Ένα κίνημα που οικοδομήθηκε από τον Μπέρνι Σάντερς και την Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές έχει βρει μια νέα οργανωτική βάση ανάμεσα σε νεανικά, διαδικτυακά ακροατήρια. Η νίκη του Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στο Μίσιγκαν, δείχνει ότι μπορεί πλέον να είναι εκλογικά βιώσιμο όχι μόνο σε ασφαλείς εκλογικές περιφέρειες, αλλά και σε πολιτείες όπου η εκλογική μάχη κρίνεται οριακά.
Για δεκαετίες, ο δημοκρατικός σοσιαλισμός βρισκόταν στο περιθώριο της αμερικανικής πολιτικής ζωής. Ωστόσο, ο Μπέρνι Σάντερς, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές και μια νέα γενιά διαδικτυακών ακτιβιστών, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον streamer του Twitch Χασάν Πάικερ, έφεραν τον όρο στο επίκεντρο της εσωτερικής συζήτησης του Δημοκρατικού Κόμματος. Η πορεία αυτή κορυφώθηκε αυτή την εβδομάδα με τη νίκη του Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στις προκριματικές εκλογές του Μίσιγκαν και την οργισμένη αντίδραση των Ρεπουμπλικανών.
Τα θεμέλια
Ο Μπέρνι Σάντερς, σήμερα 84 ετών, κατέχει αιρετά αξιώματα από το 1981, όταν εξελέγη δήμαρχος του Μπέρλινγκτον στο Βερμόντ. Εισήλθε στο Κογκρέσο το 1990 ως ένας από τους ελάχιστους ανεξάρτητους βουλευτές στη Βουλή των Αντιπροσώπων, πέρασε στη Γερουσία το 2007 και διεκδίκησε το χρίσμα των Δημοκρατικών για την προεδρία το 2016 και το 2020. Οι προεκλογικές του εκστρατείες συνέβαλαν καθοριστικά στη δημοσιοποίηση και διάδοση προτάσεων όπως η καθολική υγειονομική περίθαλψη, η αύξηση του κατώτατου μισθού και η δωρεάν φοίτηση στα δημόσια πανεπιστήμια, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων ψηφοφόρων. Ο ίδιος περιγράφει τις πολιτικές του θέσεις ως συνέχεια του New Deal του Φραγκλίνου Ρούζβελτ, διαχωρίζοντάς τις ρητά από αυταρχικές ή κρατικά ελεγχόμενες εκδοχές του σοσιαλισμού.
Η άνοδος της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές ξεκίνησε από μιαν εντυπωσιακή πολιτική ανατροπή. Το 2018, σε ηλικία μόλις 28 ετών και ενώ εργαζόταν ως μπαργούμαν, νίκησε στις εσωκομματικές εκλογές της Νέας Υόρκης τον Τζο Κρόουλι, βουλευτή επί δέκα συνεχόμενες θητείες και τότε τέταρτο στην ιεραρχία των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Ως πρώην οργανώτρια της προεδρικής καμπάνιας του Σάντερς το 2016 και μέλος των Democratic Socialists of America (DSA), έγινε η νεότερη γυναίκα που εξελέγη ποτέ στο Κογκρέσο και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προοδευτικές φωνές του κόμματος.
Η διαδικτυακή αριστερά
Ο Χασάν Πάικερ, που μεγάλωσε εν μέρει στην Κωνσταντινούπολη και εργάστηκε στο προοδευτικό μέσο ενημέρωσης The Young Turks, το οποίο ίδρυσε ο θείος του Τσενκ Ουιγούρ, δημιούργησε κοινό εκατομμυρίων χρηστών στο Twitch, μεταδίδοντας καθημερινά έως και οκτώ ώρες πολιτικού σχολιασμού. Το περιεχόμενό του απευθύνεται κυρίως σε νεαρούς άνδρες, μια δημογραφική ομάδα την οποία οι Δημοκρατικοί δυσκολεύονται διαχρονικά να προσεγγίσουν. Σύμφωνα με έρευνες του Pew Research Center, οι περισσότεροι Αμερικανοί ηλικίας 18 έως 29 ετών ενημερώνονται πλέον κυρίως από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και όχι από την τηλεόραση ή τον έντυπο Τύπο, και ο Πάικερ έχει τοποθετηθεί στο επίκεντρο αυτής της μεταβολής.
Η εμπλοκή του στην εκλογική πολιτική έχει αυξηθεί ανάλογα. Πέρυσι απηύθυνε ομιλία στο εθνικό συνέδριο των DSA, ενώ τον Απρίλιο συμμετείχε ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία του Ελ-Σαγιέντ στο Μίσιγκαν. Οι δυο τους εμφανίστηκαν μαζί σε συγκέντρωση στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, γεγονός που προκάλεσε επικρίσεις από κεντρώους Δημοκρατικούς. Ορισμένοι αξιωματούχοι έφτασαν μάλιστα να τον συγκρίνουν με σχολιαστές της άκρας δεξιάς. Ο Πάικερ εξακολουθεί να διχάζει την κοινή γνώμη, έχοντας βρεθεί στο παρελθόν αντιμέτωπος με αποκλεισμούς από πλατφόρμες και έντονη κριτική για παλαιότερες δηλώσεις του. Παρ’ όλα αυτά, η επιρροή του σε νέους και πολιτικά αποστασιοποιημένους ψηφοφόρους είναι δύσκολο να αγνοηθεί από το Δημοκρατικό Κόμμα.
