Όλοι αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν προβλήματα στη λειτουργία των θεσμών. Οι πολίτες θεωρούν ότι είναι μεγάλο το μέγεθος της διαφθοράς και κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι μια υποκειμενική προσέγγιση. Παρότι κάποιοι εργαλειοποιούν για επικοινωνιακούς λόγους το κοινό αίσθημα, ο θυμός και η αγανάκτηση των πολιτών αποτελεί βασική πολιτική παράμετρο στις επερχόμενες εκλογές. Εξάλλου, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι χιλιάδες ψηφοφόροι θα τιμωρήσουν τα παραδοσιακά κόμματα στις κάλπες. Αυτά όλα είναι ευρέως γνωστά και απλώς τα επαναλαμβάνουμε. Κάποτε τα διογκώνουμε, κάποτε είμαστε αντικειμενικοί. Εκείνο που φαίνεται να αγνοούμε ή να μη λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη είναι τη στάση του κοινού.
Στο κάδρο των επικρίσεων βρίσκονται τα κόμματα, οι πολιτικοί, οι αξιωματούχοι, οι θεσμοί και οι δημοσιογράφοι. Οι τελευταίοι δεν κατάφεραν να γλιτώσουν από την οργή των πολιτών. Οι δημοσιογράφοι ενημερώνουν το κοινό για τις δημόσιες υποθέσεις και ασκούν έλεγχο στην εξουσία και τους πολιτικούς. Ωστόσο, οι λειτουργοί του Τύπου κρίνονται και αξιολογούνται από τους πολίτες. Κανένας δεν είναι υπεράνω της κριτικής στο δημοκρατικό πολίτευμα. Το δικαίωμα στην κριτική αποτελεί ένα σημαντικό όπλο στα χέρια των πολιτών. Αυτός είναι και ο λόγος που η ελευθερία της έκφρασης αποτελεί ένα από τα θεμέλια του δημοκρατικού πολιτεύματος. Όμως ποιος ελέγχει και ποιος αξιολογεί τους πολίτες;
Είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των πολιτών σε μια δημοκρατία. Η εξουσία πηγάζει από τους πολίτες. Η ψήφος και η κρίση των πολιτών είναι ο πιο καθοριστικός παράγοντας. Εάν οι επιλογές των πολιτών είναι ώριμες και ορθολογικές τότε κανένα πολιτικό πρόσωπο, θεσμός ή δημοσιογράφος δεν μπορεί να ξεγελάσει την κοινωνία. Ο κάθε άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τις επιλογές του. Η ερώτηση λοιπόν είναι εάν επιτελείται σωστά ο ρόλος του πολίτη. Η ερώτηση δεν απαλλάσσει τους πολιτικούς, τα κόμματα και τους δημοσιογράφους από τις ευθύνες τους. Όμως ούτε και οι πολίτες είναι άμοιροι ευθυνών.
Πρέπει οι πολίτες να διερωτηθούν εάν λειτουργούν πάντοτε με σωστό τρόπο, μέσα στα πλαίσια της ηθικής και της νομιμότητας; Αξιολογούν σωστά και αντικειμενικά τους πολιτικούς, τα κόμματα και τους δημοσιογράφους; Πολλές φορές σου δίνουν την αίσθηση ότι τοποθετούνται με οπαδικό τρόπο. Μάλιστα τον τελευταίο καιρό λειτουργούν όπως μια κερκίδα αντί ως κοινωνία των πολιτών. Άλλοτε επευφημούν και άλλοτε βρίζουν. Πρόσφατα διάβασα και αρκετά σχόλια για δημοσιογράφους που «τα παίρνουν». Σοβαρές κατηγορίες χωρίς καμία τεκμηρίωση. Πρόκειται για μια ανεύθυνη στάση, που δεν βοηθά στην προσπάθεια βελτίωσης των πραγμάτων. Αντίθετα, συμβάλλει στη δημιουργία συλλογικής παράνοιας, κάτι που σίγουρα θα έχει καταστροφικές συνέπειες.
Η ευθύνη του ατόμου και η ικανότητα λογικής σκέψης αποτελούν τα δύο στοιχεία που στήριξαν τη δυτική σκέψη. Είναι ο πυλώνας της δυτικής φιλοσοφίας και της μοντέρνας ηθικής. Χωρίς αυτά τα δύο στοιχεία δεν θα οδηγούμασταν στη θεμελίωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το δικαίωμα της ελευθερίας κατοχυρώθηκε διότι αφορούσε υπεύθυνα άτομα που έχουν την έμφυτη ικανότητα να σκεφτούν με λογικό τρόπο και να διαχωρίσουν το σωστό από το λάθος χωρίς εξωτερική καθοδήγηση από αυθεντίες. Πόσο κοντά είναι οι πολίτες σε αυτό το πρότυπο του γαλλικού Διαφωτισμού; Τα προβλήματα υπάρχουν και οι στιγμές είναι κρίσιμες, όμως δεν μπορούμε να πνιγούμε στον παραλογισμό.
