Στον μεγάλο «άγνωστο Χ» της τουρκοκυπριακής πολιτικής σκηνής εξελίσσεται το ενδεχόμενο διεξαγωγής πρόωρων «βουλευτικών εκλογών» στα κατεχόμενα. Η συζήτηση έχει ανοίξει, ορισμένα κόμματα πιέζουν για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής εικόνα ούτε για τον χρόνο διεξαγωγής τους ούτε για τις πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας. Κανονικά, οι «βουλευτικές εκλογές» είναι προγραμματισμένες για τον Ιανουάριο του 2027. Το τελευταίο διάστημα όμως πληθαίνουν οι συζητήσεις για επίσπευσή τους, καθώς κόμματα τόσο του «κυβερνητικού» όσο και του «αντιπολιτευτικού» χώρου επιχειρούν να διαμορφώσουν εγκαίρως τις συμμαχίες και τη στρατηγική τους.
Ο Χασάν Ντιουζγκιούν, δημοσιογράφος της τ/κ εφημερίδας «Havadis», περιγράφει, μιλώντας στον «Π», ένα σκηνικό έντονης πολιτικής φθοράς για την «κυβέρνηση» UBP-DP-YDP, κάνει λόγο για οικονομικό αδιέξοδο και θεωρεί ότι ενδεχόμενη επικράτηση του CTP θα μπορούσε να επηρεάσει θετικά τις εξελίξεις στο Κυπριακό.
Μία από τις προτάσεις που τέθηκαν στο τραπέζι είναι οι «βουλευτικές εκλογές» να πραγματοποιηθούν την ίδια ημέρα με τις «τοπικές εκλογές». Το σενάριο αυτό, ωστόσο, συναντά σοβαρά πρακτικά εμπόδια. Λόγω του συστήματος της οριζόντιας ψηφοφορίας που εφαρμόζεται στα κατεχόμενα, η καταμέτρηση των ψήφων είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα και πολύπλοκη.
Οι «δικαστικές αρχές» έχουν ήδη εκφράσει επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η ταυτόχρονη διεξαγωγή των δύο αναμετρήσεων θα δημιουργούσε μια εξαιρετικά επίπονη διαδικασία, η οποία δύσκολα θα μπορούσε να ολοκληρωθεί ομαλά.
Συγκυβέρνηση
Εξάλλου, στο εσωτερικό του «συγκυβερνητικού» στρατοπέδου καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις.
- Το Κόμμα της Αναγέννησης (YDP), του Ερχάν Αρικλί, τάσσεται υπέρ των πρόωρων «εκλογών» καθώς θεωρεί ότι βρίσκεται σε ανοδική πορεία και επιδιώκει να μετατρέψει τη δυναμική αυτή σε εκλογικά ποσοστά.
- Αντίθετα, το Δημοκρατικό Κόμμα (DP) εμφανίζεται αρνητικό απέναντι στο ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, καθώς εκτιμάται ότι εισπράττει πολιτική φθορά και δεν θα ευνοείτο από μια άμεση εκλογική αναμέτρηση.
- Το Κόμμα Εθνικής Ενότητας (UBP), υπό τον «πρωθυπουργό» Ουνάλ Ουστέλ, από την πλευρά του φαίνεται να επιχειρεί να κερδίσει χρόνο. Σύμφωνα με πληροφορίες, παράλληλα προχωρεί σε «παροχολογία» και σε προσλήψεις στο «δημόσιο», σε μια προσπάθεια να ενισχύσει την επιρροή του σε τμήματα του εκλογικού σώματος, προσπαθώντας να αξιοποιήσει τις πελατειακές σχέσεις.
Δεξαμενές ψηφοφόρων
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η ψήφιση, κατά το προηγούμενο διάστημα, σειράς «νομοθετημάτων» που αφορούν επιδόματα, καθώς και την αύξηση των ημερών άδειας στον «δημόσιο τομέα». Ανάλογες ρυθμίσεις προωθήθηκαν για την «αστυνομία», αλλά και για τους εργαζομένους στον τουρκοκυπριακό τηλεοπτικό σταθμό Bayrak.
Πρόκειται για χώρους οι οποίοι θεωρούνται σημαντικές «δεξαμενές ψηφοφόρων», γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι το UBP προετοιμάζεται ήδη για το ενδεχόμενο μιας εκλογικής αναμέτρησης, όποτε αυτή και αν έρθει.
