Παραμονές της απόβασης στη Νορμανδία, ξέσπασε στο έδαφος της Αγγλίας μια κρυφή διαμάχη: Ο Αϊζενχάουερ, αφού είχε προηγουμένως επιτύχει να ηγηθεί της εκστρατείας, επέμενε η απόβαση να γίνει στις συγκεκριμένες ακτές της Γαλλίας. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι όλες οι αναφορές προέβλεπαν τεράστιες δυσκολίες και μεγάλες απώλειες των συμμαχικών στρατευμάτων, αν η απόβαση γινόταν εκεί.
Τον Τσόρτσιλ, από την πλευρά του, τον στοίχειωναν οι 250 χιλιάδες νεκροί και τραυματίες της παλαιότερης δικής του εμμονής, της αποτυχημένης εκστρατείας της Καλλίπολης, το 1915 (Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος). Για αυτό και τώρα επέμενε η απόβαση στη Νορμανδία είτε να αναβληθεί μέχρι να εξασθενήσει σημαντικά η γερμανική άμυνα από τους βομβαρδισμούς είτε να γίνει σε άλλο σημείο των ακτών της Γαλλίας, λιγότερο επικίνδυνο. Όχι μόνο δεν εισακούστηκε αλλά ο Αϊζενχάουερ φρόντισε να πάρει με το μέρος του ακόμη και τους συνεργάτες του Τσόρτσιλ.
Η απόβαση έγινε τελικά στη Νορμανδία. Της οποίας η θάλασσα και οι ακτές έγιναν κατακόκκινες από το αίμα. Οι σύμμαχοι νίκησαν, φυσικά, τόσο στο δυτικό όσο και στο ανατολικό μέτωπο· όπως ήταν ήδη προδιαγεγραμμένο από το φθινόπωρο του 1943.
Το «σημαντικό» ήταν ότι το αίμα ήταν αρκετό ώστε να μεγεθυνθεί στη συνέχεια η προσωπική συμβολή του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ στη νίκη των συμμάχων και να γίνει ο 34ος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Ο Τσόρτσιλ ούτε καν επανεξελέγη.
Στη Νεότερη Ιστορία, ήταν ίσως η πιο έκδηλη περίπτωση όπου ο στόχος της εξουσίας έβαλε σε δεύτερη μοίρα τον ορθολογισμό στην αντιμετώπιση ενός κρίσιμου θέματος! Το «μεγάλο θέμα» έγινε υπηρέτης του «προσωπικού στόχου»…
Στον δρόμο προς τον «Λόφο»
Όπως όλοι γνωρίζαμε από πριν, από την επομένη των Βουλευτικών άρχισαν οι κινήσεις για τις Προεδρικές. Την ίδια στιγμή, εκδηλώνεται και η τελευταία προσπάθεια του Γκουτέρες και της Ολγκίν για ένα πλαίσιο ή έναν οδικό χάρτη για το Κυπριακό.
Αυτά τα δύο, όμως –προεδρικές εκλογές και Κυπριακό– ποτέ δεν τα πήγαιναν καλά μεταξύ τους. Τα περισσότερα κόμματα και οι επίδοξοι διεκδικητές πάντοτε έκαναν επιλογές στο Κυπριακό με το βλέμμα στραμμένο στις επόμενες Προεδρικές. Από το 1979, μέχρι το 2017. Έτσι και τώρα, το γεγονός ότι σε ενάμιση χρόνο έχουμε προεδρικές εκλογές δεν ευνοεί μια «στρωτή» συμπεριφορά κομμάτων και επίδοξων υποψηφίων. Οι Προεδρικές του 2028 λειτουργούν στρεβλωτικά στις συμπεριφορές στο Κυπριακό.
Πολύ περισσότερο που συντρέχουν τώρα τρεις επιπλέον παράγοντες:
(α) Η πολύχρονη απουσία ουσιαστικής κινητικότητας εδώ και εννέα χρόνια έριξε χαμηλά το ενδιαφέρον της κοινωνίας για το θέμα και στερεοποίησε την πεποίθηση «δεν πρόκειται να γίνει τίποτε».
(β) Η εμπειρία των βουλευτικών εκλογών «δείχνει» τον δρόμο: Η πλήρης απουσία του Κυπριακού από την προεκλογική ατζέντα δεν είχε κανένα κόστος. Αντίθετα, κόμματα που στο παρελθόν το είχαν ως σημαία τους (είτε της θετικής είτε της αρνητικής σχολής) βγήκαν κερδισμένα.
