Η συζήτηση που άνοιξε για τη μη αναγραφή των ονομάτων των γονέων στις νέες ταυτότητες δεν αφορά στην πραγματικότητα τις ίδιες τις ταυτότητες. Στην ουσία αφορά τον τρόπο αλλά και τις ισορροπίες με βάση τις οποίες λειτουργεί πλέον το πολιτικό μας σύστημα. Και, δυστυχώς, επιβεβαιώνει ότι η όποια προσπάθεια εκσυγχρονισμού υποχωρεί μπροστά στον λαϊκισμό, ενώ ο πολιτικός οπορτουνισμός υπερισχύει και της λογικής αλλά κυρίως της συνέπειας.
Η απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών, όπως αυτή επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί, δεν στερεί από κανέναν την ταυτότητά του, ούτε αλλοιώνει τον θεσμό της οικογένειας. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια διοικητική επιλογή που συνάδει με τη σύγχρονη αντίληψη περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων και περιορισμού της αναγραφής στοιχείων που δεν είναι αναγκαία για την ταυτοποίηση του πολίτη. Κάποιος μπορεί να διαφωνεί με την απόφαση. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό. Εκείνο που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί είναι η μετατροπή μιας τεχνικής διοικητικής αλλαγής σε ιδεολογικό μέτωπο.
Η Ακροδεξιά και το ΕΛΑΜ επενδύουν πολιτικά σε ένα ζήτημα υψηλού συμβολισμού, επιχειρώντας να το παρουσιάσουν σαν μάχη υπέρ της παράδοσης και μια «απαράδεκτη προσπάθεια υποβάθμισης του ιερού θεσμού της οικογένειας». Η στάση τους δεν εκπλήσσει. Εκείνο που προκαλεί προβληματισμό είναι η αντανακλαστική αντίδραση κομμάτων όπως ο Δημοκρατικός Συναγερμός και το Δημοκρατικό Κόμμα.
Ενώ δεν είχαν εκφράσει ιδιαίτερες αντιρρήσεις όταν η αλλαγή δρομολογήθηκε, μόλις το θέμα απέκτησε πολιτική φόρτιση βρέθηκαν να ταυτίζονται με ιδεοληψίες. Η αιτία είναι οφθαλμοφανής. Σε παρόμοια γεγονότα κυριαρχεί ο φόβος ενώπιον ενός συντηρητικού ακροατηρίου. Αντί να υπερασπιστούν με συνέπεια μια θεσμική επιλογή ή να ασκήσουν τεκμηριωμένη κριτική, προτίμησαν να προσαρμοστούν στο πολιτικό κλίμα που διαμορφώθηκε.
Αυτό ακριβώς είναι το επικίνδυνο στοιχείο. Όταν τα κόμματα αντιδρούν αντανακλαστικά, όχι με γνώμονα την ορθότητα μιας πολιτικής αλλά με κριτήριο την αποφυγή εκλογικού κόστους, τότε παύουν να παράγουν πολιτική και αρχίζουν να ακολουθούν τις πιο ακραίες φωνές της δημόσιας συζήτησης. Έτσι, αντί να απομονώνεται, ο λαϊκισμός αποκτά μεγαλύτερη επιρροή και καθορίζει την ατζέντα.
Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί υπό τον φόβο των αντιδράσεων των πιο συντηρητικών αντανακλαστικών της κοινωνίας. Οι πολιτικές ηγεσίες έχουν ευθύνη να εξηγούν, να πείθουν και, όταν χρειάζεται, να υπερασπίζονται αποφάσεις που υπηρετούν τον εκσυγχρονισμό και τα ατομικά δικαιώματα, ακόμη και όταν αυτές δεν είναι πρόσκαιρα δημοφιλείς. Αντίθετα, όταν επιλέγουν να υιοθετούν τη ρητορική που διαμορφώνουν άλλοι, μετατρέπονται σε ακόλουθους της πολιτικής ατζέντας. Μια επιλογή μπορεί να αποφέρει πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη. Μακροπρόθεσμα, όμως, υπονομεύει την προσπάθεια οικοδόμησης μιας σύγχρονης, ανοιχτής και συμπεριληπτικής κοινωνίας σε πείσμα των ιδεοληψιών και των κενών συνθημάτων.