Άγκυρα
Καθοριστικός παράγοντας, σύμφωνα με αναλυτές, παραμένει η στάση της Άγκυρας, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνίσει τις προθέσεις της σε σχέση με το ενδεχόμενο πρόωρων «εκλογών». Σημείο καίριας σημασίας θεωρείται το κατά πόσον η τουρκική κυβέρνηση θα μπορούσε να αποδεχθεί το ενδεχόμενο σχηματισμού μιας νέας «συγκυβέρνησης» με επικεφαλής το Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα (CTP) του Τουφάν Έρχιουρμαν.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Κόμματος του Λαού, Κουντρέτ Οζερσάι, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής σε μια τέτοια «κυβέρνηση». Ανάλογα μηνύματα έχουν σταλεί και από το Κόμμα Κοινοτικής Δημοκρατίας (TDP).
Την ίδια στιγμή, το CTP φαίνεται να καταβάλλει προσπάθεια προσέγγισης με την Άγκυρα. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι επαφές που είχε το προηγούμενο διάστημα στην Τουρκία η πρόεδρος του κόμματος, Σιλά Ιντσιρλί.
Πάντως η «βουλή» στα κατεχόμενα διέκοψε τις εργασίες της πριν από λίγες ημέρες και αναμένεται να επαναλειτουργήσει τον Οκτώβριο. Σε περίπτωση, ωστόσο, που ληφθεί απόφαση για πρόωρες «εκλογές», θα πρέπει να συγκληθεί εκτάκτως, προκειμένου να αποφασίσει τη διάλυσή της και να ανοίξει τον δρόμο προς τις κάλπες.
Ένα πρόσθετο εμπόδιο αποτελεί και η θερινή περίοδος. Οι υψηλές θερμοκρασίες καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη τη διεξαγωγή μιας έντονης προεκλογικής εκστρατείας. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει ότι τα κόμματα παραμένουν αδρανή. Αντιθέτως, έχουν ήδη αρχίσει να εντείνουν την παρουσία τους, οργανώνοντας εκδηλώσεις και επαφές με ψηφοφόρους, ενόψει όλων των πιθανών σεναρίων.
Κυπριακό σε δεύτερο πλάνο
Σε ό,τι αφορά την προεκλογική ατζέντα, το Κυπριακό εκτιμάται ότι θα διαδραματίσει δευτερεύοντα ρόλο. Το UBP δεν φαίνεται να επιθυμεί να τοποθετήσει το εθνικό ζήτημα ψηλά στην προεκλογική του εκστρατεία, ιδιαίτερα μετά την ήττα του Ερσίν Τατάρ από τον Τουφάν Έρχιουρμαν στις τελευταίες «προεδρικές εκλογές». Ο Έρχιουρμαν έχει αποδώσει την εκλογική του επικράτηση και στην επιθυμία των Τ/Κ για λύση του Κυπριακού, υποστηρίζοντας ότι το 67% όσων τον ψήφισαν τον στήριξαν επειδή επιθυμούν την επίλυση του προβλήματος. Αυτός είναι και ο λόγος που το UBP, που επιμένει να μιλάει δημόσια για τη λύση «δύο κρατών», δεν θα επιλέξει να υπερτονίσει το Κυπριακό στην προεκλογική συζήτηση.
Παρά ταύτα, τα ζητήματα που αναμένεται να κυριαρχήσουν σε μια ενδεχόμενη προεκλογική περίοδο είναι η οικονομία και η διαφθορά, καθώς επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των Τ/Κ. Ήδη, το κλίμα μεταξύ των πολιτικών αντιπάλων περιγράφεται ως ιδιαίτερα τοξικό. Όσο, μάλιστα, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, οι αντιπαραθέσεις αναμένεται να ενταθούν, ακόμη και πριν οριστικοποιηθεί το πότε και υπό ποιες συνθήκες θα πραγματοποιηθούν οι «εκλογές».
Η κυβέρνηση χάνει τη στήριξη της κοινωνίας
Η προοπτική πρόωρων «βουλευτικών εκλογών» στα κατεχόμενα τίθεται δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο, καθώς η «κυβέρνηση» του Κόμματος Εθνικής Ενότητας (UBP), του Δημοκρατικού Κόμματος (DP) και του Κόμματος Αναγέννησης (YDP) βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες πιέσεις και εμφανή φθορά, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο της τ/κ εφημερίδας Havadis, Χασάν Ντιουζγκιούν.