(γ) Σε σχέση με το 2023, διευρύνθηκε ακόμη περισσότερο η «γκρίζα ζώνη» στο Κυπριακό: Ο πολιτικός λόγος του «ναι» και το «όχι» έχασαν έδαφος· ενώ ο λόγος του «ναι μεν αλλά», ή του «άλλα λέω άλλα εννοώ και άλλα κάνω» τείνει να γίνει πλειοψηφικός. Έτσι και τα κριτήρια της κοινωνίας έγιναν πιο ελαστικά. Δεν ενοχλείται πια και τόσο από γενικολογίες ή ασάφειες του πολιτικού προσωπικού.
Επί του προκειμένου
Αν θέλουμε να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, πρέπει να παραδεχτούμε τα εξής:
• Περισσότερη ζημιά από το «όχι» Αναστασιάδη στο Κραν Μοντανά έκαναν στη συνέχεια τρία άλλα πράγματα: (α) Η συνολική μεταστροφή του και η προσπάθεια θόλωσης του τοπίου (προχθές είχαμε την «επέτειο» του πλαισίου-φάντασμα της 3ης Ιουλίου, με το οποίο επί έναν χρόνο συνειδητά ταλαιπωρούσε την αλήθεια και την ελληνοκυπριακή κοινωνία). (β) Οι παρασκηνιακές αναφορές του σε «λύση δύο κρατών» (και δημοσίως σε «χαλαρή/αποκεντρωμένη ομοσπονδία» ή «επιστροφή στο 1960»). (γ) Η αποξένωσή του από τον πολιτικό κόσμο της λύσης και η ταύτισή του με τον Τατάρ. Αυτά δημιούργησαν τεράστιο χώρο στον προσχηματικό και στερεοτυπικό πολιτικό λόγο· στην εμπέδωση της κυριαρχίας της γκρίζας ζώνης και στη μετατροπή του Κυπριακού σε μια σούπα – όπου όλα χωράνε, από την τουρκική αδιαλλαξία μέχρι την επανέναρξη των συνομιλιών.
• Μέσα σε αυτό το κλίμα «βελουτέ», ο Ν. Χριστοδουλίδης κατάφερε να γίνει ο κύριος θηρευτής. Η μεγάλη του επιτυχία είναι ότι, ενώ κανένας δεν πιστεύει στις διακηρύξεις του περί ΔΔΟ, τυγχάνει ανοχής: Από τη συμπολίτευση επειδή είναι βέβαιοι ότι πρόκειται για πολιτικό παίγνιο και δεν υπάρχει «κίνδυνος» να γίνει κάτι στο Κυπριακό· και από την αντιπολίτευση επειδή οι αφορμές που δίνει για κριτική απευθύνονται μόνο σε όσους παρακολουθούν στενά το Κυπριακό. Για να υπάρχει αντικείμενο κριτικής που να έχει ευρύτερο αντίκρισμα στην κοινωνία, θα πρέπει να περάσουμε σε φάση όπου η ίδια η πραγματικότητα να εγκαταλείπει την γκρίζα ζώνη και να θέτει διλήμματα του «ναι» ή του «όχι». Κάτι απομακρυσμένο αυτή τη στιγμή.
• Ο ΔΗΣΥ βρέθηκε από τη μια στη μέγκενη της πιθανής διάσπασης λόγω Χριστοδουλίδη και από την άλλη στη μέγκενη της κοινωνικής απαξίωσης λόγω σκανδάλων. Μπροστά σε διλήμματα του τύπου «συμπολίτευση ή αντιπολίτευση» και «ένοχος ή αθώος ο Αναστασιάδης;», το Κυπριακό έγινε τριτεύον ζήτημα. Η τακτική αντικατέστησε την πολιτική. Ο ρόλος της εικονικής μόνο αντιπολίτευσης απέδωσε τον επαναπατρισμό χριστοδουλιδικών στις Βουλευτικές. Για να κρατηθούν, είναι απαραίτητο είτε να στηριχθεί ο Ν. Χριστοδουλίδης το 2028 είτε το παίγνιο να μείνει στο επίπεδο «δύναμη σταθερότητας και διαρκής πόλωση με το ΑΚΕΛ». Εδώ μέσα, το Κυπριακό δεν χωρά πουθενά. Αντίθετα, επιδιώκεται να αφαιρεθεί κάθε αφορμή για αντιπαράθεση με τον Ν. Χριστοδουλίδη. Δείγμα και η πρόσφατη δήλωση Αβέρωφ («όπως είπε και ο Πρόεδρος», «θα σταθούμε δίπλα στον Πρόεδρο» κ.λπ.).
