Συνολικά 534 παράπονα και αιτήματα ασθενών, γραπτά και προφορικά, καταγράφηκαν κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες λειτουργίας των Λειτουργών Δικαιωμάτων των Ασθενών. Η ποιότητα της φροντίδας, ο χρόνος, η αποφυγή περιττής ταλαιπωρίας και η πληροφόρηση ήταν μεταξύ των βασικών ζητημάτων που αναδείχθηκαν, ενώ περίπου δύο στα δέκα γραπτά παράπονα αφορούσαν Τμήματα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών (ΤΑΕΠ).
Μιλώντας στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, με αφορμή τη συμπλήρωση σχεδόν ενός χρόνου από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Συνήγορος του Ασθενούς Μάριος Χαραλαμπίδης χαρακτήρισε τον μηχανισμό «ένα καλό εργαλείο». Τόνισε, ωστόσο, ότι τα ατομικά παράπονα αποτελούν «έναν από τους δείκτες» και όχι τη συνολική εικόνα για την κατάσταση των δικαιωμάτων των ασθενών στην Κύπρο.
Από την 1η Μαΐου έως τις 31 Αυγούστου 2026 καταγράφηκαν 293 γραπτά παράπονα και 241 προφορικά αιτήματα, δηλαδή περισσότερα από 130 τον μήνα. Στα γραπτά παράπονα περιλαμβάνονταν συνολικά 843 αναφορές σε κατηγορίες δικαιωμάτων που ενδέχεται να είχαν παραβιαστεί.
«Ο κόσμος ξεκίνησε να αξιοποιεί τον μηχανισμό», ανέφερε ο κ. Χαραλαμπίδης, εκτιμώντας ότι με την πάροδο του χρόνου θα αξιοποιείται περισσότερο.
Τα περισσότερα αφορούν την καθημερινότητα
Σύμφωνα με τον Συνήγορο του Ασθενούς, τα στοιχεία δεν έκρυβαν κάποια ιδιαίτερη έκπληξη, καθώς «τα περισσότερα θέματα είναι θέματα της καθημερινότητας». Όπως εξήγησε, συχνά πρόκειται για «μικρά-μικρά πράγματα», τα οποία μπορεί να μην επιλύονται, να διογκώνονται και τελικά να δημιουργούν ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα.
«Οπότε, αυτά που λέμε για τους χρόνους, για την ταλαιπωρία των ασθενών, για τις διαδικασίες, για τη διαχείριση, την εξυπηρέτηση, όλα αυτά τα πράγματα πάντοτε είναι μεγάλος ο αριθμός τους», σημείωσε.
Η ποιότητα δεν αφορά μόνο ιατρικά λάθη
Η ποιότητα της φροντίδας ήταν η συχνότερα αναφερόμενη κατηγορία στα γραπτά παράπονα, με 98 αναφορές, ποσοστό 33% του συνόλου.
Ο κ. Χαραλαμπίδης διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη κατηγορία δεν αφορά μόνο ιατρικά λάθη. «Να βγάλω το κομμάτι των ιατρικών λαθών», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο θεσμός εξετάζει επίσης ζητήματα αμέλειας, εξυπηρέτησης και συνέχειας της φροντίδας.
Η ποιότητα αφορά, όπως είπε, «τη σωστή αντιμετώπιση και σωστή διαχείριση της κάθε περίπτωσης, με επαγγελματισμό, με σωστή αντιμετώπιση και αναγνώριση πάντοτε της ευαλωτότητας ενός ανθρώπου, την ώρα που αντιμετωπίζει το οποιοδήποτε θέμα».
Ο χρόνος αναμονής και η ταλαιπωρία
Ο σεβασμός του χρόνου του ασθενούς ήταν η δεύτερη συχνότερη κατηγορία στα γραπτά παράπονα, με 88 αναφορές. Ακολουθούσε η αποφυγή περιττής ταλαιπωρίας και πόνου, με 80 αναφορές.
Ο Συνήγορος του Ασθενούς σημείωσε ότι οι δύο κατηγορίες συνδέονται με πολλά άρθρα της σχετικής νομοθεσίας και αγγίζουν μεγάλο μέρος της καθημερινότητας των ασθενών.
Σε σχέση με τον «εύλογο χρόνο» αναμονής, τόνισε ότι δεν μπορεί να οριστεί ένα απόλυτο χρονικό όριο, καθώς «εξαρτάται από την περίπτωση». «Πρέπει σε κάθε περίπτωση να υπάρχει ένα πλαίσιο και κάποια όρια», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν και «λεπτές γραμμές»: ένας χρόνος που θεωρείται εύλογος σε μια περίπτωση μπορεί σε άλλη να συνιστά παραβίαση των δικαιωμάτων του ασθενούς.
ΤΑΕΠ: «Ο χρόνος σίγουρα είναι ένα βασικό κριτήριο»
Αναφερόμενος στα ΤΑΕΠ, ο κ. Χαραλαμπίδης είπε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα σε σχέση με την εξυπηρέτηση των ασθενών. Τα προβλήματα, όπως ανέφερε, δεν περιορίζονται στις μεταφορές και τις παραπομπές, αλλά αφορούν και την εξυπηρέτηση μέσα στα ίδια τα ΤΑΕΠ.
«Έγιναν το προηγούμενο διάστημα κάποιες ενέργειες, αλλά δεν είναι αυτή τη στιγμή σε σημείο που θα πει κάποιος ότι έχει λυθεί αυτό το θέμα», σημείωσε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γραφείου του, περίπου δύο στα δέκα γραπτά παράπονα αφορούν ΤΑΕΠ. Από αυτά, σχεδόν ένα στα δύο αφορά την αποφυγή περιττής ταλαιπωρίας και πόνου.
