Ιδιωτικά νοσηλευτήρια στην Κύπρο φαίνεται ότι εργοδοτούν νοσηλευτές από τρίτες χώρες, οι οποίοι είτε δεν είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Νοσηλευτών και Μαιών είτε δηλώνονται ως φροντιστές, ενώ στην πράξη εκτελούν καθήκοντα νοσηλευτή. Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμβαίνει, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν τεθεί ενώπιον του «Π», σε μια προσπάθεια να παραμείνουν ανοικτές κλίνες και νοσηλευτήρια, τα οποία ειδικά τους τελευταίους μήνες αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα υποστελέχωσης σε ό,τι αφορά το νοσηλευτικό προσωπικό, την ώρα που το ζήτημα της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού τις τελευταίες εβδομάδες εξελίχθηκε σε ανοικτή αντιπαράθεση μεταξύ ιδιωτικών νοσηλευτηρίων και συντεχνιών νοσηλευτών. Δηλώσεις για κλείσιμο κλινών, προειδοποιήσεις για λειτουργικά αδιέξοδα και αντικρουόμενες τοποθετήσεις για τις ευθύνες και τις λύσεις έχουν διαμορφώσει ένα ιδιαίτερα φορτισμένο σκηνικό στον χώρο της υγείας, ιδιαίτερα μετά και την επιστολή που στάλθηκε από τις αρμόδιες Αρχές προς ιδιωτικό νοσηλευτήριο της Λευκωσίας, με αναφορά στην ανεπαρκή στελέχωση και προειδοποίηση ακόμη και για αναστολή της άδειας λειτουργίας του. Με αφορμή τις εξελίξεις, ο υπουργός Υγείας, Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, συγκάλεσε συνάντηση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Στο πλαίσιο της σύσκεψης ζητήθηκε η κατάθεση γραπτών εισηγήσεων για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ενώ τέθηκε και χρονοδιάγραμμα για επανεξέταση του ζητήματος σε επόμενη συνάντηση εντός 30 ημερών.
Αντίθετες αναγνώσεις
Οι πληροφορίες για εργοδότηση νοσηλευτών χωρίς εγγραφή στο μητρώο επαναφέρουν στο προσκήνιο τη βαθιά διαφωνία που εδώ και καιρό καταγράφεται μεταξύ συντεχνιών και ιδιωτικών νοσηλευτηρίων γύρω από το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί η έλλειψη προσωπικού. Οι συντεχνίες νοσηλευτών επιμένουν ότι η εγγραφή στο μητρώο αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για την άσκηση του επαγγέλματος και προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση από το θεσμικό πλαίσιο εγκυμονεί κινδύνους για την ασφάλεια των ασθενών. Όπως υποστηρίζουν, το πρόβλημα της στελέχωσης δεν μπορεί να λυθεί με παρακάμψεις αλλά με ουσιαστικές βελτιώσεις στους όρους εργασίας, ώστε το επάγγελμα να παραμείνει ελκυστικό και να συγκρατηθεί το προσωπικό στο σύστημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται από τις συντεχνίες στο ζήτημα της γλώσσας. Η πολύ καλή γνώση της Ελληνικής, όπως τονίζουν, δεν αποτελεί γραφειοκρατικό εμπόδιο αλλά βασικό εργαλείο για την καθημερινή κλινική πράξη, την επικοινωνία με τους ασθενείς και τη συνεργασία με το υπόλοιπο ιατρικό προσωπικό.
Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι ιδιωτικών νοσηλευτηρίων αναγνωρίζουν τη σημασία των επαγγελματικών κριτηρίων, ωστόσο τονίζουν ότι η έλλειψη νοσηλευτών έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις που απειλεί τη λειτουργικότητα των μονάδων υγείας. Όπως αναφέρουν, η αδυναμία εξεύρεσης προσωπικού οδηγεί σε συνεχή αναπροσαρμογή βαρδιών, περιορισμό κλινών και αυξημένη πίεση στο υπάρχον προσωπικό.
