Η ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν, μια εξέλιξη που θα διευκολύνει τις μετακινήσεις, θα εμβαθύνει τη συμμετοχή της Κύπρου στην ΕΕ και θα δημιουργήσει και μια νέα πηγή πελατών για την κυπριακή αγορά ακινήτων (πολλές χώρες εφαρμόζουν προγράμματα Golden Visa μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) παραμένει ένα απαιτητικό εγχείρημα με αβέβαιη κατάληξη.
Η τεχνική προετοιμασία έχει ολοκληρωθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικυρώνει με θετική αξιολόγηση ότι έγιναν όσα πρέπει επί του πεδίου σε υποδομές, συστήματα και νομοθεσία.
"Έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος. Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε την έκθεση Σένγκεν για την Κύπρο, η οποία καταλήγει σε θετική αξιολόγηση του επιπέδου τεχνικής ετοιμότητας της χώρας. Η έκθεση διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο και τον Σεπτέμβριο παρουσιάστηκε στο Συμβούλιο προς συζήτηση με τα κράτη μέλη", ανέφερε στις αρχές της εβδομάδας στον "Π" ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, Πανίκος Πουργουρίδης.
"Η Επιτροπή", προσέθεσε, "θα συνεχίσει να στηρίζει την Κύπρο στις προσπάθειές της να ανταποκριθεί στις αναγκαίες απαιτήσεις και στα πρότυπα Σένγκεν, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες της χώρας. Η απόφαση για το πότε και με ποιον τρόπο θα ενταχθεί η Κύπρος στη Zώνη Σένγκεν ανήκει στο Συμβούλιο της ΕΕ. H πλήρης ένταξη της Κύπρου θα ενισχύσει το κοινό πλαίσιο κανόνων, προτύπων και ευθυνών που διέπει τη συνεργασία Σένγκεν", είπε ερωτηθείς για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η διαδικασία.
Η τελική απόφαση είναι πολιτική και ο "Π" αντιλαμβάνεται ότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από το να επιτευχθεί ομοφωνία στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων. Αριθμός κρατών - μελών εγείρει ανησυχίες για πρακτικά ζητήματα εφαρμογής, τα οποία συνδέονται με την Πράσινη Γραμμή.
Η "Καθημερινή της Κυριακής" έγραψε ότι γίνονται προσπάθειες για να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες ορισμένων κρατών - μελών, με τη Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη, υπό την ιδιότητά της ως Διευθύντρια της Διεύθυνσης Σένγκεν και Προξενικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών να μεταβαίνει στην Ολλανδία στο πλαίσιο της διπλωματικής προσπάθειας να εξασφαλίσει στήριξη για την ένταξη της Κύπρου. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσιεύμα, η κ. Καρσερά - Χριστοδουλίδη παρουσίασε η ίδια την αξιολόγηση για τη συμμόρφωση της Κύπρου με τις απαιτήσεις ένταξης στη Ζώνη Σένγκεν κατά την πρώτη επίσημη συζήτηση της θετικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην αρμόδια ομάδα του Συμβουλίου. Η Ολλανδία και η Αυστρία είναι οι δύο χώρες που φέρεται να δυσκολεύονται περισσότερο να ανάψουν "πράσινο φως".
Ο "Π" αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι οι μόνες. Πληροφορίες του "Π" από διπλωματικές πηγές και την κοινότητα των αναλυτών, αναφέρουν ότι οι ανησυχίες που εκφράζονται παραμένουν. Η συζήτηση και η διαβούλευση είναι σε εξέλιξη, χωρίς κατάληξη.
Η πορεία αξιολόγησης της ένταξης της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν δεν περιλαμβάνεται στην ατζέντα του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (ΔΕΥ) της 1ης και 2ας Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο, όπως ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος σε ενημέρωση των συντακτών, την Τρίτη. Ερωτηθείς από το ΚΥΠΕ αν θα συζητηθεί η έκθεση του Ιουλίου για την Κύπρο και αν εκκρεμούν τεχνικά ζητήματα, ο αξιωματούχος απάντησε ότι υπάρχει «πλήρης επίγνωση των εν εξελίξει εργασιών για την ένταξη της Κύπρου στο Σένγκεν, αλλά δεν περιλαμβάνεται στην ατζέντα του Συμβουλίου ΔΕΥ αυτή τη φορά», χωρίς να προσθέσει τίποτε παραπάνω για το ζήτημα.
Το Συμβούλιο θα συνεδριάσει σήμερα ως Συμβούλιο Σένγκεν και οι υπουργοί Εσωτερικών θα συζητήσουν τη γενική κατάσταση του χώρου Σένγκεν. Μετά από ενημέρωση της Επιτροπής σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση, οι υπουργοί θα ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με την υλοποίηση των προτεραιοτήτων για τον κύκλο του Συμβουλίου Σένγκεν 2026-2027, με έμφαση στην ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και στην αξιοποίηση των τεχνικών εξελίξεων για την ενίσχυση της ασφάλειας στην ΕΕ.
