Πενήντα και πλέον χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή, το Κυπριακό φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα, ίσως καθοριστική, φάση. Οι τελευταίες διπλωματικές κινήσεις, οι διεθνείς εξελίξεις και η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα δημιουργούν συνθήκες που, για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, επιτρέπουν συγκρατημένη αισιοδοξία ότι μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για μια ουσιαστική διαδικασία, με στόχο την κατάθεση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου επίλυσης.
Η ιστορία έχει αποδείξει ότι δεν υπάρχουν παγιωμένα προβλήματα που να παραμένουν για πάντα άλυτα. Οι διεθνείς σχέσεις μεταβάλλονται, τα συμφέροντα επαναπροσδιορίζονται και οι γεωπολιτικές ισορροπίες αναδιαμορφώνονται. Αυτό που μέχρι χθες φάνταζε αδύνατο, σήμερα μπορεί να αποτελεί ρεαλιστική προοπτική.
Η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας περιοχής τεράστιας στρατηγικής σημασίας. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια, οι θαλάσσιες οδοί, η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και ο αυξανόμενος ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθιστούν την Κύπρο έναν αναντικατάστατο γεωπολιτικό κόμβο. Η χώρα μας δεν αποτελεί πλέον μόνο το νοτιοανατολικό σύνορο της Ευρώπης, αποτελεί τη φυσική γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Ταυτόχρονα, οι στρατηγικές σχέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποκτήσει πρωτόγνωρο βάθος. Η αμυντική συνεργασία, η πολιτική εμπιστοσύνη και η αναβάθμιση της διεθνούς θέσης της Κύπρου ενισχύουν το διαπραγματευτικό της αποτύπωμα και της προσδίδουν αυξημένο ειδικό βάρος στις περιφερειακές εξελίξεις.
Από την άλλη πλευρά, και η Τουρκία έχει ισχυρούς λόγους να επιδιώξει μια νέα προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων, η φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος θεωρήσεων (visa liberalisation), η εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης, η συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας και η γενικότερη επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη αποτελούν στρατηγικούς στόχους της Άγκυρας. Είναι προφανές ότι η πορεία αυτή δύσκολα μπορεί να προχωρήσει χωρίς ουσιαστική πρόοδο στο Κυπριακό.
Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Τουρκίας επιθυμεί να εμφανίσει στους πολίτες του σημαντικές επιτυχίες τόσο στη διεθνή σκηνή όσο και στις σχέσεις της χώρας του με τη Δύση. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κυπριακό μπορεί να μετατραπεί από σημείο αντιπαράθεσης σε πεδίο διπλωματικής πρωτοβουλίας.
Τίποτε, βεβαίως, δεν είναι δεδομένο. Οι δυσκολίες παραμένουν μεγάλες, οι διαφορές ουσιαστικές και οι απαιτήσεις μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης ιδιαίτερα υψηλές. Ωστόσο, η συγκυρία είναι διαφορετική από εκείνη προηγούμενων δεκαετιών. Οι διεθνείς παράγοντες έχουν σήμερα περισσότερα κίνητρα να επενδύσουν πολιτικό κεφάλαιο σε μια επιτυχή έκβαση των συνομιλιών.
Η Κύπρος οφείλει να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία με σοβαρότητα, αυτοπεποίθηση και ξεκάθαρη στρατηγική. Με προσήλωση στο διεθνές δίκαιο, στις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, μπορεί να διεκδικήσει μια λύση που θα επανενώνει την πατρίδα, θα διασφαλίζει την ασφάλεια όλων των πολιτών και θα δημιουργεί πραγματικές προοπτικές ειρήνης και ευημερίας.
Ίσως να μην υπάρχει ποτέ «ιδανική» στιγμή για την επίλυση του Κυπριακού. Υπάρχουν όμως ιστορικές συγκυρίες που δεν πρέπει να χαθούν. Και όλα δείχνουν ότι η σημερινή μπορεί να είναι μία από αυτές.
Η Κύπρος έχει σήμερα μεγαλύτερη διεθνή αξία από ποτέ. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι ανάγκες της Ευρώπης, οι επιδιώξεις της Τουρκίας και η ενισχυμένη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας που δεν πρέπει να μείνει αναξιοποίητο.
Ίσως, ύστερα από περισσότερο από μισό αιώνα, να έχει φτάσει πραγματικά η ώρα της λύσης.