Νίκη Ελ-Σαγιέντ και οι αντιδράσεις
Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, 41χρονος γιατρός, διεξήγαγε την εκστρατεία του με αιχμή ζητήματα όπως η υγειονομική περίθαλψη, ο τερματισμός της άνευ όρων αμερικανικής βοήθειας προς το Ισραήλ και η κατάργηση της ομοσπονδιακής υπηρεσίας μετανάστευσης ICE. Στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν επικράτησε με μικρή διαφορά της πιο μετριοπαθούς βουλευτού Χέιλι Στίβενς, καθιστάμενος ο πρώτος προοδευτικός υποψήφιος που κερδίζει πολιτειακή προκριματική αναμέτρηση σε πολιτεία την οποία είχε κερδίσει ο Ντόναλντ Τραμπ, στις εκλογές του 2024. Τον Νοέμβριο θα αναμετρηθεί με τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς.
Οι Ρεπουμπλικανοί εξαπέλυσαν άμεσα επιθέσεις εναντίον του, με διαδικτυακές διαφημίσεις που τον χαρακτήριζαν ως τον πιο ακραίο υποψήφιο για τη Γερουσία σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ομιλία του στο Λας Βέγκας, κατηγόρησε τους προοδευτικούς Δημοκρατικούς ότι εκφράζουν μια σταδιακά αναδυόμενη κομμουνιστική απειλή, παρότι ούτε ο Ελ-Σαγιέντ ούτε ο άλλος προοδευτικός νικητής των προκριματικών στο Μίσιγκαν αυτοπροσδιορίζονται ως δημοκρατικοί σοσιαλιστές. Την ίδια στιγμή, η φιλοϊσραηλινή οργάνωση AIPAC, η οποία δαπάνησε ανεπιτυχώς 32 εκατομμύρια δολάρια για να εμποδίσει την εκλογή του στις προκριματικές, εξετάζει το ενδεχόμενο νέας εκστρατείας εναντίον του ενόψει των γενικών εκλογών.
Αδύναμη εικόνα στην Ευρώπη
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η εικόνα είναι αρκετά διαφορετική. Πρόσφατες ακαδημαϊκές μελέτες για τα κόμματα της ευρωπαϊκής αριστεράς δείχνουν ότι τα παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έχουν χάσει σημαντικό μέρος της εργατικής τους βάσης κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, κυρίως προς όφελος κομμάτων της λαϊκιστικής δεξιάς. Την ίδια στιγμή, τα κόμματα που αυτοπροσδιορίζονται ρητά ως δημοκρατικά σοσιαλιστικά ή ανήκουν στη ριζοσπαστική αριστερά, δυσκολεύονται γενικά να διευρύνουν την εκλογική τους απήχηση πέρα από σχετικά περιορισμένα ακροατήρια.
Στη Σλοβενία, η νεοσυσταθείσα συμμαχία Left-Vesna κατέχει μόλις πέντε από τις 90 έδρες του κοινοβουλίου. Στη Γαλλία, η κατακερματισμένη αριστερά έχει διασπαστεί σε ανταγωνιστικά μπλοκ ενόψει των προκριματικών εκλογών αργότερα φέτος, αντί να συσπειρωθεί γύρω από μια ενιαία δημοκρατική σοσιαλιστική πλατφόρμα. Συνολικά, η έρευνα που δημοσιεύθηκε φέτος για τη δημοκρατική αριστερά στην Ευρώπη περιγράφει περισσότερο μια μακροχρόνια πορεία υποχώρησης και άνισων προσπαθειών ανανέωσης, παρά ένα κύμα ανόδου αντίστοιχο με εκείνο που εκπροσωπούν στις Ηνωμένες Πολιτείες οι Σάντερς, Οκάσιο-Κορτές και Ελ-Σαγιέντ.
Η Κύπρος με μια διαφορετική αριστερά
Το ΑΚΕΛ, το μεγαλύτερο αριστερό κόμμα της Κύπρου, έχει τις ρίζες του στο Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου και εξακολουθεί να αυτοπροσδιορίζεται ως μαρξιστικό-λενινιστικό κόμμα, αν και στο καταστατικό του αναφέρει ως τελικό του στόχο τον «δημοκρατικό και ανθρώπινο σοσιαλισμό». Αναλυτές έχουν επισημάνει ότι το ΑΚΕΛ ιστορικά ανέβαλε οποιαδήποτε ρητή σοσιαλιστική μεταμόρφωση της κυπριακής κοινωνίας έως ότου επιλυθεί το Κυπριακό. Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιεί την πολιτική του φυσιογνωμία, τόσο από τη δυτικοευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία όσο και από το νεότερο, διαδικτυακά οργανωμένο κίνημα του δημοκρατικού σοσιαλισμού που αναδιαμορφώνει σήμερα το πολιτικό σκηνικό στις Ηνωμένες Πολιτείες.
