Ο ανασχηματισμός μιας κυβέρνησης αποτελεί αναμφίβολα κορυφαία πολιτική πράξη και ταυτόχρονα αποκλειστικό συνταγματικό δικαίωμα του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτό είναι αδιαμφισβήτητο για τον Πρόεδρο, ο οποίος έχει την ευχέρεια να επιλέγει τους συνεργάτες του, να αντικαθιστά υπουργούς και να διαμορφώνει το κυβερνητικό σχήμα όπως ο ίδιος κρίνει ότι εξυπηρετεί καλύτερα το πρόγραμμα διακυβέρνησής του. Αυτό είναι θεσμικά κατοχυρωμένο και πολιτικά αυτονόητο.
Το πρόβλημα, όμως, δεν βρίσκεται στο δικαίωμα του Νίκου Χριστοδουλίδη να προχωρήσει σε ανασχηματισμό. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τη δημόσια συζήτηση που προηγείται επανειλημμένως πριν από κάθε ανασχηματισμό.
Κάθε φορά που επανέρχεται το θέμα των αλλαγών στο Υπουργικό Συμβούλιο, το Προεδρικό πλημμυρίζει από διαρροές. Ονόματα υπουργών που φέρονται να αποχωρούν, στελέχη που προσεγγίζονται για υπουργοποίηση, βολιδοσκοπήσεις προς κόμματα και πρόσωπα, ακόμη και χρονοδιαγράμματα, παρουσιάζονται ως δεδομένα. Δεν πρόκειται για μία ή δύο μεμονωμένες πληροφορίες, αλλά για μια οργανωμένη εικόνα που διαμορφώνεται επί εβδομάδες και προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις, εσωκομματικές αναταράξεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις.
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος επιμένει να δηλώνει ότι «ο ανασχηματισμός δεν εξαγγέλλεται, ανακοινώνεται». Μας θυμίζει ότι αυτό έλεγε συνεχώς ο αείμνηστος Γλαύκος Κληρίδης όταν τον ρωτούσαν για κυβερνητικό ανασχηματισμό. Σήμερα ωστόσο, αυτή η φράση αν και ακούγεται ορθή, με βάση τις πρακτικές του Νίκου Χριστοδουλίδη, λειτουργεί αντιθετικά με την πραγματικότητα που ο ίδιος αφήνει να εξελίσσεται. Διότι, όταν οι πληροφορίες για υποψήφιους υπουργούς, οι επαφές με στελέχη του ΔΗΣΥ ή οι αντιδράσεις του ΔΗΚΟ βρίσκονται καθημερινά στη δημόσια σφαίρα, δύσκολα μπορεί να πειστεί κανείς ότι όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς να προέρχονται, άμεσα ή έμμεσα, από το περιβάλλον του Προεδρικού.
Η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι, οι διαρροές χρησιμοποιούνται ως εργαλείο δοκιμής των πολιτικών και κομματικών αντιδράσεων πριν από τη λήψη των τελικών αποφάσεων. Αν αυτή είναι πράγματι η τακτική, τότε η επίκληση της θεσμικής σοβαρότητας χάνει την αξιοπιστία της. Δεν μπορεί από τη μία να αφήνεται να εξελίσσεται μια παρατεταμένη δημόσια συζήτηση, η οποία αποδυναμώνει υπουργούς και εκθέτει υποψήφιους αντικαταστάτες, και από την άλλη να υποστηρίζεται ότι τίποτε δεν έχει αποφασιστεί, επειδή ο ανασχηματισμός «ανακοινώνεται και δεν εξαγγέλλεται».
Η θεσμική συνέπεια δεν κρίνεται μόνο από την τελική ανακοίνωση των αποφάσεων. Κρίνεται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο αυτές προετοιμάζονται. Και όταν οι διαρροές προηγούνται συστηματικά των επίσημων ανακοινώσεων, το πρόβλημα δεν είναι ο ανασχηματισμός. Είναι η αναξιόπιστη διαδικασία με τους άτυχους χειρισμούς που οδηγεί σε αυτόν.
