Περισσότερα από επτά στα δέκα άτομα που ζουν με παχυσαρκία δεν βρίσκονται σε αυτή τη θέση λόγω διατροφικών επιλογών ή τρόπου ζωής, αλλά εξαιτίας της κληρονομικότητας, καθώς η νόσος συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τα γονίδια. Με αυτά τα δεδομένα, επιστήμονες στην Κύπρο επιχειρούν να επανατοποθετήσουν τη συζήτηση γύρω από ένα φαινόμενο που εξελίσσεται σε πανδημία, ιδιαίτερα στις νεαρότερες ηλικίες, ιδρύοντας την Κυπριακή Εταιρεία για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας (ΚΕΜΕΠΑ). Την ίδια ώρα, επισημαίνουν την ανάγκη αποενοχοποίησης των ασθενών και ζητούν την ανάληψη ουσιαστικών πρωτοβουλιών από το Υπουργείο Υγείας, κάνοντας λόγο για ένα γνωστό και διαχρονικό πρόβλημα, το οποίο παραμένει χωρίς ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης, παρά τα σταθερά υψηλά ποσοστά που καταγράφει η χώρα από το 2015.
Γονίδια πρώτα
Την κληρονομικότητα ως καθοριστικό παράγοντα στην εμφάνιση της παχυσαρκίας ανέδειξε ο ειδικός παθολόγος Χάρης Κωνσταντίνου, σημειώνοντας ότι περίπου το 75% των περιπτώσεων σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες. Όπως ανέφερε ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας, «δεν ευθύνεται το ίδιο το άτομο», υπογραμμίζοντας την ανάγκη αποενοχοποίησης των ασθενών και διευκόλυνσης της πρόσβασής τους σε θεραπεία, είτε μέσω φαρμακευτικής αγωγής είτε μέσω βαριατρικής χειρουργικής. Την ίδια ώρα, επισημάνθηκε ότι πέραν της γενετικής προδιάθεσης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν το οικογενειακό περιβάλλον και οι διατροφικές συνήθειες, ενώ η παχυσαρκία αποτελεί χρόνιο νόσημα που απαιτεί δια βίου αντιμετώπιση.
11 χρόνια «πρωταθλητές»
Σύμφωνα με την ανώτερη κλινική διαιτολόγο Δρ Ελίζα Μαρκίδου, η Κύπρος κατέχει από το 2015 την πρώτη θέση στην Ευρώπη στην παιδική παχυσαρκία, με ποσοστά που φθάνουν μέχρι και το 42%, ενώ στους ενήλικες τα ποσοστά αγγίζουν το 30% του πληθυσμού. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα πρόβλημα γνωστό εδώ και χρόνια στις αρμόδιες αρχές, χωρίς ωστόσο να έχουν ληφθεί ουσιαστικά και συντονισμένα μέτρα. «Ό,τι γίνεται, γίνεται σπασμοδικά, χωρίς ενιαίο προγραμματισμό», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι η απουσία σταθερής πολιτικής και συνέχειας στις δράσεις δεν επιτρέπει την αναχαίτιση της αυξητικής τάσης, η οποία, όπως καταδεικνύουν τα δεδομένα, αναμένεται να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι επιστήμονες ζήτησαν την άμεση διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, τονίζοντας ότι η διαχείριση του προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Μεταξύ των αιτημάτων τους περιλαμβάνονται η αναγνώριση της παχυσαρκίας ως ασθένειας και στην Κύπρο, η ένταξη σχετικών θεραπειών και φαρμακευτικών σκευασμάτων στο ΓεΣΥ, καθώς και η δημιουργία εξειδικευμένου κέντρου παχυσαρκίας με διεπιστημονική ομάδα. Παράλληλα, υπέδειξαν ότι σε άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα, εφαρμόζονται οργανωμένα προγράμματα με σημαντική χρηματοδότηση και μετρήσιμα αποτελέσματα, σημειώνοντας ότι υπάρχει ήδη διαθέσιμη τεχνογνωσία που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και στην Κύπρο, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση.
Bullying μέχρι κατάθλιψη
Οι ειδικοί αναφέρθηκαν εκτενώς στις επιπτώσεις της παχυσαρκίας, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Ο κ. Κωνσταντίνου έκανε λόγο για λειτουργικές και ψυχολογικές επιπλοκές, σημειώνοντας ότι υπάρχουν περιπτώσεις ατόμων με βαριά κατάθλιψη που απομονώνονται λόγω του σωματικού τους βάρους. «Υπάρχουν συμπολίτες μας που επειδή δεν αντέχουν ούτε οι ίδιοι να βλέπουν τον εαυτό τους, έχουν επιλέξει την απομόνωση με αποτέλεσμα να μην βγαίνουν ούτε έξω απο το σπίτι τους» πρόσθεσε. Από πλευράς της, η Δρ Μαρκίδου ανέδειξε τη διάσταση της παιδικής ψυχικής υγείας, επισημαίνοντας ότι τα παχύσαρκα παιδιά είναι πιο επιρρεπή σε περιστατικά εκφοβισμού. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση μη μεταδοτικών ασθενειών, όπως ο διαβήτης, οι καρδιοπάθειες και ο καρκίνος, ενώ αναφέρθηκε ότι το 80% των παχύσαρκων παιδιών θα καταλήξουν παχύσαρκοι ενήλικες.
Θέλουν εμπλοκή και του ΥΠΑΝ
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, οι βουλευτές αναφέρθηκαν στο αυξημένο κόστος που επιβαρύνει το σύστημα υγείας για τη διαχείριση των συνεπειών της παχυσαρκίας, ενώ έθεσαν έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο των σχολείων, με εισηγήσεις για ενίσχυση της φυσικής αγωγής και εμπλοκή του Υπουργείου Παιδείας, στη βάση πρακτικών που εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα, με στόχο τη μείωση των ποσοστών παιδικής παχυσαρκίας.