Ο Συνήγορος του Ασθενούς υπογράμμισε επίσης τη σημασία της ενημέρωσης των ασθενών κατά την αναμονή. «Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν πολλές φορές θέματα όπου κάποιος μπορεί να πάει να ενημερώσει λίγο τον κόσμο, να του δώσει μια εικόνα και να τον καθησυχάσει», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, ένας ασθενής μπορεί να περιμένει αρκετές ώρες χωρίς ενημέρωση, κάτι που «σίγουρα διογκώνει το θέμα». «Δεν είναι μόνο ο χρόνος σαν χρόνος. Είναι και την ώρα που περιμένω τι ενημέρωση λαμβάνω, τι ενδείξεις έχω. Είναι πράγματα τα οποία πρέπει να τεθούν κάτω συνολικά», σημείωσε.
Η πληροφόρηση πρέπει να συνοδεύεται από επιβεβαίωση κατανόησης
Η πληροφόρηση αποτέλεσε επίσης σημαντικό μέρος των παραπόνων, με 71 γραπτές αναφορές, ποσοστό 24%.
Ο Συνήγορος του Ασθενούς συνέδεσε το ζήτημα με τη συγκατάθεση, επισημαίνοντας ότι «η πληροφόρηση πρέπει να συνοδεύεται και από επιβεβαίωση κατανόησης». «Άλλο η πληροφόρηση και άλλο το αν έχω όντως κατανοήσει», ανέφερε, εξηγώντας ότι η ενημέρωση πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται, όπως είπε, όταν κάποιος δυσκολεύεται να κατανοήσει εξειδικευμένους όρους ή όταν πρόκειται για μεγαλύτερης ηλικίας ασθενή. «Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι αυτό για το οποίο ενημερώσαμε τον άλλον ή αυτό στο οποίο βάλαμε τον άλλον να συγκατατεθεί, το έχει κατανοήσει», ανέφερε.
Σε ερώτηση του ΚΥΠΕ εάν υπάρχουν περιπτώσεις ασθενών που συναινούν σε θεραπεία χωρίς να έχουν ουσιαστικά κατανοήσει τι πρόκειται να γίνει, απάντησε: «Περιπτώσεις τέτοιες υπήρχαν και υπάρχουν».
Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας
Ο κ. Χαραλαμπίδης υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να γίνει απόλυτη σύγκριση των παραπόνων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, λόγω διαφορών στον όγκο δραστηριότητας, στη φύση των περιστατικών και στα τμήματα που διαθέτει κάθε νοσηλευτήριο.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 62% των γραπτών παραπόνων και το 58% των προφορικών αιτημάτων αφορούν τον δημόσιο τομέα. «Δεν μπορείς να κάνεις απόλυτη σύγκριση», επανέλαβε, επισημαίνοντας ότι τα ζητήματα αφορούν και τους δύο τομείς.
Σε αυτό το στάδιο, πρόσθεσε, δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για το αν συγκεκριμένες κατηγορίες προβλημάτων αφορούν περισσότερο τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα. Χρειάζονται και άλλοι τρόποι αξιολόγησης και ανατροφοδότησης, ώστε να διαμορφωθεί «μια πιο βάσιμη και πιο τεκμηριωμένη εικόνα».
Σε λειτουργία από την 1η Οκτωβρίου οι Επαρχιακές Επιτροπές
Από την 1η Οκτωβρίου τέθηκε σε λειτουργία το τελευταίο σκέλος του μηχανισμού διαχείρισης ατομικών παραπόνων, οι Επαρχιακές Επιτροπές Εξέτασης Παραπόνων.
Εάν ένας ασθενής λάβει απάντηση στο γραπτό παράπονό του από τον Λειτουργό Δικαιωμάτων των Ασθενών και δεν ικανοποιείται από αυτή, μπορεί να αποταθεί στην Επαρχιακή Επιτροπή. Θα πρέπει να υποβάλει το παράπονό του και τους λόγους για τους οποίους ζητά επανεξέταση, ενώ η Επιτροπή θα επαναξιολογήσει την υπόθεση.
Η Επιτροπή έχει, σύμφωνα με τον κ. Χαραλαμπίδη, έναν μήνα από την ημέρα παραλαβής του παραπόνου για να ολοκληρώσει την εξέτασή του.
«Τα θέματα είναι πολλά και το ένα συνδέεται με το άλλο»
Σχολιάζοντας συνολικά την εικόνα από τους πρώτους μήνες λειτουργίας του θεσμού, ο Συνήγορος του Ασθενούς τόνισε ότι ο τομέας της υγείας αντιμετωπίζει πολλά και αλληλένδετα ζητήματα.
«Μακάρι να μπορούσαμε να πατήσουμε ένα κουμπί και την επόμενη μέρα να τα αλλάξουμε», είπε στο ΚΥΠΕ.
Όπως εξήγησε, για την αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου προβλήματος πρέπει να εξετάζονται και οι υπόλοιπες πτυχές που συνδέονται με αυτό, καθώς ένα άλλο ζήτημα μπορεί να επηρεάσει την προσπάθεια επίλυσης του πρώτου.
Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι «η ποιότητα, ο χρόνος, η ταλαιπωρία και η ενημέρωση πάνε μαζί», σημειώνοντας την ανάγκη συνεργασίας και συμβολής όλων για τον εντοπισμό πρακτικών που παραβιάζουν τα δικαιώματα των ασθενών και την προώθηση ενεργειών διόρθωσής τους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
