Του Γιώργου Μωυσή*
Η Κύπρος καταγράφει τα τελευταία χρόνια έντονη κινητικότητα στον τομέα της ηλεκτροκίνησης, με σημαντικούς χρηματοδοτικούς πόρους να προέρχονται τόσο από εθνικά κονδύλια όσο και από προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνολικά, τα διαθέσιμα κεφάλαια για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης εκτιμάται ότι υπερβαίνουν τα €50–60 εκατομμύρια, γεγονός που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του τομέα. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το Σχέδιο Ηλεκτροκίνησης έχει ήδη απορροφήσει τουλάχιστον €26 εκατ. για επιδοτήσεις EV από το ΣΑΑ/Recovery & Resilience Plan,
Το Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας και Κλίματος (NECP, 2024) θέτει φιλόδοξους στόχους για τον εκσυγχρονισμό του κυπριακού στόλου. Προβλέπεται μείωση των συμβατικών οχημάτων από 97% σε 70% έως το 2030 και αύξηση των ηλεκτρικών στο 8% του συνόλου, που αντιστοιχεί σε περίπου 85.000 ηλεκτρικά οχήματα. Παράλληλα, το 25% των νέων ταξινομήσεων το 2030 θα πρέπει να είναι αμιγώς ηλεκτρικά, ενώ από το 2035 όλα τα νέα οχήματα θα είναι μηδενικών εκπομπών. Σήμερα, στους κυπριακούς δρόμους κυκλοφορούν περίπου 6.500 ηλεκτρικά οχήματα, ενώ το 2024 οι πωλήσεις ανήλθαν στις 2.270. Το μερίδιο των ηλεκτρικών στις νέες ταξινομήσεις παραμένει χαμηλό, γύρω στο 4,7% για το 2025, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη ουσιαστικής επιτάχυνσης.
Αποκαλυπτικό της δυναμικής της αγοράς είναι το ενδιαφέρον που συγκέντρωσε το πιο πρόσφατο σχέδιο επιδότησης για αγορά ηλεκτρικών οχημάτων (4η προκήρυξη, Δεκέμβριος 2025). Με προϋπολογισμό €5.620.000 και 520 διαθέσιμες χορηγίες, κατατέθηκαν 8.504 αιτήσεις, εκ των οποίων οι 6.428 αφορούσαν νέα ιδιωτικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Η αναλογία αιτήσεων προς επιδοτήσεις ξεπέρασε το 16 προς 1, καταδεικνύοντας ότι η κοινωνία είναι έτοιμη να στραφεί μαζικά στην ηλεκτροκίνηση, εφόσον υπάρχουν σταθερά και προβλέψιμα κίνητρα.
Σημαντική είναι και η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ, οι επιδοτήσεις για νέα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα (BEV) κυμαίνονται συνήθως μεταξύ €3.000 και €5.000, ανάλογα με την αξία του οχήματος, και συχνά συνοδεύονται από μείωση ή απαλλαγή ΦΠΑ ή άλλες φορολογικές ελαφρύνσεις. Το μοντέλο αυτό επιτρέπει τη στήριξη μεγαλύτερου αριθμού αγοραστών με χαμηλότερο κόστος ανά όχημα, επιταχύνοντας τη διείσδυση της ηλεκτροκίνησης.
Με βάση τα δεδομένα αυτά, προκύπτει εύλογα η ανάγκη επανεξέτασης της κυπριακής πολιτικής κινήτρων. Δεδομένης της υψηλής ζήτησης, μια ρεαλιστική εισήγηση, η οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί χωρίς σημαντικό διαχειριστικό κόστος, είναι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ για την αγορά αμιγώς ηλεκτρικών οχημάτων. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των ηλεκτρικών οχημάτων, να βελτιώσει την αποδοτικότητα των διαθέσιμων πόρων και να ευθυγραμμίσει την Κύπρο με τις ευρωπαϊκές νομοθεσίες.
Η ηλεκτροκίνηση στην Κύπρο βρίσκεται πλέον σε κομβικό σημείο. Οι πόροι υπάρχουν και το ενδιαφέρον των πολιτών είναι δεδομένο. Απαιτείται, ωστόσο, ένας πιο ευέλικτος και στοχευμένος επανασχεδιασμός των κινήτρων, σε συνδυασμό με ταχύτερη ανάπτυξη των υποδομών φόρτισης, ώστε η χώρα να προσεγγίσει ρεαλιστικά τους στόχους του 2030 και να επιταχύνει τη μετάβαση σε ένα καθαρότερο και βιώσιμο σύστημα μετακινήσεων.
*Certified Management Consultant, Μέλος ΣΕΣΕΚ