Στη συζήτηση υπεισέρχονται και οι αριθμοί, οι οποίοι αποτελούν βασικό σημείο τριβής μεταξύ των εμπλεκομένων. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν τεθεί από συντεχνιακής πλευράς, από τον Μάιο του 2024 έχουν εγγραφεί στο Μητρώο Νοσηλευτών και Μαιών συνολικά 468 νοσηλευτές. Οι ιδιωτικές κλινικές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι συγκεκριμένοι αριθμοί δεν αποτυπώνονται στην πράξη στη στελέχωση των μονάδων τους, σημειώνοντας ότι, παρά τις εγγραφές, οι ελλείψεις παραμένουν έντονες και οι κενές θέσεις δεν καλύπτονται. Από την πλευρά τους, οι συντεχνίες επισημαίνουν ότι οι εγγραφές αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες του συστήματος, ενώ αποδίδουν το πρόβλημα και στη συνεχιζόμενη αποχώρηση νοσηλευτών από τον ιδιωτικό τομέα λόγω συνθηκών εργασίας και απολαβών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνολικού σχεδιασμού με καταγραφή αναγκών και όχι αποσπασματικών παρεμβάσεων.
Το γλωσσικό
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται και το γλωσσικό ζήτημα. Η απαίτηση για πολύ καλή γνώση της Ελληνικής αποτελεί σήμερα βασική προϋπόθεση για εγγραφή στο Μητρώο Νοσηλευτών και Μαιών και, κατ’ επέκταση, για άσκηση του επαγγέλματος. Οι συντεχνίες θεωρούν την πρόνοια αυτή αδιαπραγμάτευτη, ενώ στον ιδιωτικό τομέα διατυπώνονται απόψεις ότι λειτουργεί ως σημαντικό εμπόδιο στην προσέλκυση νοσηλευτών από τρίτες χώρες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονης στενότητας. Σε αυτό το πλαίσιο τίθεται το ερώτημα κατά πόσο θα μπορούσαν να εξεταστούν μεταβατικές ρυθμίσεις, χωρίς να θιγεί η ποιότητα της φροντίδας.
Θεσμικό πλαίσιο
Σε αυτό το περιβάλλον, το Υπουργείο Υγείας κατέθεσε τις προηγούμενες εβδομάδες στη Βουλή τροποποιητικούς κανονισμούς για τον περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμο. Η βασική αλλαγή αφορά την κατάργηση της απαίτησης κατοχής άδειας παραμονής και άδειας εργασίας στο στάδιο της εγγραφής στο Μητρώο Νοσηλευτών και Μαιών. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο, η προηγούμενη ρύθμιση δημιουργούσε διοικητικό αδιέξοδο, ιδιαίτερα για πολίτες τρίτων χωρών, καθώς η εγγραφή προϋπέθετε άδεια εργασίας και η άδεια εργασίας προϋπέθετε εγγραφή.
Τι (δεν) αλλάζει
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν καταργεί την υποχρέωση κατοχής άδειας παραμονής και εργασίας για την άσκηση του επαγγέλματος, ούτε αγγίζει το γλωσσικό κριτήριο. Η αλλαγή αφορά αποκλειστικά το στάδιο της εγγραφής στο μητρώο και διευκολύνει κυρίως νοσηλευτές από τρίτες χώρες που βρίσκονται ήδη στην Κύπρο και έχουν σπουδάσει σε κυπριακά πανεπιστήμια, οι οποίοι ολοκληρώνουν τις σπουδές τους στη χώρα μας αλλά λόγω της υφιστάμενης νομοθεσίας επιλέγουν να φύγουν για δουλειά στο εξωτερικό. Ο αριθμός των αποφοίτων αυτών δεν είναι μεγάλος, υπολογίζεται σε μερικές δεκάδες τον χρόνο, επομένως δεν αναμένεται ότι θα επιλύσει το πρόβλημα που υπάρχει με την έλλειψη νοσηλευτών στον κλινικό χώρο.
