Σας προκαλεί ενθουσιασμό μια είδηση που λέει πως «συναντιούνται οι ηγέτες»; Ή «έρχεται στο νησί η Ολγκίν»; Πριν τριάντα χρόνια, ίσως να προκαλούσε κάποιον ενθουσιασμό. Αλλά έσβησε. Δεν απέμεινε πλέον σε κανέναν τέτοιος ενθουσιασμός. Κανείς δεν περιμένει κάτι από τη συνάντηση των ηγετών. Μάλιστα, έπαψαν πλέον να ελπίζουν ακόμα και για άνοιγμα μιας νέας πύλης. Άλλωστε, όπως είπε και ο Τουφάν, αυτές είναι μόνο συναντήσεις. Δεν είναι διαπραγματεύσεις δηλαδή. Δηλαδή, δεν μπαίνουν στην ουσία του προβλήματος. Μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης! Μήπως το Βαρώσι βρίσκεται στην ατζέντα; Δεν βρίσκεται! Καλά, τι θα γίνει τούτο το Βαρώσι; Δεν μας νοιάζει καθόλου; Θα μείνει έτσι κλειστό για πάντα; Είναι κλειστό εδώ και 52 χρόνια! Δεν θα ανοίξει για άλλα 52 χρόνια; Για κάποιο λόγο και η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν επιμένει στο θέμα. Δεν το θέτει στην ημερήσια διάταξη. Αν συζητούμε μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μήπως δεν πρέπει να συζητήσουμε πρώτα και κύρια το Βαρώσι; Εκπλήττομαι πραγματικά. Μήπως μπορούμε να μένουμε τόσο αδιάφοροι γι' αυτήν την πόλη, η οποία κάποτε ήταν το μαργαριτάρι της πατρίδας μας; Μπορούμε να συμπεριφερόμαστε σαν να την έχουμε βγάλει από τη ζωή μας; Μπορούμε να την αγνοούμε; Είναι στα χέρια του στρατού. Το καταλαβαίνω. Και δεν δέχεται να τη δώσει στους νόμιμους κατοίκους της χωρίς να υπάρξει συνολική λύση. Όμως, αυτός δεν είναι λόγος για να την βγάλουμε από την ατζέντα μας. Για παράδειγμα, μήπως κατά την προσεχή συνάντηση ο Χριστοδουλίδης δεν μπορεί να θέσει στο τραπέζι το Βαρώσι; Δεν μπορεί να ρωτήσει τον Τουφάν «τι θα γίνει με αυτό το Βαρώσι»;
Και η κυρία Ολγκίν πρέπει να έχει αντιληφθεί ότι οι Κύπριοι κουράστηκαν να σκέφτονται το Κυπριακό. Γι' αυτό προσπαθεί να βρει εκφράσεις που θα μας ενθουσιάσουν. Τι λέει; Αυτή τη φορά θα είναι ουσιαστικές οι επαφές της, λέει. Θαυμάζω τον Γκουτέρες. Πολύ λίγος χρόνος έμεινε μέχρι να τα μαζέψει και να φύγει. Όμως, θέλει να κάνει μια τελευταία προσπάθεια. Ίσως επιθυμεί να αφήσει τουλάχιστον μια απτή κληρονομιά στον ΓΓ του ΟΗΕ, ο οποίος θα τον διαδεχθεί. Είναι η τελευταία του κίνηση αυτή! Λέτε αρκεί μια έκπληξη; Δεν το νομίζω. Δεν υπάρχουν τέτοιες εκπλήξεις σε εκείνο το κτήριο. Όλα γίνονται με υπολογισμό, με πλάνο. Αν βρεθούμε στο τραπέζι μιας ταβέρνας και βγάλουμε τα εσώψυχά μας, είμαι βέβαιος πως δεν θα μας πει καθόλου αισιόδοξα πράγματα γι' αυτό τον κόσμο στον οποίο ζούμε.
Η Κύπρος είναι τόσο ήρεμη το τελευταίο διάστημα, που δεν ελκύει το ενδιαφέρον κανενός πρακτορείου. Το 1974 ήμασταν στα πρωτοσέλιδα του παγκόσμιου Τύπου. Τώρα ούτε που μας υπολογίζουν. Μήπως μόνο ο πόλεμος είναι αυτός που μας κάνει ορατούς στον κόσμο; Σώνει και καλά αίμα; Σώνει και καλά πυροβόλα και όπλα; Δεν νοιάζει κανέναν το μοιρασμένο στα δυο νησί μας; Δεν ενδιαφέρονται καθόλου για το Βαρώσι, το οποίο προσφέραμε στα φίδια και τις σαρανταποδαρούσες εδώ και 52 χρόνια; Φαίνεται πως δεν το αντιλήφθηκε καν το Hollywood. Αλλιώς δεν θα έχανε την ευκαιρία. Σίγουρα θα γύριζε εδώ μια ταινία με τίτλο «Το τέλος του κόσμου».
Κάποιοι φιλόσοφοι λένε ότι ο άνθρωπος είναι παράξενο ον. Συνηθίζει στα πάντα. Συνηθίζει και του φαίνονται γλυκά μάλιστα. Μήπως έτσι δεν ήταν και οι δούλοι, τους οποίους κάποτε είχαν αφήσει ελεύθερους οι αφέντες τους; Υπήρξαν κάποιοι που δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν τη σκλαβιά την οποία είχαν συνηθίσει και επέστρεψαν πίσω, παρά το γεγονός ότι αφέθηκαν ελεύθεροι. Κάποτε μας παρομοιάζω με εκείνους τους δούλους. Συνηθίσαμε σε αυτή την τάξη πραγμάτων, η οποία μας επιβλήθηκε με τη βία. Συνηθίσαμε στη διαίρεση. Συνηθίσαμε να περνάμε στην απέναντι πλευρά δείχνοντας ταυτότητα στα οδοφράγματα. Συνηθίσαμε στη μαύρη ζώνη που ονομάζεται νεκρή ζώνη. Όπως το παραμύθι είναι το τροπάρι περί «δικοινοτικής και διζωνικής». Το συνηθίσαμε και αυτό τόσο, ώστε να μην σκεφτόμαστε καθόλου το περιεχόμενό του πλέον.
Κάποτε ήμασταν τόσο ονειροπόλοι ώστε να θέλουμε να αλλάξουμε ακόμα και τον κόσμο. Όμως, δεν μπορέσαμε καν να αλλάξουμε την ίδια την πατρίδα μας. και το χειρότερο, δεν μπορέσαμε να αλλάξουμε και τον εαυτό μας. Που αυτό ήταν το ουσιαστικό ζήτημα…
