Του δρος Νίκου Ηλία*
Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνδέεται με την ανεμελιά, την ξεκούραση και την ελευθερία. Κι όμως, για πολλούς ανθρώπους γίνεται η περίοδος που αισθάνονται περισσότερο εκτεθειμένοι. Όχι μόνο επειδή φοράνε λιγότερα ρούχα, αλλά επειδή νιώθουν ότι εκτίθενται στο βλέμμα των άλλων. Σαν να υπάρχει ένας αόρατος καθρέφτης στην παραλία που μας καλεί διαρκώς να αξιολογούμε το σώμα μας.
«Πώς φαίνομαι;»
«Γιατί με κοιτάζουν;»
«Μήπως θα έπρεπε να είχα χάσει λίγα ακόμη κιλά;»
Στο γραφείο μου, ως ψυχολόγος, ακούω αυτές τις σκέψεις πολύ συχνά. Κάθε καλοκαίρι, λίγο πριν τις διακοπές, γίνονται ακόμη πιο έντονες. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι το καλοκαίρι. Το πρόβλημα είναι η πεποίθηση ότι για να απολαύσουμε το καλοκαίρι πρέπει πρώτα να αποκτήσουμε το «σωστό» σώμα.
Οι συγκρίσεις που μας κλέβουν τη στιγμή: Στην παραλία συμβαίνει κάτι σχεδόν αυτόματα. Το βλέμμα μας ταξιδεύει από σώμα σε σώμα. Συγκρίνει. Αξιολογεί. Μετρά. Και σχεδόν πάντα βρίσκει κάτι που μας κάνει να αισθανθούμε λίγο «λιγότερο». Λιγότερο γυμνασμένοι. Λιγότερο αδύνατοι. Λιγότερο όμορφοι. Λιγότερο αρκετοί. Όμως η σύγκριση είναι ένα παιχνίδι που δεν έχει νικητές. Γιατί πάντα θα υπάρχει κάποιος που θα θεωρούμε πιο όμορφο, πιο αδύνατο ή πιο γυμνασμένο. Και το ίδιο πιθανό είναι κάποιος άλλος να συγκρίνεται μαζί μας, πιστεύοντας ότι εμείς έχουμε κάτι που εκείνος δεν έχει. Η σύγκριση δεν οδηγεί ποτέ στην αποδοχή. Αντίθετα, μας απομακρύνει από τη μόνη εμπειρία που έχει πραγματική αξία: να είμαστε παρόντες στη ζωή μας.
Η τέλεια φωτογραφία και η ατελής πραγματικότητα: Ζούμε σε μια εποχή όπου οι καλοκαιρινές αναμνήσεις μοιάζουν να πρέπει πρώτα να εγκριθούν από την κάμερα. Δεκάδες λήψεις για μία φωτογραφία. Η «σωστή» στάση. Η κατάλληλη γωνία. Το φίλτρο. Η επεξεργασία. Κι έπειτα, η ανάρτηση. Πίσω όμως από κάθε εικόνα που μοιάζει αυθόρμητη, συχνά κρύβεται μία μεγάλη προσπάθεια ώστε να φανεί αβίαστη. Το πρόβλημα δεν είναι οι φωτογραφίες. Το πρόβλημα αρχίζει όταν ξεχνάμε ότι συγκρίνουμε την καθημερινότητά μας με τις καλύτερες στιγμές των άλλων. Και ακόμη περισσότερο, όταν αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι η αξία μας εξαρτάται από τα «μου αρέσει» ή από το πόσο αρεστή είναι η εικόνα μας.
Η αυτοεκτίμηση δεν καθορίζεται από το μέγεθος του μαγιό σου: Η αυτοεκτίμησή σου δεν είναι το αποτέλεσμα του αριθμού στη ζυγαριά. Δεν μετριέται με την περιφέρεια της μέσης, ούτε με το αν χωράμε στα ρούχα του περασμένου καλοκαιριού. Η πραγματική αυτοεκτίμηση γεννιέται όταν μπορούμε να αναγνωρίζουμε την αξία μας ακόμη και στις ημέρες που δεν αισθανόμαστε όμορφοι. Όταν κατανοήσουμε ότι είμαστε κάτι πολύ περισσότερο από την εξωτερική μας εικόνα. Είμαστε οι σχέσεις που χτίζουμε. Είμαστε οι δυσκολίες που ξεπεράσαμε. Είμαστε η φροντίδα που προσφέρουμε. Είμαστε η καλοσύνη μας. Είμαστε οι εμπειρίες μας. Είμαστε η προσωπικότητά μας. Το σώμα μας είναι το σπίτι μας, όχι η ταυτότητά μας. Αναρωτήσου… Πόσες καλοκαιρινές αναμνήσεις θυμάσαι επειδή τότε είχες το «τέλειο» σώμα; Και πόσες θυμάσαι επειδή ένιωσες χαρά; Επειδή γέλασες μέχρι να πονέσει η κοιλιά σου. Επειδή βούτηξες στη θάλασσα χωρίς δεύτερη σκέψη. Επειδή αγκάλιασες ανθρώπους που αγαπάς. Στο τέλος της ζωής μας δεν θα θυμόμαστε το νούμερο του μαγιό. Θα θυμόμαστε πώς νιώσαμε.
