Οι πρόσφατες αναφορές του Γενικού Ελεγκτή για το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, τις καθυστερήσεις στο έργο του φυσικού αερίου και τη γενικότερη αναποτελεσματικότητα του κράτους οδηγούν κάθε νοήμονα πολίτη αυτού του κράτους όχι μόνο να ανησυχεί αλλά και μερικές φορές να αισθάνεται ότι βρίσκεται στα όρια του πανικού.
Ο κύριος Ανδρέας Παπακωνσταντίνου εξέφρασε την εκτίμηση ότι η μη έλευση του φυσικού αερίου είναι μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες των τελευταίων ετών, με αποτέλεσμα η κυπριακή οικονομία να επιβαρύνεται με περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ ετησίως εξαιτίας της συνέχισης χρήσης μαζούτ και της καταβολής δικαιωμάτων ρύπων. Ο Γενικός Ελεγκτής υποστήριξε επίσης ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της Κύπρου δεν είναι μόνο η διαφθορά αλλά κυρίως η αναποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού.
Η παρέμβαση του Γενικού Ελεγκτή αποτελεί μια ηχηρή προειδοποίηση για τη βαθιά κρίση αναποτελεσματικότητας που διαπερνά το κυπριακό κράτος και η οποία κοστίζει ακριβά στην οικονομία και στην κοινωνία. Οι αναφορές για επιβάρυνση της οικονομίας με εκατομμύρια ευρω δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση. Μεταφέρεται απευθείας στους λογαριασμούς των πολιτών, στις επιχειρήσεις και στην ανταγωνιστικότητα της χώρας, κάτι που κρατά το νησί σε ενεργειακή φτώχεια.
Το ζήτημα ωστόσο δεν είναι μόνο το ενεργειακό ανύπαρκτο κράτος. Ο πυρήνας του προβλήματος είναι η αναποτελεσματικότητα του κράτους. Ένα καθεστώς που δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από τη διαφθορά αλλά συνδέεται άμεσα μαζί της. Όταν οι διαδικασίες καθυστερούν επί χρόνια, όταν έργα στρατηγικής σημασίας εκτροχιάζονται χωρίς να αποδίδονται ευθύνες, όταν οι αποφάσεις χάνονται μέσα στη γραφειοκρατία και την αδιαφάνεια, τότε η διαφθορά βρίσκει πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθεί και να εδραιωθεί.
Για αυτό και η μεγαλύτερη απειλή για την Κύπρο δεν είναι μόνο τα μεμονωμένα φαινόμενα διαφθοράς που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Είναι η κανονικοποίηση μιας κουλτούρας ατιμωρησίας, καθυστερήσεων και έλλειψης λογοδοσίας. Είναι η αντίληψη ότι το κράτος αδυνατεί να φέρει σε πέρας βασικές του υποχρεώσεις, ακόμη και όταν το δημόσιο συμφέρον είναι προφανές και το κόστος της αδράνειας τεράστιο.
Βεβαίως δεν «κομίζουμε γλαύκας εις Αθήνας». Αυτή η πραγματικότητα τροφοδοτεί την απαξίωση των θεσμών και τη δυσφορία των πολιτών. Οι πολίτες δεν χάνουν την εμπιστοσύνη τους μόνο επειδή ακούνε για σκάνδαλα. Τη χάνουν επειδή βλέπουν καθημερινά ένα κράτος που αδυνατεί να παράγει αποτελέσματα, να υλοποιήσει σχεδιασμούς, να αποδώσει ευθύνες και να προστατεύσει το δημόσιο συμφέρον. Βλέπουν ένα κράτος που συχνά εμφανίζεται ανίκανο να διαχειριστεί ακόμη και ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική επιβίωση των νοικοκυριών.
Η υπόθεση του φυσικού αερίου είναι ίσως ένα κραυγαλέο παράδειγμα αυτής της παθογένειας. Είναι το αποτέλεσμα μιας αποτυχημένης ενεργειακής πολιτικής αλλά όχι μόνο. Στην ουσία αποκαλύπτονται οι δομικές αδυναμίες του κρατικού συστήματος, η έλλειψη συντονισμού, η απουσία λογοδοσίας και η διαχρονική αδυναμία μετατροπής των εξαγγελιών σε πράξεις.
