Ο άγραφος νόμος που εφαρμόζεται ευλαβικά και αποτελεί απαράβατη αρχή για τη Βουλή απαγορεύει τις όποιες τροποποιήσεις - αλλαγές στους εκλογικούς νόμους ένα χρόνο πριν από τις εκλογές. Και ο λόγος; Για να μην κατηγορηθεί το νομοθετικό σώμα και κατ’ επέκταση οι βουλευτές και τα κοινοβουλευτικά κόμματα για προεκλογικές σκοπιμότητες. Οι βουλευτικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν τον Μάιο του 2026. Συνεπώς, ο ερχόμενος Μάιος είναι καθοριστικός για τις αλλαγές που θα επέλθουν στις βουλευτικές εκλογές του 2026 καθώς η Επιτροπή Εσωτερικών της Βουλής θα πρέπει να αποφασίσει ποιες από τις 30 και βάλε προτάσεις νόμου που εκκρεμούν ενώπιόν της θα προωθήσει, τελικά, προς ψήφιση στην ολομέλεια της Βουλής.
Στις προτάσεις νόμου που εκκρεμούν ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών και αφορούν τις βουλευτικές εκλογές του 2026 περιλαμβάνεται και αυτή του ΔΗΣΥ, την οποίαν υπογράφουν οι βουλευτές του κόμματος, Νίκος Σύκας, Νίκος Γεωργίου και Κυριάκος Χατζηγιάννης. Η πρόταση νόμου τιτλοφορείται ως «ο περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων (Τροποποιητικός) (Αρ. 7) Νόμος του 2025» και προβλέπει την τροποποίηση της κείμενης νομοθεσίας ώστε να επέλθουν διαφοροποιήσεις ως προς τον τρόπο κατανομής των βουλευτικών εδρών, τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη διαδικασία κατανομής. Στόχος, να διορθωθούν στρεβλώσεις που δεν στέκουν στη λογική, όπως, για παράδειγμα, το δεύτερο κόμμα σε μια επαρχία να εκλέγει περισσότερους βουλευτές από το πρώτο. Ιδού χαρακτηριστικά παραδείγματα που καταγράφηκαν στις βουλευτικές εκλογές του 2021:
1. Στην επαρχία Λάρνακας αναδείχθηκε πρώτο κόμμα το ΑΚΕΛ λαμβάνοντας ποσοστό 26,33% ή 10.008 ψήφους και δεύτερο κόμμα ο ΔΗΣΥ με ποσοστό 26,11% ή 9.923 ψήφους. Και όμως: Το ΑΚΕΛ εξέλεξε μόνο έναν βουλευτή, τον Ανδρέα Πασιουρτίδη, ενώ ο ΔΗΣΥ που έλαβε λιγότερους σταυρούς προτίμησης εξέλεξε δυο βουλευτές, την Αννίτα Δημητρίου και τον Πρόδρομο Αλαμπρίτη.
2. Στην επαρχία Κερύνειας αναδείχθηκε πρώτο κόμμα το ΑΚΕΛ με ποσοστό 24,47% ή 4.296 ψήφους και εξέλεξε έναν βουλευτή, τον Χρίστο Χριστόφια, ενώ ο ΔΗΣΥ που αναδείχθηκε δεύτερο κόμμα με ποσοστό 24,30% ή 4.266 ψήφους εξέλεξε δυο βουλευτές, τους Μάριο Μαυρίδη και Ρίτα Θεοδώρου Σούπερμαν.
3. Στην επαρχία Λευκωσίας αναδείχθηκε πρώτο κόμμα ο ΔΗΣΥ με ποσοστό 25,47% ή 31.163 ψήφους και εξέλεξε πέντε βουλευτές: Αβέρωφ Νεοφύτου, Χάρη Γεωργιάδη, Δημήτρη Δημητρίου, Σάβια Ορφανίδου και Νίκο Τορναρίτη. Δεύτερο κόμμα αναδείχθηκε το ΑΚΕΛ. Έλαβε ποσοστό 21,06% ή 25.770 ψήφους αλλά εξέλεξε έξι βουλευτές: Άντρο Κυπριανού, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, Στέφανο Στεφάνου, Άριστο Δαμιανού, Γιώργο Λουκαΐδη και Χρίστο Χριστοφίδη.
Προς αντιμετώπιση των πιο πάνω, ο ΔΗΣΥ προτείνει όσον αφορά την πρώτη κατανομή εδρών όπως ο καθορισμός του σχετικού εκλογικού μέτρου να γίνεται στο σύνολο των εγκύρων ψήφων στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας ανάλογα με την περίπτωση, ήτοι μεμονωμένου υποψηφίου, συνδυασμός ανεξάρτητου και αυτοτελούς κόμματος, συνασπισμού δύο συνεργαζομένων κομμάτων ή συνασπισμού πέραν των δύο συνεργαζομένων κομμάτων. Προτείνει, επίσης, τη διαφοροποίηση της μεθοδολογίας κατανομής των βουλευτικών εδρών κατά τη δεύτερη κατανομή ώστε οι συνασπισμοί κομμάτων να κατατάσσονται κατά τη σειρά του ύψους του μη χρησιμοποιηθέντος υπολοίπου τους στην επικράτεια της Δημοκρατίας χωρίς την προϋπόθεση συγκέντρωσης καθοριζόμενου ποσοστού.