Όπως αναφέρει στον «Π», τα τρία κόμματα καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποτρέψουν την προκήρυξη πρόωρων «εκλογών», ωστόσο η κοινωνική δυσαρέσκεια εντείνεται, ενώ οι καταγγελίες περί διαφθοράς και κακοδιοίκησης πληθαίνουν.
Οι δημοσκοπήσεις
Ο Ντιουζγκιούν υποστηρίζει ότι σειρά δημοσκοπήσεων καταγράφει σημαντική υποχώρηση της εκλογικής επιρροής των «κυβερνητικών» κομμάτων. Μάλιστα, όπως σημειώνει, ορισμένες μετρήσεις εμφανίζουν το Δημοκρατικό Κόμμα (DP) να κινδυνεύει να μείνει εκτός της νέας «Βουλής», καθώς ενδέχεται να μην ξεπεράσει το εκλογικό όριο.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες δημοσκοπήσεις, ακόμη και ο «πρωθυπουργός» Ουνάλ Ουστέλ, προερχόμενος από το UBP, φέρεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προσπάθειά του να επανεκλεγεί ως «βουλευτής», γεγονός που αποτυπώνει, κατά τον ίδιο, τη σημαντική φθορά της σημερινής «κυβέρνησης».
Ο δημοσιογράφος αποδίδει μέρος της σημερινής κατάστασης στην οικονομική πολιτική που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια. Εκτιμά ότι η σημερινή «κυβέρνηση» σχηματίστηκε με τη στήριξη της Άγκυρας, στο πλαίσιο μιας πολιτικής συνεργασίας που εξυπηρέτησε τόσο τις επιδιώξεις της Τουρκίας όσο και τουρκικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Όπως υποστηρίζει, τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται πλέον σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, με τη «διοίκηση» να προσφεύγει συνεχώς σε νέο δανεισμό ακόμη και για την καταβολή μισθών στο «δημόσιο».
Διπλή εκλογική αναμέτρηση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αναφορές του στο ενδεχόμενο διεξαγωγής των «βουλευτικών εκλογών» την ίδια ημέρα με τις προγραμματισμένες «δημοτικές εκλογές» του Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τον Ντιουζγκιούν, η πρόταση προέρχεται από την «κυβέρνηση», ενώ πολλοί εκτιμούν ότι στόχος είναι να δημιουργηθεί σύγχυση κατά την εκλογική διαδικασία.
Όπως εξηγεί, «οι πολίτες θα κληθούν να ψηφίσουν ταυτόχρονα για μουχτάρη, κοινοτικό συμβούλιο, "δημοτικό συμβούλιο", "δήμαρχο" και "βουλευτές", γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει στη χρήση έως και επτά διαφορετικών ψηφοδελτίων». Σε ένα τέτοιο σενάριο, η καταμέτρηση των ψήφων ενδέχεται να διαρκέσει αρκετές ημέρες, προκαλώντας σοβαρά οργανωτικά προβλήματα.
Παρά ταύτα, σημειώνει ότι η πρόταση συναντά έντονες αντιδράσεις τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από άλλους πολιτικούς και κοινωνικούς φορείς, με αποτέλεσμα να παραμένει αβέβαιο αν τελικά θα προχωρήσει.
Κυπριακό
Ο Χασάν Ντιουζγκιούν συνδέει τις πολιτικές εξελίξεις στα κατεχόμενα με την πορεία του Κυπριακού, εκτιμώντας ότι μια ενδεχόμενη επικράτηση του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP) θα μπορούσε να δημιουργήσει διαφορετικές πολιτικές προϋποθέσεις, εφόσον επανεκκινήσει η διαπραγματευτική διαδικασία.
Κατά την εκτίμησή του, η προοπτική μιας κεντροαριστερής «κυβέρνησης» θεωρείται από πολλούς Τουρκοκύπριους σημαντικός παράγοντας για την επόμενη ημέρα στο Κυπριακό, γεγονός που εξηγεί και την αυξανόμενη στήριξη που καταγράφεται υπέρ της διεξαγωγής πρόωρων «βουλευτικών εκλογών».