Αντί να πολεμάμε το σώμα μας, ας το ακούσουμε: Συχνά μιλάμε στο σώμα μας με λόγια που δεν θα λέγαμε ποτέ σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε. «Δεν είσαι αρκετό». «Πρέπει να αλλάξεις». «Δεν αξίζεις να φανείς έτσι».
Αν όμως το σώμα μας μπορούσε να μας απαντήσει, ίσως να έλεγε κάτι πολύ διαφορετικό.
«Σε κράτησα όρθιο στις δυσκολίες σου.»
«Σε βοήθησα να αγκαλιάσεις, να περπατήσεις, να ταξιδέψεις, να χορέψεις, να γελάσεις.»
«Δεν υπάρχω μόνο για να με κοιτούν.
Υπάρχω για να σε βοηθώ να ζεις, να είσαι καλά.»
Ίσως, τελικά, του οφείλουμε λίγη περισσότερη ευγνωμοσύνη και λίγη λιγότερη κριτική και καταπίεση.
Φέτος ζήσε ένα διαφορετικό καλοκαίρι: Δεν θυμόμαστε τις πιο όμορφες διακοπές επειδή είχαμε το «ιδανικό» σώμα. Τις θυμόμαστε γιατί γελάσαμε μέχρι δακρύων. Γιατί βουτήξαμε στη θάλασσα χωρίς να κοιτάμε ποιος μας παρατηρεί. Γιατί περπατήσαμε ξυπόλητοι στην άμμο. Γιατί αγκαλιάσαμε ανθρώπους που αγαπάμε. Το καλοκαίρι δεν ζητά από εμάς να είμαστε τέλειοι. Ζητά να είμαστε παρόντες. Ίσως, λοιπόν, η πιο σημαντική «προετοιμασία» πριν φορέσουμε το μαγιό μας να μην είναι άλλη μία αυστηρή δίαιτα ή μία ακόμη προσπάθεια να αλλάξουμε το σώμα μας.
Ίσως να είναι η απόφαση να σταματήσουμε, έστω για λίγο, να μετράμε την αξία μας με βάση την εικόνα μας. Γιατί κανένα σώμα δεν χρειάζεται να γίνει διαφορετικό για να αξίζει μια βουτιά στη θάλασσα. Και κανένας άνθρωπος δεν χρειάζεται να είναι τέλειος για να νιώσει ελεύθερος.
Αυτό το καλοκαίρι εύχομαι...
Nα μην μετρήσεις πόσες θερμίδες κατανάλωσες, αλλά πόσες στιγμές απόλαυσες. Να μην θυμάσαι πόσες φορές κοίταξες επικριτικά το σώμα σου στον καθρέφτη, αλλά πόσες φορές βούτηξες στη θάλασσα χωρίς δεύτερη σκέψη.
Να γελάσεις δυνατά.
Να περπατήσεις ξυπόλητη στην άμμο.
Να φωτογραφηθείς χωρίς να αναρωτηθείς αν «βγήκες καλά».
Να κοιτάξεις τον ορίζοντα περισσότερο από την οθόνη του κινητού σου.
Και, πάνω απ' όλα, να θυμάσαι ότι η αξία σου δεν μετριέται σε κιλά, σε φίλτρα ή σε «μου αρέσει». Μετριέται στον τρόπο που αγαπάς, που συνδέεσαι, που ονειρεύεσαι και που ζεις. Γιατί το σώμα σου δεν είναι ένα έργο που χρειάζεται διαρκώς διόρθωση. Είναι το μέσο μέσα από το οποίο ζεις τη ζωή σου. Είναι το σπίτι που σε συνοδεύει σε κάθε στιγμή της ζωής σου. Και την κάθε στιγμή αξίζει να τη ζήσεις ολόκληρη - όχι όταν αποκτήσεις το «τέλειο» σώμα, αλλά τώρα. Και ίσως αυτό το καλοκαίρι να είναι η κατάλληλη στιγμή όχι για να το αλλάξεις, αλλά για να τη ζήσεις πραγματικά και να συμφιλιωθείς μαζί με το σώμα σου μια και καλή!
*Εγγεγραμμένου ειδικού ψυχολόγου, www.drnikosilia.com
