Στη μεταπολεμική Κύπρο, αν εξαιρέσουμε τα προεκλογικά συλλαλητήρια, οι μεγαλύτερες κοινωνικές κινητοποιήσεις έγιναν για συνδικαλιστικά δικαιώματα επαγγελματικών ομάδων, οι οποίες όχι μόνο δεν είναι αδύναμες ή αδικημένες, αλλά κατατάσσονται στις πλέον προνομιούχες. Παραδείγματα πολλά. Πιο κραυγαλέο οι μεγάλες διαδηλώσεις των εκπαιδευτικών το 2018, με χιλιάδες εκπαιδευτικούς να αντιδρούν στις εργασιακές αλλαγές που θα επέφερε ο «εξορθολογισμός» της δημόσιας εκπαίδευσης.
Το θέμα της κατάργησης του καταλόγου διοριστέων που έγινε νόμος το 2017, με πρόνοια να μπει σε εφαρμογή το 2027, ώστε η μετάβαση αυτή να γίνει ομαλά και βάσει σχεδίου, διαταράσσει και πάλι τις σχέσεις των εκπαιδευτικών με τον εργοδότη τους. Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο η διαφωνία για τον κατάλογο διοριστέων ή για τα όσα δεν έγιναν σωστά για να οδηγηθεί η χώρα στη σημαντική αυτή μεταρρύθμιση. Το πρόβλημα είναι ότι η δημόσια συζήτηση για την εκπαίδευση εξαντλείται σχεδόν πάντα στα εργασιακά ζητήματα των εκπαιδευτικών. Αφήνοντας στο περιθώριο το ουσιαστικό ερώτημα που αφορά όλη την κοινωνία: Ποιο σχολείο θέλουμε; Πώς θα αναβαθμίσουμε το δημόσιο σχολείο; Πώς θα εκσυγχρονίσουμε τα αναλυτικά προγράμματα; Πώς θα ενισχύσουμε τις κριτικές δεξιότητες των μαθητών; Πώς θα εξαλείψουμε τη βία, το μπούλινγκ, τα ναρκωτικά που ήδη μπήκαν στα δημοτικά; Πώς θα φτιάξουμε πολίτες με ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία;
Η παιδεία στην Κύπρο απαιτεί ριζικό εκσυγχρονισμό. Κάθε νέα κυβέρνηση ανατρέπει τους σχεδιασμούς της προηγούμενης και κτίζει ένα νέο μοντέλο εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, την ώρα που δεν δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να δείξει κατά πόσο πέτυχε ή απέτυχε το προηγούμενο. Ωστόσο, το πλέον λυπηρό σε αυτή τη «διαπραγμάτευση» είναι πως το επίκεντρο κάθε φορά δεν είναι η ποιότητα της διδασκαλίας, το ανθρωποκεντρικό σχολείο, τα παιδιά και το μέλλον της χώρας, αλλά τα κεκτημένα των εκπαιδευτικών. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα εργασιακά δικαιώματα είναι ασήμαντα. Άλλωστε, κάθε επαγγελματική ομάδα έχει δικαίωμα να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της.
Όμως, είναι πολύ πιο σημαντικό να θυμόμαστε γιατί προωθούνται οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, όπως η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων. Είναι για να γίνει πιο ποιοτική η εκπαίδευση μέσα από ένα σύστημα - βιώσιμο, δίκαιο και ανταγωνιστικό - που να διασφαλίζει τα ακαδημαϊκά προσόντα των δασκάλων και των καθηγητών. Για να δοθεί μια ευκαιρία για ένα καλύτερο σχολείο. Η παιδεία είναι ένα αδιαπραγμάτευτο αγαθό και δεν μπορεί να είναι όμηρος των συντεχνιακών αντιπαραθέσεων. Γι' αυτό κι εμείς αναμένουμε τη μετατόπιση της συζήτησης για το τι κερδίζουν οι εκπαιδευτικοί, στο τι κερδίζουν οι μαθητές και το σχολείο από την κατάργηση του καταλόγου διοριστέων ή από άλλες μεταρρυθμίσεις που προωθούνται στο εκπαιδευτικό σύστημα.