Η εφαρμογή στην πράξη
Με βάση την πρόταση νόμου του ΔΗΣΥ, όλες οι κατανομές των εδρών διενεργούνται από τον γενικό έφορο Εκλογών με μέθοδο που είναι πιο κοντά στην απλή αναλογική, καθώς το εκλογικό μέτρο βάσει του οποίου γίνονται οι κατανομές υπολογίζεται σε παγκύπρια βάση, διαιρώντας τον αριθμό των έγκυρων ψήφων παγκύπρια με το σύνολο των βουλευτικών εδρών. Με τον τρόπο αυτό, το εκλογικό μέτρο είναι το ίδιο μεταξύ των διαφόρων εκλογικών περιφερειών και μεταξύ της πρώτης και δεύτερης κατανομής εδρών. Για σκοπούς σύγκρισης αναφέρεται ότι, τα εκλογικά μέτρα της πρώτης κατανομής στις βουλευτικές εκλογές του 2021 είχαν ως εξής: Λευκωσία - 6.117, Λεμεσός - 6.052, Λάρνακα - 6.334, Αμμόχωστος - 6.806, Πάφος - 8.074 και Κερύνεια - 5.852, ενώ το εκλογικό μέτρο της δεύτερης κατανομής ήταν 4.543.
Επίσης, με την πρόταση νόμου του ΔΗΣΥ επιτρέπεται η συμμετοχή συνδυασμών ανεξαρτήτων στη δεύτερη κατανομή εδρών, κάτι που δεν επιτρέπει η κείμενη νομοθεσία. Οι δε βουλευτικές έδρες κατανέμονται μεταξύ των συνδυασμών και των μεμονωμένων υποψηφίων εφόσον συγκεντρώνουν από το σύνολο των εγκύρων ψηφοδελτίων σ' όλη την επικράτεια τα εξής ποσοστά:
Οι μεμονωμένοι υποψήφιοι - 1,8%.
Οι συνδυασμοί ανεξάρτητων και αυτοτελών κομμάτων - 3,6%.
Οι συνασπισμοί δύο συνεργαζόμενων κομμάτων - 10%.
Οι συνασπισμοί πέραν των δύο συνεργαζόμενων κομμάτων - 20%.
Μεμονωμένος υποψήφιος που συγκεντρώνει ποσοστό 1,8% από το σύνολο των εγκύρων ψηφοδελτίων σ' όλη την επικράτεια καταλαμβάνει μια έδρα στην εκλογική περιφέρεια στην οποία κατέρχεται ως υποψήφιος. Αν παραμένουν αδιάθετες έδρες, διενεργείται από τον γενικό έφορο Εκλογής πρώτη και δεύτερη κατανομή εδρών μεταξύ των συνδυασμών υποψηφίων. Σημειώνεται ότι, με βάση την πρόταση νόμου του ΔΗΣΥ, στη δεύτερη κατανομή εδρών συμμετέχουν όσοι συνδυασμοί έλαβαν έδρα κατά την πρώτη κατανομή εδρών, ενώ διαγράφεται η υφιστάμενη πρόνοια για αυξημένη αντιπροσώπευση 7,2% των συνδυασμών κομμάτων για συμμετοχή στη Β' φάση της δεύτερης κατανομής.
Θα κέρδιζαν ΔΗΣΥ, ΕΛΑΜ, θα έχανε δυο έδρες το ΔΗΚΟ
Στην περίπτωση που οι διατάξεις της πρότασης νόμου του ΔΗΣΥ εφαρμόζονταν στα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 2021, η κατανομή των εδρών θα ήταν διαφορετική. Συγκεκριμένα:
Ο ΔΗΣΥ με ποσοστό 27,77% (99.328 ψήφους) θα εξασφάλιζε 18 αντί 17 έδρες που μετρά σήμερα στη Βουλή.
To AKΕΛ με ποσοστό 22,34% (79.913 ψήφους) θα εξασφάλιζε 15 έδρες, όσες κατέχει και σήμερα.
To ΔΗΚΟ με ποσοστό 11,29% (40.395 ψήφους) θα εξασφάλιζε επτά αντί εννέα έδρες που κατέχει σήμερα.
To ΕΛΑΜ με ποσοστό 6,78% (24.255 ψήφους) θα εξασφάλιζε πέντε αντί τέσσερις έδρες που κατέχει σήμερα.
Τα υπόλοιπα κοινοβουλευτικά κόμματα, ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ και Οικολόγοι, θα διατηρούσαν τις ίδιες βουλευτικές έδρες, δηλαδή, τέσσερις, τέσσερις και τρεις αντίστοιχα.
Πρόταση Α. Ατταλίδου για ανεξάρτητους
Ενώπιον της Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής είναι κατατεθειμένη και η πρόταση νόμου της ανεξάρτητης βουλεύτριας, Αλεξάνδρας Ατταλίδου, με την οποίαν εισηγείται την τροποποίηση του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου ώστε πέραν των κομμάτων και των συνασπισμών κομμάτων, στη δεύτερη κατανομή εδρών να συμμετέχουν και οι συνδυασμοί ανεξάρτητων εφόσον συγκεντρώσουν ποσοστό 3,5% του συνόλου των έγκυρων ψήφων σε ολόκληρη την επικράτεια της Δημοκρατίας. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, οι συνδυασμοί ανεξάρτητων συμμετέχουν μόνο στην πρώτη κατανομή εδρών.
