Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών στις δύο πλευρές του νησιού δεν περιορίζεται στο άνοιγμα νέων οδοφραγμάτων που -εάν και πότε- θα αποφασίσουν οι εκάστοτε πολιτικές ελίτ. Ούτε η αποτυχία τους για συγκλίσεις και επίδειξη καλής θέλησης νομιμοποιεί όσους θέλουν να λέγονται ηγέτες να δηλητηριάζουν με τοξικές δηλώσεις και πρακτικές την εμπιστοσύνη που κτίζει λιθαράκι - λιθαράκι η κοινωνία από τότε που ξεκίνησε να έχει επαφές, με την άρση των περιορισμών στη διακίνηση, πριν από σχεδόν 23 χρόνια.
Δεν ήταν καθόλου εύκολα τα πράγματα τις δύο αυτές δεκαετίες για τους ανθρώπους στις δύο πλευρές. Παρ' όλα αυτά, όσο κι αν οι πολιτικές εξελίξεις διέψευσαν τις προσδοκίες τους, από την ψυχρολουσία του δημοψηφίσματος μέχρι τις συνομιλίες Χριστόφια-Ταλάτ και αργότερα Αναστασιάδη-Ακιντζί, οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι ουδέποτε σταμάτησαν να κάνουν την επανάστασή τους, αθόρυβα μεν, ουσιαστικά δε. Είτε φορώντας το καπέλο της κοινωνίας των πολιτών μέσα από ουσιαστική και εποικοδομητική συνεργασία φορέων της επανένωσης, με συνεχή και σταθερή στήριξη προγραμμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ξένων πρεσβειών και ΜΚΟ, είτε με προσωπικές φιλίες.
Αυτή η άποψη δεν είναι ούτε αυθαίρετη ούτε προκύπτει από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Καταγράφεται μέσα από έρευνες. Το Κέντρο Ερευνών Πεδίου του Πανεπιστημίου Κύπρου, από το 2006 και κάθε δύο χρόνια, αποτυπώνει την κατάσταση μέσα στην κοινωνία: Για τους Ελληνοκυπρίους το στάτους κβο δεν είναι πλέον ανεκτό, η λύση δύο κρατών είναι αδιέξοδη, ενώ ένα συντριπτικά υψηλό ποσοστό πιστεύει πλέον στη λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, ακόμη κι αν αυτή αποτελεί οδυνηρό συμβιβασμό. Στα ίδια επίπεδα περίπου και το ποσοστό Τουρκοκυπρίων που στηρίζουν τη λύση της διζωνικής.
Μία δεύτερη μελέτη, που χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ, καταδεικνύει πως οι τεχνικές επιτροπές, που δημιουργήθηκαν το 2008 από το δίδυμο Χριστόφια-Ταλάτ για να αντιμετωπίζουν καθημερινά πρακτικά ζητήματα και να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη, έκαναν πολύ καλή δουλειά στο πρώτο μέρος της αποστολής τους. Στο δεύτερο σκέλος, της οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μόνο η Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά κατέρριψε στερεότυπα και συνεχίζει να συνεργάζεται άψογα. Παρ' όλα αυτά, αναφέρει η μελέτη, η δικοινοτική συνεργασία έχει βελτιώσει την καθημερινή ζωή χιλιάδων Κυπρίων, αν και τα πράγματα θα ήταν σαφώς καλύτερα αν υπήρχε διαφάνεια, σαφείς εντολές στις τεχνικές επιτροπές και ουσιαστική συνεργασία τους με την κοινωνία των πολιτών.
Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στη συνέντευξή της που έδωσε την Κυριακή στον «Π», τονίζει πως οι ηγέτες οφείλουν να εμπλέκουν την κοινωνία για να καλλιεργηθεί κατανόηση και στήριξη για λύση. Ίσως εντέλει, αν το αντιστρέψουμε, και οι πολίτες εμπλέξουν τους σημερινούς ηγέτες, Χριστοδουλίδη-Έρχιουρμαν, δείχνοντάς τους πώς καλλιεργείται η αλληλοκατανόηση, η αξιοπιστία και η εμπιστοσύνη, τους προετοιμάσουμε και για τον συμβιβασμό που θα μας οδηγήσει στο συνεταιρικό κράτος και στο αμοιβαίο όφελος.