Τα δύο αγκάθια
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ανησυχίες που εκφράζονται σε πολιτικό επίπεδο από κράτη - μέλη τροφοδοτούνται από ερωτήματα που εγείρουν οι υπηρεσίες ασφαλείας και μετανάστευσης των χωρών τους, οι οποίες βλέπουν κενά που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ακεραιότητα της Ζώνης Σέγκεν. Αν και η κυπριακή κυβέρνηση έχει επιδοθεί σε μια διπλωματική εκστρατεία για να πείσει τα κράτη - μέλη ότι η Κύπρος έχει εκπληρώσει τα κριτήρια ένταξης στη Ζώνη Σέγκεν, αυτοί που πρέπει να πειστούν δεν είναι οι πολιτικοί, αλλά οι υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι ανησυχίες αφορούν την εφαρμογή του Entry/Exit System (EES), το οποίο καταγράφει ηλεκτρονικά τις εισόδους και εξόδους υπηκόων τρίτων χωρών. Το EES καταγράφει τα στοιχεία του ταξιδιωτικού εγγράφου, καθώς και βιομετρικά δεδομένα, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνα προσώπου, για τους υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν για σύντομη παραμονή στη Ζώνη Σένγκεν. Από τις 10 Απριλίου 2026 το σύστημα είναι πλήρως λειτουργικό στα εξωτερικά σύνορα του Σένγκεν.
Τα αγκάθια είναι δύο.
Πρώτον, η Πράσινη Γραμμή. Η μαγική φράση είναι «ισοδύναμα επίπεδα προστασίας/ελέγχου». Η Πράσινη Γραμμή δεν είναι εξωτερικό σύνορο της ΕΕ και ο Κανονισμός της Πράσινης Γραμμής προβλέπει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία πραγματοποιεί ελέγχους σε όλα τα πρόσωπα που περνούν τη Γραμμή, με στόχο την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης υπηκόων τρίτων χωρών, τον εντοπισμό και την αποτροπή απειλών για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη, και, παράλληλα, ελέγχους στα οχήματα και στα αντικείμενα που μεταφέρουν οι διερχόμενοι. Η επιτήρηση της Πράσινης Γραμμής έχει ενισχυθεί. Υπάρχει, όμως ένα κενό για το οποίο δεν έχει βρεθεί λύση. Ειδικότερα, όταν η Κύπρος ενταχθεί στη Ζώνη χώρο Σένγκεν, τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου και τα λιμάνια Λάρνακας και Λεμεσού θα αποτελούν εξωτερικά σύνορα της Ζώνης Σένγκεν. Συνεπώς όταν ένας υπήκοος τρίτης χώρας φθάσει στην Κύπρο, θα υποβάλλεται στους αντίστοιχους ελέγχους. Αν στη συνέχεια μετακινηθεί προς τα κατεχόμενα και εγκαταλείψει το νησί πχ. μέσω του αεροδρομίου της Τύμπου, το σύστημα EES δεν θα έχει την πληροφορία ότι ο συγκεκριμένος υπήκοος τρίτης χώρας έχει πράγματι εξέλθει από τη Ζώνη Σένγκεν.
Διπλωματικές πηγές που επικαλείται η «Cyprus Mail» είχαν προειδοποιήσει από τον Ιούνιο ότι η μη εφαρμογή του EES στα σημεία διέλευσης της Πράσινης Γραμμής θα μπορούσε να δημιουργήσει κενό στην καταγραφή των υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται στην Κύπρο από τη Λάρνακα ή την Πάφο και στη συνέχεια εγκαταλείπουν το νησί μέσω του βόρειου τμήματος. Σε μια τέτοια περίπτωση, η είσοδος θα καταγραφόταν στο ευρωπαϊκό σύστημα χωρίς αντίστοιχη καταγραφή εξόδου.
Αρα, δεν αρκεί η αναβάθμιση του επιπέδου ελέγχων στα οδοφράγματα και απαιτείται να βρεθεί ένας μηχανισμός που να παράγει «ισοδύναμα επίπεδα προστασίας/ελέγχου», χωρίς η Πράσινη Γραμμή να μετατρέπεται σε "εξωτερικό σύνορο", κάτι που θα συμβεί αν το EES τεθεί σε λειτουργία στα σημεία διέλευσης.
Το δεύτερο αγκάθι αφορά τα δύο σημεία διέλευσης Περγάμου και Στροβιλιών, τα οποία βρίσκονται στην περιοχή της Βρετανικής Βάσης της Δεκέλειας και ελέγχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα δύο αυτά σημεία πρέπει, πρακτικά, να ενσωματωθούν στη Ζώνη Σένγκεν, αν και βρίσκονται σε έδαφος τρίτης χώρας.
Διπλωμάτες σχολίαζαν στον "Π" ότι ένα μη κράτος - μέλος της ΕΕ και της Ζώνης Σέγκεν, το Ηνωμένο Βασίλειο, καλείται να αναλάβει καθήκοντα επιτηρητή και να εφαρμόζει τη νομοθεσία για την είσοδο και την έξοδο στη Σένγκεν. Και για τα δύο αυτά οδοφράγματα ζητούνται «ισοδύναμα επίπεδα προστασίας/ελέγχου».
