Την Τρίτη το βράδυ, κάνοντας ένα τυχαίο «ζάπινγκ», έπεσα πάνω σε κάποια γνώριμα στιγμιότυπα, που κάτι θύμιζαν. Ήταν κοντά στις 9 και 15. Η ταινία τέλειωσε λίγο πριν τα μεσάνυχτα…
Το πρόσωπο που με κράτησε στο να ξαναδώ την ταινία ήταν η Μιμή Ντενίση. Το «Σίγμα», μου κράτησε συντροφιά με τον πόνο της ταινίας: «Σμύρνη μου αγαπημένη»… Αν και την είχα δει πρόσφατα, ήταν τέτοιο το ειδικό της βάρος που αποφάσισα να την ξαναδώ. Αν ξαναδείς μια ταινία, σίγουρα θα προσέξεις και σημεία που την πρώτη φορά σου ξέφυγαν… Η ανεμελιά των ανθρώπων της Σμύρνης, πριν την καταστροφή της, αποδιδόταν σκηνοθετικά άψογα. Κι ενώ ήξερες το τέλος, κάτι μέσα σου σε παραπλανούσε και σε ξεγελούσε, μια απέλπιδα εικασία μήπως και το γνωστό τέλος ήταν… άλλο! Χίμαιρες.
Οι Έλληνες κάτοικοι της Σμύρνης ήταν άρχοντες. Η Σμύρνη δεν μπορούσε καν να συγκριθεί με ένα «χωριό» όπως ήταν τότε η Αθήνα. Σε όλους τους διαλόγους στην ταινία ξεφύτρωνε πάντα ο διχασμός και η φιλονικία. Τα δυο αδέλφια τσακωμένα πάντα. Ο βενιζελικός και ο βασιλόφρων. Οι οικογένειές τους μάταια προσπαθούσαν να τους φέρουν σε μια συμφιλίωση, σε έναν συμβιβασμό… Οι εξελίξεις από την Αθήνα πυροδοτούσαν πάντα τις έριδες. Ο βενιζελικός ήταν σίγουρος πως ο Βενιζέλος θα έμπαινε στον πόλεμο και η απελευθέρωση της Σμύρνης, μετά από 400 και πλέον χρόνια, θα ήταν το ιστορικό γεγονός του αιώνα. Ο αδελφός του μισούσε τον Βενιζέλο και πίστευε πως αν εμπλακεί η Ελλάδα, η καταστροφή θα ήταν σίγουρη.
Ο Βενιζέλος, σύμμαχος της Αντάντ, πίστευε στη Μεγάλη Ιδέα. Πως έφτασε η ώρα να ενσωματωθεί η Μικρά Ασία στην Ελλάδα. Τα χρόνια τρέχουν με ποδοβολητά… Το 1918 ο ελληνικός στρατός αποβιβάζεται στη Σμύρνη. Φρενίτιδα ενθουσιασμού και η Σμύρνη πνίγεται στα γαλανόλευκα. Από την πρώτη παρέλασή τους οι Τούρκοι πυροβολούν. Το ίδιο και οι Έλληνες και μερικοί Τούρκοι πέφτουν νεκροί. Για να ισορροπήσει την κατάσταση, ο Έλληνας Στεργιάδης, ως νόμιμος εκπρόσωπος της Αθήνας, εκτελεί δυο Έλληνες φαντάρους. Ο Βενιζέλος στην Αθήνα, το 1920, κάνει εκλογές και ο ελληνικός λαός τον στέλνει σπίτι του. Ο ελληνικός στρατός προχωρά στα βάθη της Ανατολίας. Ο Κεμάλ πασάς οργανώνει τους νεότουρκους και τους Τσέτες. Η φράση που με ξανα-πάγωσε ήρθε από τον γιο του βενιζελικού, που ήταν στρατιώτης στο μέτωπο. Κρατήστε την καλά στη μνήμη σας: «Δεν έπρεπε να πάμε ως τον Σαγγάριο»… Το μέτωπο έσπασε, οι βασιλικοί άλλαξαν τους αξιωματικούς και το χάος κυριάρχησε. Ο Κεμάλ πασάς καταδιώκει τους Έλληνες και τους σφάζει χωρίς έλεος. Οι νεότουρκοι μπαίνουν στη Σμύρνη, την πυρπολούν και εκτελούν όσους προλάβουν. Τα συμμαχικά πλοία έχουν διαταγή να μην εμπλακούν. Το διαμάντι της Σμύρνης γίνεται στάχτη και όποιος σώθηκε σώθηκε. Η φράση: «Δεν έπρεπε να πάμε ως τον Σαγγάριο», κυνηγά τους Έλληνες πάνω από έναν αιώνα. Τίποτε δεν μαθαίνουμε από την Ιστορία. Τί-πο-τε…
