Χθες στη Σερβία κηδεύτηκε ένας εγκληματίας πολέμου με στρατιωτικές και κρατικές τιμές. Ο Ράτκο Μλάντιτς, γνωστός ως «χασάπης της Βοσνίας». Η κηδεία του πρώην στρατιωτικού ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας πραγματοποιήθηκε με δημόσια δαπάνη. Κηδεύτηκε ως εθνικός ήρωας.
Μάλιστα, τα σερβικά μέσα μαζικής ενημέρωσης μετέδιδαν εικόνες με εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες Σέρβους πολίτες να συμμετέχουν στο λαϊκό προσκύνημα της σορού του Ράτκο Μλάντιτς, σε ορθόδοξη εκκλησία του Βελιγραδίου. Στην κηδεία παρευρέθησαν υπουργοί της Σερβικής Κυβέρνησης και ο πρέσβης της Ρωσίας στη Σερβία.
Η στάση της Σερβικής Κυβέρνησης είναι αδιανόητη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χθες ο εκπρόσωπος της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ ανέφερε ότι «ο εκθειασμός εγκληματιών πολέμου, η άρνηση της γενοκτονίας και ο αναθεωρητισμός δεν έχουν θέση στην ΕΕ, ούτε στις χώρες που είναι υποψήφιες για ένταξη», όπως η Σερβία. Έντονες αντιδράσεις υπήρξαν και σε ορισμένες χώρες των Βαλκανίων αλλά και από κόμματα εντός της Σερβίας.
Για όσους δεν θυμούνται, ο Ράτκο Μλάντιτς καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, στις 8 Ιουνίου του 2021. Κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία που διαπράχθηκε εναντίον περίπου 8.000 Βόσνιων Μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα, το 1995. Επίσης, καταδικάστηκε για τις διώξεις και τον βίαιο εκτοπισμό Βόσνιων και Κροατών σε όλη τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την τρομοκράτηση αμάχων κατά την πολιορκία του Σεράγεβο και την κράτηση σε ομηρία μελών των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ κατά τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.
Πώς είναι δυνατό να αποδίδονται τιμές ήρωα σε έναν εγκληματία πολέμου; Γιατί η κυβέρνηση μιας χώρας και μεγάλη μερίδα του πληθυσμού δεν αναγνωρίζει τα γεγονότα και επιμένει να μη λαμβάνει υπόψη την καταδίκη του Ράτκο Μλάντιτς για εγκλήματα πολέμου; Η απάντηση βρίσκεται στο φαινόμενο του εθνικισμού. Πρόκειται για μια ιδεολογία που δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να αντιληφθούν ότι ορισμένες πράξεις είναι εγκληματικές. Θολώνει τόσο πολύ την κρίση των ανθρώπων, που θεωρούν ότι οι δολοφονίες αμάχων αποτελούν υπηρεσία στην πατρίδα. Ανοίγει την πόρτα στη βαρβαρότητα.
Κι εδώ στην Κύπρο υπάρχουν πάρα πολλές τέτοιες περιπτώσεις εγκληματιών πολέμου. Βέβαια, δεν έχουν καταδικαστεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο διότι ποτέ δεν οδηγήθηκαν ενώπιόν του. Αρκετοί θα είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με βαρύτατες κατηγορίες εάν οι δύο κοινότητες στην Κύπρο αποφάσιζαν να αποδώσουν δικαιοσύνη.
Ούτε η ελληνοκυπριακή ούτε και η τουρκοκυπριακή πλευρά απέδωσαν ευθύνες σε όσους δολοφόνησαν αμάχους πριν και κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής. Η κάθε πλευρά συγκάλυψε τα εγκλήματα ή τουλάχιστον άφησε ανενόχλητους τους εγκληματίες διότι τα θύματα προέρχονταν από την άλλη κοινότητα. Οι μαζικές δολοφονίες θεωρήθηκαν ηρωικές πράξεις και οποιαδήποτε αντίθετη άποψη θεωρείται ακόμη και σήμερα προδοτική. Δεν είναι τόσο ξένη η στάση των Σέρβων.
Δεν μπορούν να προκαλούν αποτροπιασμό μόνο τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος των Ελληνοκυπρίων. Ούτε να θεωρούνται από κάποιους ηρωική πράξη οι δολοφονίες Τουρκοκυπρίων. Το έγκλημα δεν αλλάζει χαρακτήρα ανάλογα με την εθνικότητα του θύματος.
