Σπεύδω να διευκρινίσω ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν απειλείται από κάποια μορφή φυσικής εξόντωσης. Αναντίλεκτα, όμως, απειλείται από μια σταδιακή δημογραφική, πολιτική, οικονομική και πολιτιστική αφομοίωση από την Τουρκία. Αν αυτή η τάση δεν ανατραπεί σύντομα, δεν θα υπάρχουν Τουρκοκύπριοι που να αισθάνονται ότι οι Ελληνοκύπριοι είναι συμπατριώτες τους, με τους οποίους μπορούν να διαπραγματευθούν μια λύση. Η διαφορετική κουλτούρα και ιστορική εμπειρία θα αποτελούν, από μόνες τους, ανυπέρβλητο εμπόδιο για μιαν ειρηνική συμβίωση.
Δυστυχώς, δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το μέγεθος του πληθυσμού στα κατεχόμενα. Σύμφωνα με έρευνα και δεδομένα που παρουσίασε πριν από δύο χρόνια ο Τουρκοκύπριος συνδικαλιστής Σενέρ Ελτσίλ, ο πληθυσμός στο βόρειο τμήμα της Κύπρου ανέρχεται περίπου στο ένα εκατομμύριο, με τους Τουρκοκυπρίους να αποτελούν μόλις το 15% αυτού του συνόλου. Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται, όπως σημειώνει, από το γεγονός ότι ο συνολικός αριθμός των κινητών τηλεφώνων στα κατεχόμενα είναι περίπου ένα εκατομμύριο. Αν λάβουμε υπόψη ότι τα παιδιά κάτω των 12 ετών δεν κατέχουν κινητά τηλέφωνα, το συμπέρασμα - βάσει αυτού του δείκτη - είναι ότι ο πληθυσμός πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο ένα εκατομμύριο. Επομένως, φαίνεται να έχει υπερκεράσει, έστω ελαφρώς, τον πληθυσμό της επικράτειας που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία που ανέρχεται στις 975.000. Με άλλα λόγια, η τ/κ κοινότητα έχει μετατραπεί σε μια μικρή μειονότητα, λόγω της συστηματικής πολιτικής της Τουρκίας που στόχο έχει τη μεταφορά εποίκων πληθυσμού από την ανατολική και κεντρική Τουρκία προς τα κατεχόμενα.
Η ιστορική, κοσμική και κυπροκεντρική κοινότητα των Τουρκοκυπρίων αντικαθίσταται σταδιακά από έναν πληθυσμό πλήρως ευθυγραμμισμένο με τις πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές κατευθύνσεις της Άγκυρας. Αν δεν «βιαστούμε» να επιτευχθεί μια λύση χτες, τότε μοιραία η διχοτόμηση - ντε φάκτο ή ντε γιούρε - θα καταστεί η οριστική λύση.
To μεγαλύτερο, όμως, πλήγμα κατά της τ/κ κοινότητας είναι η πολιτισμική και θρησκευτική αλλοίωσή της. Οι Τουρκοκύπριοι ήταν ιστορικά μια έντονα κοσμική κοινωνία με φιλελεύθερο τρόπο ζωής, δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα και χαλαρή σχέση με τη θρησκεία, κάτι που επιβεβαιώνουν όσοι έζησαν σε μεικτά χωριά πριν το 1974. Αντίθετα, οι πληθυσμοί που μεταφέρονται από τα βάθη της Ανατολίας είναι πολύ πιο συντηρητικοί και θρησκευόμενοι. Η Τουρκία του Ερντογάν επιχειρεί να ισλαμοποιήσει τα κατεχόμενα ιδρύοντας θρησκευτικά σχολεία (Ιμάμ Χατίπ), αλλάζοντας τα σχολικά βιβλία για να εξοβελιστεί η ιδιαίτερη «κυπριακή» ταυτότητα των Τουρκοκυπρίων και ανεγείροντας μεγάλα και εντυπωσιακά τζαμιά. Αυτοί που επισκέπτονται τα κατεχόμενα, σίγουρα θα έχουν δει το τεράστιο τέμενος Suat Günsel, που έκτισε η Τουρκία, το οποίο είναι ένα από τα μεγαλύτερα της Μέσης Ανατολής. Η χωρητικότητά του είναι για περίπου 10.000 πιστούς, και διαθέτει 6 μιναρέδες και 62 τρούλους!
Αν συνυπολογιστεί και η χειραγώγηση των εκλογικών αποτελεσμάτων μέσω της μαζικής παραχώρησης υπηκοοτήτων από τις εγκάθετες διοικήσεις σε Τούρκους υπηκόους - πρακτική που αλλοιώνει το εκλογικό σώμα - καθώς και η απόλυτη οικονομική εξάρτηση από την Άγκυρα, τότε ίσως αντιλαμβανόμαστε πιο καθαρά τι σημαίνει η «εξαφάνιση» των Τουρκοκυπρίων. Σημαίνει ότι η ιστορική, κοσμική και κυπροκεντρική κοινότητα των Τουρκοκυπρίων αντικαθίσταται σταδιακά από έναν πληθυσμό πλήρως ευθυγραμμισμένο με τις πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές κατευθύνσεις της Άγκυρας. Αν δεν «βιαστούμε» να επιτευχθεί μια λύση χτες, τότε μοιραία η διχοτόμηση - ντε φάκτο ή ντε γιούρε - θα καταστεί η οριστική λύση.
