Ένα ευέλικτο μοντέλο διευθέτησης του Κυπριακού φέρεται να επεξεργάζεται η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, με στόχο να περιοριστεί η απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές, σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Independent, η οποία επιβεβαιώνει προηγούμενο δημοσίευμα της εφημερίδας «Π» για το σχέδιο λύσης που επεξεργάζεται ο Αντόνιο Γκουτέρες.
Η εφημερίδα υποστηρίζει ότι το προσχέδιο που βρίσκεται υπό επεξεργασία απομακρύνεται από το κλασικό ομοσπονδιακό μοντέλο και κινείται προς μια πιο χαλαρή μορφή ομοσπονδίας, η οποία θα μπορούσε να ερμηνεύεται διαφορετικά από την κάθε κοινότητα.
Όπως αναφέρεται, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας συμφωνίας αρκετά ευέλικτης, ώστε τόσο η ελληνοκυπριακή όσο και η τουρκοκυπριακή πλευρά να μπορούν να υποστηρίξουν ότι πέτυχαν τους βασικούς τους στόχους.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η επιδιωκόμενη δομή θα μπορούσε να επιτρέπει στους Ελληνοκύπριους να χαρακτηρίζουν τη λύση ομοσπονδία και στους Τουρκοκύπριους να την παρουσιάζουν ως συνομοσπονδία, μέσα από μια σκόπιμη «δημιουργική ασάφεια».
Η Independent σημειώνει ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα είχε ιδιαίτερη σημασία και για το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω της παρουσίας των δύο Κυρίαρχων Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο και του ρόλου που διαδραματίζουν στις εξελίξεις και στις κρίσεις στη Μέση Ανατολή. Η εφημερίδα αναφέρεται, πάντως, στην τουρκική εισβολή του 1974 χρησιμοποιώντας τον όρο «επέμβαση».
Δύο συνιστώντα κράτη και περιορισμένες κοινές εξουσίες
Η Independent, η οποία υποστηρίζει ότι έχει γνώση του προσχεδίου, αναφέρει ότι η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα και ευρεία αυτονομία.
Οι περισσότερες κυβερνητικές αρμοδιότητες θα ασκούνται χωριστά από τα δύο συνιστώντα κράτη, ενώ η κεντρική κυβέρνηση θα έχει περιορισμένο ρόλο και θα διαχειρίζεται μόνο τα ζητήματα που δεν μπορούν να ρυθμίζονται ξεχωριστά.
Σε ό,τι αφορά τα κοινά όργανα, εξετάζεται η δημιουργία εκ περιτροπής προεδρικού συμβουλίου, στο οποίο θα συμμετέχουν οι δύο ηγέτες, με αναλογία δύο προς ένα ή τρία προς ένα υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Αντί ενός πλήρως εκλεγμένου ομοσπονδιακού κοινοβουλίου, προτείνεται η λειτουργία κοινού σώματος Ελληνοκύπριων και Τουρκοκύπριων βουλευτών.
Παράλληλα, προβλέπεται κοινό υπουργικό συμβούλιο με πέντε ή έξι υπουργεία, μεταξύ των οποίων τα υπουργεία Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η πρόνοια για τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφο Τουρκοκύπριου υπουργού στο υπουργικό συμβούλιο. Η ρύθμιση αυτή παρουσιάζεται ως βασική εγγύηση για την ουσιαστική πολιτική ισότητα και ως δικλίδα ασφαλείας για την τουρκοκυπριακή κοινότητα.
Επιστροφή εδαφών και Βαρώσια
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι, ως αντάλλαγμα για την αναγνώριση και την ευρεία αυτονομία, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα κληθεί να επιστρέψει εδάφη, στα οποία περιλαμβάνονται και τα Βαρώσια.
Στο υπό εξέταση πλαίσιο φέρεται να περιλαμβάνεται και η αντικατάσταση του συστήματος των εγγυητριών δυνάμεων του 1960 με μια φόρμουλα που θα συνδέεται με το ΝΑΤΟ και θα προβλέπει περιορισμένη πολυεθνική παρουσία.
Γίνεται επίσης λόγος για μεταβατική περίοδο δύο έως τριών ετών, κατά την οποία θα πραγματοποιείται σταδιακά η επιστροφή εδαφών.
Παράλληλα, εξετάζεται η προώθηση των τουρκοκυπριακών αιτημάτων για απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές.
Η λύση του Κυπριακού ενδέχεται, σύμφωνα με την εφημερίδα, να συνδεθεί και με ευρύτερα ζητήματα, όπως η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, η αναβάθμιση των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας και η επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας.
Η Independent υποστηρίζει ακόμη ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμος να συζητήσει ένα τέτοιο πλαίσιο, σε αντίθεση με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, ο οποίος παρουσιάζεται πιο επιφυλακτικός και επηρεασμένος από τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Επιφυλάξεις από τη Λευκωσία
Στο δημοσίευμα περιλαμβάνεται και η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω του αναπληρωτή Ύπατου Αρμοστή της Κύπρου στο Λονδίνο, Σπύρου Μιλτιάδη.
Όπως δηλώνει, δεν υπάρχει, απ’ όσο γνωρίζει, οποιαδήποτε επίσημη πρόταση του ΟΗΕ, επί της οποίας να έχει κληθεί κάποια από τις δύο πλευρές να τοποθετηθεί.
Σημειώνει ότι οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να αποτελούν περισσότερο εικασίες παρά ένα συγκεκριμένο και ολοκληρωμένο σχέδιο.
Τονίζει, παράλληλα, ότι οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό θα πρέπει να προκύψει μέσα από την καθιερωμένη διαδικασία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ.
