Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επιχειρεί, με τις χθεσινές του δηλώσεις ότι «τις επόμενες ημέρες θα ακούσουμε και άλλες ειδήσεις που θα αποδεικνύουν την κινητικότητα που υπάρχει για το Κυπριακό», να εμπεδώσει στην κοινή γνώμη ότι επίκεινται εξελίξεις με την ενισχυμένη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ. Η προαγγελία στην ουσία για νέες ανακοινώσεις, βλέπε εξελίξεις, τουλάχιστον στη διαδικασία έχουν ως στόχο να παρουσιαστεί μια εικόνα αυξημένης κινητικότητας στο Κυπριακό.
Εκείνο, ωστόσο, που τίθεται προς προβληματισμό δεν είναι η ύπαρξη ή όχι κινητικότητας, αλλά αν αυτή μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επανέλαβε ότι στόχος της Λευκωσίας είναι η επανέναρξη των συνομιλιών «από εκεί που διακόπηκαν», για μια λύση πλήρως συμβατή με τις αρχές, τις αξίες και το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Παράλληλα, υποστήριξε ότι για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδεικνύει τόσο έντονο ενδιαφέρον και επιθυμία να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, συνδέοντας ευθέως την πρόοδο στα ευρωτουρκικά με συγκεκριμένες θετικές εξελίξεις στο Κυπριακό.
Πού διακόπηκαν οι συνομιλίες;
Ωστόσο, ακριβώς σε αυτό το σημείο υφίσταται το βασικό ερώτημα, σε ποιο σημείο γίνεται αποδεχτό ότι έμειναν οι προηγούμενες προσπάθειες και διαπραγματεύσεις. Όταν γίνεται λόγος για συνέχιση των συνομιλιών «από εκεί που έμειναν», αυτό προϋποθέτει ότι υπάρχει κοινή αντίληψη για το πού ακριβώς σταμάτησαν. Ποιο είναι όμως αυτό το σημείο αναφοράς; Ποιο είναι το διαπραγματευτικό κεκτημένο που καλούνται οι δύο πλευρές να συνεχίσουν; Χωρίς σαφή απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, η επίκληση της επανέναρξης των συνομιλιών κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο ένα σύνθημα παρά συγκεκριμένη διαπραγματευτική πρόταση.
ΕΕ και Τουρκία
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνδέει την πρόοδο στο Κυπριακό με τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Η θέση που διατυπώνεται είναι ότι ουσιαστικές εξελίξεις στα ευρωτουρκικά μπορούν να υπάρξουν «μόνο εφόσον προηγηθούν ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό και η Τουρκία εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της». Πρόκειται για μια πολιτική διασύνδεση η οποία, θεωρητικά, ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Λευκωσίας. Στην πράξη, όμως, δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, αφού σε περίπτωση που υπάρξουν συνομιλίες επί της ουσίας, θα πρέπει να διαφανεί το πώς θα προκύψουν οι θετικές εξελίξεις που αποτελούν προϋπόθεση για την πρόοδο στα ευρωτουρκικά. Ταυτοχρόνως, επί του παρόντος η τουρκική πλευρά δεν έδωσε σημεία αναφοράς σχετικά με μια τέτοια αλληλουχία των γεγονότων. Δηλαδή πρώτα εκπλήρωση των υποχρεώσεών της απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία και ουσιαστικές συνομιλίες, και μετά εξελίξεις στα ευρωτουρκικά.
Οι κινήσεις της ΕΕ σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη είναι σημαντικά βήματα, αποτελούν ενδείξεις κινητικότητας, όχι όμως κατ' ανάγκην διαπραγμάτευσης. Για να υπάρξει πραγματική πρόοδος απαιτείται κοινά αποδεκτή βάση συνομιλιών, ώστε όλες οι πλευρές να κριθούν επί των πραγματικών τους θέσεων και όχι επί των δημόσιων διακηρύξεων.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει κατά πόσο οι εξαγγελθείσες «ειδήσεις» θα αφορούν ουσιαστικά βήματα προς την επανέναρξη των συνομιλιών ή θα περιοριστούν σε ακόμη έναν κύκλο διπλωματικών κινήσεων. Διότι όσο η συζήτηση παραμένει επικεντρωμένη στην κινητικότητα και όχι στο περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, το βασικό ερώτημα που παραμένει αιωρούμενο αφορά το κατά πόσο υπάρχει σήμερα κοινό έδαφος για επιστροφή σε μια πραγματική διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού ή απλώς καταγράφεται μια κινητικότητα χωρίς συγκεκριμένο πολιτικό προορισμό;
«Πριν το τέλος του καλοκαιριού»
Πάντως, μιλώντας χθες στο ραδιόφωνο του «Πολίτη» 107.6 και 97.6, ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής, Μενέλαος Μενελάου, υποστήριξε ότι μια νέα διευρυμένη διάσκεψη μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και πριν από το τέλος του καλοκαιριού, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση. Παραδέχθηκε ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια, τα οποία όμως, όπως είπε, εκπορεύονται από την τουρκική πλευρά. Κληθείς να διευκρινίσει κατά πόσο τα εμπόδια αφορούν και την τουρκοκυπριακή πλευρά, ο κ. Μενελάου υπέδειξε ότι παρατηρείται μετατόπιση στις θέσεις των Τουρκοκυπρίων μετά την αλλαγή στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Εικάζει δε, ότι την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου αναμένεται να επιστρέψει στην Κύπρο η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, αφού προηγουμένως συνεχίσει τις επαφές της στο εξωτερικό και κυρίως στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με τον κύριο Μενελάου, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορούσε να αποδεχθεί μια λύση η οποία θα εφαρμοζόταν σταδιακά σε ορισμένες πτυχές της, όπως είναι το εδαφικό, αλλά όχι στο σύνολο της λύσης.