Η εξαφάνιση των Τουρκοκυπρίων ευνοεί, αναπόφευκτα, τη συνέχιση του στάτους κβο, προς μεγάλη ικανοποίηση των λεγόμενων διχοτομιστών. Πλανώνται ότι η καλύτερη λύση είναι η μη λύση· ότι η διατήρηση του στάτους κβο αποτελεί δήθεν τη «λιγότερο κακή» επιλογή. Δεν αντιλαμβάνονται - ή προσποιούνται ότι δεν αντιλαμβάνονται - πως η παρούσα εκκρεμότητα στο Κυπριακό δεν μπορεί να συνιστά μόνιμη λύση. Είτε το βόρειο τμήμα της Κύπρου προσαρτηθεί από την Τουρκία είτε παραμείνει προτεκτοράτο της, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε μια τέτοια περίπτωση θα βρεθούμε με σύνορα μήκους 180 χιλιομέτρων απέναντι σε μιαν εχθρική και στρατιωτικά πανίσχυρη χώρα. Αν τα ΗΕ αποχωρήσουν από την Κύπρο - και κάποτε θα αποχωρήσουν, αφού η παρουσία τους είναι εκ των πραγμάτων προσωρινή - ποια ασφάλεια θα έχουμε; Διασυνοριακά επεισόδια θα υπάρξουν, όπως υπάρχουν και σήμερα. Τι θα συμβεί μετά από ένα σοβαρό επεισόδιο; Ποιος θα εγγυηθεί την ασφάλεια και τη σταθερότητα; Επιπλέον, σε 20–30 χρόνια ο πληθυσμός στα κατεχόμενα μπορεί να είναι τριπλάσιος από τον δικό μας, δημιουργώντας πιέσεις για «ζωτικό χώρο» - για να χρησιμοποιήσω έναν προσφιλή όρο του Χίτλερ.
Συνιστά μέγιστη ειρωνεία η αναφορά στη ΔΔΟ ως «τουρκοδιζωνική», από τους θιασώτες της συνέχισης του στάτους κβο. Η αντίληψη ότι η παρούσα κατάσταση αποτελεί «ασφάλεια» είναι παραπλανητική, καθώς η στασιμότητα λειτουργεί αναδρομικά υπέρ της παγίωσης των τετελεσμένων της εισβολής. Αν πράγματι υπάρχει μια λύση «τουρκικών προδιαγραφών», αυτή είναι η μονιμοποίηση της παρούσας κατάστασης - «μονιμοποίηση» σε εισαγωγικά, διότι μια τέτοια κατάσταση δεν μπορεί να είναι πραγματικά μόνιμη.
Η ιαχή «απελευθέρωση των κατεχομένων», με τον σαφή υπαινιγμό πολεμικής σύρραξης, αποτελεί το πιο εθνικά ανεύθυνο σύνθημα. Πρωτοειπώθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο και στη συνέχεια υιοθετήθηκε από το ΕΛΑΜ. Η επίκληση μιας στρατιωτικής λύσης όχι μόνο αγνοεί πλήρως τις πραγματικές δυνατότητες της ΚΔ, αλλά καλλιεργεί επικίνδυνες αυταπάτες σε μια κοινωνία που έχει ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα από τον πόλεμο. Η σοβαρή πολιτική ηγεσία οφείλει να γνωρίζει ότι τέτοιες ιαχές δεν προσφέρουν προοπτική· προσφέρουν μόνο ψευδαισθήσεις και ρίσκα που η Κύπρος δεν μπορεί να αναλάβει. Ακόμη και τα νήπια γνωρίζουν ότι η Κύπρος δεν μπορεί να απελευθερώσει πολεμικά τα κατεχόμενα και ότι ένας πόλεμος θα αποτελούσε αυτοκτονική επιλογή. Η λύση μπορεί να είναι μόνο πολιτική και διπλωματική: είτε θα επιτευχθεί η ΔΔΟ είτε θα συνεχιστεί το στάτους κβο, με τον κίνδυνο της πλήρους τουρκοποίησης βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. Δυστυχώς, η μόνη εφικτή λύση -η ΔΔΟ- που υποστηρίζεται από τα ΗΕ, την ΕΕ και την Ελλάδα, απομακρύνεται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η διαπραγματευτική διαδικασία δεν διεξάγεται πλέον με τους Τουρκοκυπρίους, μια κοινότητα που συρρικνώνεται δημογραφικά και πολιτικά, αλλά με την Τουρκία, η οποία, σε αντίθεση με τους Τουρκοκυπρίους, προκρίνει τη λύση δύο χωριστών κρατών.
Σημείωση: Η στήλη θα απουσιάσει τον Αύγουστο λόγω διακοπών. Εύχομαι σε όλους τους αναγνώστες μου καλό καλοκαίρι.
*Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
