Τα κόμματα έχουν μάθει να περιμένουν τον αντίπαλο στη γωνία. Μόλις βρεθεί σε δύσκολη θέση, αρχίζει η επίθεση. Σκληρές ανακοινώσεις, βαρύγδουπες δηλώσεις, αμφισβήτηση προθέσεων και προσπάθεια πολιτικής εξόντωσης. Σήμερα είναι ο ΔΗΣΥ, αύριο το ΑΚΕΛ, μεθαύριο το ΔΗΚΟ. Όλους θα έρθει η σειρά τους κάποια στιγμή.
Αυτή είναι η λογική που κυριαρχεί συχνά στα κομματικά γραφεία. Όχι η αντιπαράθεση πάνω σε πολιτικές θέσεις και προτάσεις, αλλά η επιχείρηση πλήρους απαξίωσης του αντιπάλου. Ένα ρινγκ λαϊκισμού, δημαγωγίας και συναισθηματικής χειραγώγησης των πολιτών.
Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι αυτό είναι φυσιολογικό. Ότι τα κόμματα υπάρχουν και για να συγκρούονται. Ότι κανένα κόμμα δεν θα άφηνε ανεκμετάλλευτη μιαν αρνητική εξέλιξη για τον αντίπαλό του. Δηλαδή τι θα έκαναν; Θα αντάλλασσαν λουλούδια και φιλοφρονήσεις; Αντιστρέφοντας τον στρατιωτικό και συγγραφέα, Καρλ φον Κλαούζεβιτς, θα έλεγε κανείς ότι «η πολιτική είναι η συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα».
Σωστά. Κανείς δεν ζητά από τα κόμματα να χάσουν τον πολιτικό τους παλμό ή να μετατραπούν σε ψυχρούς τεχνοκρατικούς μηχανισμούς. Η πολιτική χωρίς σύγκρουση καταλήγει σε καθεστωτική διαχείριση και αυτό είναι το άλλο άκρο. Έτσι χάνεται το νόημα της πολιτικής και το πολίτευμα της δημοκρατίας καταλύεται με αθόρυβο τρόπο.
Ο κομματικός πόλεμος είναι αναγκαίος. Το ζήτημα είναι ποια μορφή παίρνει. Μπορεί να είναι σύγκρουση μεγάλων ιδεών, αρχών και αξιών. Μπορεί να είναι μετωπική αντιπαράθεση πολιτικών προτάσεων για την οικονομία, τους θεσμούς, την κοινωνία, το κράτος. Αυτός είναι ο ιδεολογικός πόλεμος που χρειάζεται μια δημοκρατία.
Άλλο, όμως, η σύγκρουση ιδεών και άλλο η ηθική εξόντωση του αντιπάλου. Άλλο να αμφισβητείς την αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής πρότασης και άλλο να παρουσιάζεις ένα δημοκρατικό κόμμα ως ομάδα απατεώνων. Τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου οφείλουν να γνωρίζουν αυτή τη διαχωριστική γραμμή.
Δεν μιλούμε για ριζοσπαστικές δυνάμεις που επιδιώκουν την ανατροπή του πολιτεύματος. Αναφερόμαστε σε κόμματα που λειτουργούν εντός του δημοκρατικού πλαισίου, σέβονται τους θεσμούς και διεκδικούν την εξουσία μέσα από τους κανόνες της δημοκρατίας. Σε αυτή την περίπτωση ισχύουν ορισμένοι άγραφοι κανόνες. Δεν μπορείς κάθε φορά που ο αντίπαλος πιέζεται να τον παρουσιάζεις ως διεφθαρμένο, ανήθικο ή επικίνδυνο για τη χώρα.
Το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι μια πολιτική κουλτούρα αλληλοεξόντωσης. Ο ένας εμφανίζει τον άλλο ως διεφθαρμένο. Ο άλλος απαντά με τον ίδιο τρόπο. Τα κομματικά ακροατήρια συσπειρώνονται προσωρινά, αλλά οι πολίτες που στέκονται έξω από τους κομματικούς μηχανισμούς απομακρύνονται ακόμη περισσότερο από την πολιτική.
Στο τέλος, δεν πλήττεται μόνο το κόμμα που βρίσκεται κάθε φορά στο στόχαστρο. Πλήττεται συνολικά η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος. Οι πολίτες καταλήγουν να βλέπουν τις πολιτικές δυνάμεις ως ομάδες ανθρώπων χωρίς ηθική, χωρίς αρχές και χωρίς άλλο κίνητρο πέρα από το προσωπικό ή κομματικό συμφέρον. Σε αυτόν τον πόλεμο δεν θα υπάρξει νικητής. Θα ηττηθεί η ίδια η πολιτική.
