν για τις παρασκηνιακές επαφές της. Όπως ξεκαθαρίζει ουδέποτε η ίδια προχώρησε σε γραπτές τοποθετήσεις ή διαρροές και αφήνει να εννοηθεί ότι σημαντικό μέρος της δημόσιας συζήτησης βασίζεται σε εικασίες, φήμες και αυθαίρετες ερμηνείες των προθέσεών της. Αποδίδει δε τις πληροφορίες αυτές σε παραπληροφόρηση, η οποία όπως τονίζει, υπονομεύει το ήδη εύθραυστο κλίμα εμπιστοσύνης.
Ο ρόλος της Ευρώπης
Η Ολγκίν στη δήλωσή της πέραν των επαφών της στη Λευκωσία κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις επαφές της σε Αθήνα και Άγκυρα, τις οποίες χαρακτηρίζει «ειλικρινείς και σαφείς» οι οποίες επικεντρώθηκαν στους τομείς και τις πρωτοβουλίες «στις οποίες όλοι πρέπει να εργαστούμε, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για συγκεκριμένες ενέργειες που θα ανοίξουν τον δρόμο για πρόοδο στο Κυπριακό».
Σε αυτό το πλαίσιο, σημειώνει, σημαντικό ρόλο μπορούν επίσης να διαδραματίσουν και άλλοι παράγοντες, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος που θα στηρίζει ενεργά τη λύση του Κυπριακού.
Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί, μιας και ο λόγος για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η ΕΕ, πως αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η κοινή δήλωση αξιωματούχων της ΕΕ και του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στην οποία εκφράζεται στήριξη στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, σύμφωνα με πηγές. Όπως μεταδίδει το ΚΥΠΕ «πηγές χαρακτήρισαν ως «σημαντικές» τις αναφορές στην κοινή δήλωση για στήριξη των προσπαθειών του ΓΓ των ΗΕ στο Κυπριακό καθώς και στη σημασία της περιφερειακής σταθερότητας». Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν πάντως στη δήλωσή της σημειώνει ότι «παραμένει προσηλωμένη και πρόθυμη να διερευνήσει κάθε δυνατό τρόπο προώθησης του διαλόγου προς μία συμφωνία που θα είναι ικανοποιητική για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη».
«Το ευαίσθητο κλίμα»
Όπως υποστηρίζει εδώ και δεκαετίες, η οικοδόμηση εμπιστοσύνης αποτελεί δύσκολη υπόθεση. «Το βάρος της Ιστορίας είναι μεγάλο και πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοφία, ενσυναίσθηση και γενναιοδωρία», προσθέτει. Η ίδια όπως σημείωσε αντιλαμβάνεται ότι «το πολιτικό κλίμα είναι πάντοτε ευαίσθητο, ωστόσο, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η εμπιστοσύνη μπορεί να επικρατήσει, εφόσον και οι δύο πλευρές ενώσουν τη σκέψη και τις πράξεις τους, ώστε να επιλύσουν οριστικά τις διαφορές και τις διαφωνίες τους», ενώ προσθέτει πως έχει επικεντρώσει το έργο της στο «να ακούω τις δύο πλευρές, καθώς και πολλούς άλλους εμπλεκόμενους φορείς και από τις δύο κοινότητες».
Αναγκαίες συνθήκες
Η Ολγκίν αποφεύγει επιμελώς να εισέλθει στην ουσία των διαπραγματεύσεων ή να παρουσιάσει συγκεκριμένες ιδέες για το περιεχόμενο μίας ενδεχόμενης συμφωνίας. Επιμένει όμως ότι πρώτα πρέπει να οικοδομηθούν οι αναγκαίες συνθήκες εμπιστοσύνης, ώστε, όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις να έχουν πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, στόχος δεν είναι να ξεκινήσει ακόμη ένας γύρος συνομιλιών που θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο, αλλά μία διαδικασία που θα μπορεί να ολοκληρωθεί με επιτυχία.
Στην ουσία εδώ μπορεί κάποιος να αντιληφθεί το πολιτικό βάρος της χθεσινής δήλωσης. Η απεσταλμένη του ΟΗΕ υπενθυμίζει ότι δέκα χρόνια μετά το Κραν Μοντανά, οι πραγματικότητες στο έδαφος έχουν αλλάξει σημαντικά. Ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ της λύσης. Αντίθετα, παγιώνει νέα δεδομένα, ενισχύει τη δυσπιστία και περιορίζει σταδιακά τα περιθώρια συμβιβασμού. Εν ολίγοις η τελική της έκκληση προς τους Κύπριους, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό. Τους καλεί να μην μείνουν «φυλακισμένοι σε ένα δύσκολο παρελθόν», αλλά να αναζητήσουν μία κοινή προοπτική για τις επόμενες γενιές. Στην ουσία, κατά τρόπον κάθετο και δεικτικό, η απεσταλμένη του ΓΓ για το Κυπριακό προειδοποιεί τους εμπλεκόμενους πως αν δεν δημιουργηθούν σύντομα οι προϋποθέσεις για μια ουσιαστική συμφωνία, η στασιμότητα θα πάψει να είναι απλώς ένα προσωρινό αδιέξοδο και θα εξελιχθεί σε μία νέα, ακόμη πιο δύσκολη πραγματικότητα.