• Το ΑΚΕΛ βρίσκεται μπροστά σε ένα μεγάλο δίλημμα: Το κύτταρο των στελεχών του είναι σαφώς υπέρ της λύσης του Κυπριακού ως προτεραιότητας. Την ίδια στιγμή όμως, (α) διαπίστωσε στις Βουλευτικές ότι ο ρόλος της κοινωνικής αντιπολίτευσης πείθει την κοινωνία. (β) Η τυχόν εκ μέρους του «αυθαίρετη» προτεραιοποίηση του Κυπριακού, σε διάσταση με το γενικό κλίμα, είναι μεγάλο ρίσκο. (γ) Η προτεραιοποίηση του Κυπριακού, ενόσω δεν υπάρχουν χειροπιαστές εξελίξεις, κρίνεται ότι περιορίζει το εύρος των επιλογών του σε πρόσωπα για την υποψηφιότητα του 2028.
• Το παζλ συμπληρώνεται στο ίδιο μοτίβο και με τα υπόλοιπα κόμματα: Το ΔΗΚΟ παίζει το χαρτί «εγώ είμαι και θα είμαι κυβέρνηση με οποιονδήποτε Πρόεδρο», το «Άλμα» το χαρτί «σύμμαχος με το ΑΚΕΛ στα κοινωνικά ζητήματα και στο κράτος δικαίου, σύμμαχος με τους "όχι" στο Κυπριακό» και πάει λέγοντας. Εν ολίγοις, ούτε και εδώ ευνοούνται εξελίξεις προτεραιοποίησης του Κυπριακού. Το αντίθετο.
Ό,τι θέλει ας λέει η Ολγκίν. Θα μας δίνει χαστούκια, όπως με την τελευταία δήλωσή της, αλλά εμείς «μούγκα στη στρούγκα». Διότι, για να νιώθεις τα χαστούκια πρέπει πρώτα απ’ όλα να έχεις αισθητηριακά κύτταρα. Μέσα στη σούπα αυτά νεκρώνονται.
Τα σχέδια της απόβασης είναι ήδη στο τραπέζι…
Το Καλάθι
• …με τις επιτυχίες (1): Κορδώνουμε πως η εξάμηνη κυπριακή προεδρία της ΕΕ ήταν «απόλυτα επιτυχής». Ερώτημα πρώτο: Ξέρετε την εξάμηνη προεδρία κάποιας άλλης χώρας που να κρίθηκε ως αποτυχημένη; Ερώτημα δεύτερο: Μαθαίνουμε τώρα ένα-ένα μεγάλα ζητήματα τύπου «καυτής πατάτας» που τα παραδώσαμε στην ιρλανδική προεδρία για προώθηση. Αν εκείνη τα παραδώσει παρακάτω, θα είναι αποτυχημένη;
• … με τις επιτυχίες (2): Μεγάλη επιτυχία των εισαγωγέων αποκωδικοποιητών, καλωδίων HDMI και τηλεοράσεων. Χρυσά κέρδη τις τελευταίες μέρες. Μάλιστα, αφού διοχετεύτηκαν στην αγορά δεκάδες χιλιάδες αποκωδικοποιητές, βγαίνει μετά ο Χρ. Πρωτοπαπάς και «συστήνει» να μην αγοράζουμε αποκωδικοποιητές γιατί χαλούν, καλύτερα να αγοράσουμε καινούργια τηλεόραση…
• …με τις επιτυχίες (3): Ο διορισμός ποινικών ανακριτών για την υπόθεση «Κράτος Μαφία» ήταν μεγάλη «επιτυχία». Όχι τόσο γιατί για δύο από τους πέντε μπήκαν ζητήματα σύγκρουσης συμφέροντος, αλλά κυρίως επειδή, με τους χειρισμούς που έγιναν και τη δαπάνη χρόνου που προηγήθηκε, είναι πλέον διασφαλισμένο: Αποτέλεσμα θα έχουμε μετά τη λήξη της θητείας των δύο της Εισαγγελίας. Πιθανότατα και μετά τις Προεδρικές του 2028. Οπότε, ούτε παραιτήσεις του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού χρειάζονται (ήδη άρχισε να κυκλοφορεί αυτό το «επιχείρημα») ούτε ανησυχία στο Προεδρικό για τις αναφορές του πορίσματος στον ρόλο του Ν. Χριστοδουλίδη, όταν κατείχε τα προηγούμενα αξιώματά του.
