Ένα έργο που από την αρχή έδειχνε να χάνει τον έλεγχο, με θολό σχεδιασμό, συνεχείς αλλαγές στόχων, μεγάλες καθυστερήσεις και αποκλίσεις κόστους, έφτασε τελικά στο πιο σοβαρό σημείο, με κλιματιστικά να λειτουργούν σε σχολεία χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και οι πιστοποιήσεις ασφάλειας. Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σκιαγραφεί ένα έργο γεμάτο παρακάμψεις, αστοχίες και κενά εποπτείας, με το Υπουργείο Παιδείας να δέχεται σφοδρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε, συντονίστηκε και υλοποιήθηκε.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο βαριά στους επιτόπιους ελέγχους. Πρόχειρες ηλεκτρολογικές συνδέσεις, κλιματιστικά που λειτουργούσαν εκ περιτροπής για να μην υπερφορτώνεται το σύστημα, μηχανήματα που είχαν εγκατασταθεί αλλά δεν μπορούσαν να συνδεθούν και σχολεία που εμφανίζονταν ως ολοκληρωμένα ενώ παρέμεναν σοβαρές εκκρεμότητες. Η Ελεγκτική αποδίδει την κατάσταση σε παράκαμψη της προβλεπόμενης διαδικασίας «εις γνώση» του ΥΠΑΝ και προειδοποιεί για κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων.
Η ασφάλεια στο κόκκινο – Έκκληση για ελέγχους παντού
Η Ελεγκτική είναι κατηγορηματική. Κλιματιστικά τέθηκαν σε λειτουργία χωρίς να έχει προηγηθεί ο έλεγχος και η πιστοποίηση της ηλεκτρικής εγκατάστασης και χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η τελική επιθεώρηση και έγκριση.
Μετά τα ευρήματα δεν περιορίζεται στα σχολεία του δείγματος. Ζητά από το ΥΠΑΝ άμεσο έλεγχο όλων των σχολείων στα οποία έχουν εγκατασταθεί ή βρίσκονται υπό εγκατάσταση κλιματιστικά, ώστε να εντοπιστούν αποκλίσεις που αφορούν την ασφάλεια.
Παράλληλα, ζητά να σταματήσει άμεσα η λειτουργία κλιματιστικών όπου δεν έχουν ολοκληρωθεί τα προβλεπόμενα στάδια ελέγχου και πιστοποίησης και να εξεταστούν τυχόν ευθύνες προσώπων στο Υπουργείο ή και στις Σχολικές Εφορείες που επέτρεψαν τη λειτουργία τους.
Τα πέντε σχολεία που ξεγύμνωσαν το αφήγημα του ΥΠΑΝ
Ο επιτόπιος έλεγχος της 24ης Σεπτεμβρίου ήταν καταλυτικός. Η Ελεγκτική επισκέφθηκε πέντε σχολεία στη Λευκωσία που το ΥΠΑΝ παρουσίαζε με τα κλιματιστικά σε λειτουργία και διαπίστωσε ότι η εικόνα που είχε δοθεί δεν ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα.
- Στο Λύκειο Εθνομάρτυρα Κυπριανού Στροβόλου εντοπίστηκαν σημαντικά ζητήματα ασφάλειας, πολλά ασύνδετα κλιματιστικά, εκ περιτροπής λειτουργία και πρόχειρες συνδέσεις ώστε μηχανήματα να λειτουργούν πριν ολοκληρωθούν οι ηλεκτρολογικές εργασίες.
- Στο Δημοτικό Έγκωμης Α΄ εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες, αναβάθμιση φορτίου και έλεγχος της ΑΗΚ, ενώ τα κλιματιστικά λειτουργούσαν εκ περιτροπής.
- Στο Δημοτικό Λυκαβηττού εκκρεμούσε αναβάθμιση του ηλεκτρικού φορτίου και εφαρμοζόταν επίσης εκ περιτροπής λειτουργία.
- Στο Δημοτικό Αγλατζιάς ΣΤ΄, το οποίο εμφανιζόταν με ολοκληρωμένες εργασίες, καταγράφηκαν συχνές πτώσεις του κεντρικού διακόπτη εξαιτίας υπερφόρτωσης.
- Στο Γυμνάσιο Αρχαγγέλου Λακατάμειας τα κλιματιστικά λειτουργούσαν, ενώ εξακολουθούσαν να εκκρεμούν ηλεκτρολογικές εργασίες.
Το χρονοδιάγραμμα πήγε περίπατο
Η εικόνα που καταγράφεται στα σχολεία έρχεται να προστεθεί σε ένα έργο που έχει ήδη βγει εκτός του αρχικού χρονοδιαγράμματος.
Η ολοκλήρωση είχε τοποθετηθεί στο τέλος του 2026, όμως πλέον μεταφέρεται στο 2028. Και μέχρι τον Ιούλιο του 2026 η πρόοδος στις πρώτες τρεις φάσεις δεν άφηνε πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Από 219 περιπτώσεις εργασιών είχαν ολοκληρωθεί μόλις 81, ποσοστό 37%. Σε 79 εκκρεμούσαν ηλεκτρολογικές εργασίες, σε 52 συνεχιζόταν η εγκατάσταση κλιματιστικών, έξι περίμεναν έλεγχο της ΑΗΚ και σε μία περίπτωση δεν είχαν καν αρχίσει εργασίες.
Ούτε ο κεντρικός συντονισμός είχε στηθεί εγκαίρως. Το ΥΠΑΝ όρισε κεντρικό συντονιστή τον Απρίλιο του 2026, όταν το έργο βρισκόταν ήδη στην τρίτη φάση, ενώ η Ελεγκτική αναφέρει ότι το Υπουργείο ήταν ουσιαστικά «απόν» για μεγάλο μέρος της υλοποίησης και είχε αφήσει τις Σχολικές Εφορείες να σηκώσουν ένα σύνθετο τεχνικό έργο με περιορισμένη στελέχωση.
Τρεις εταιρείες, μία και δύο προσφορές
Πέραν όμως της ασφάλειας και των καθυστερήσεων, η έκθεση ανοίγει ακόμη ένα σοβαρό μέτωπο, αυτό του ανταγωνισμού στους διαγωνισμούς.
Από τους πίνακες της Ελεγκτικής προκύπτει ότι οι διαγωνισμοί εγκαταστατών που παρουσιάζονται για τις πέντε Σχολικές Εφορείες καταλήγουν επανειλημμένα σε τρεις εταιρείες, Blue Sun Automation, Teklima και Chanat, με πολλές διαδικασίες να προσελκύουν μόλις μία ή δύο προσφορές.
Στη Λευκωσία, μάλιστα, και οι τρεις φάσεις κατακυρώθηκαν στην Blue Sun Automation. Στις δύο πρώτες υπήρχε μόνο μία προσφορά και στην τρίτη δύο. Οι τρεις συμβάσεις, από συνολική εκτιμώμενη αξία €2,68 εκατ., έφτασαν τα €3,311 εκατ., αύξηση €631.214.
Στη Λάρνακα και οι δύο διαγωνισμοί κατακυρώθηκαν στην Teklima, ενώ στη Λεμεσό οι αναθέσεις μοιράστηκαν ξανά μεταξύ των ίδιων τριών εταιρειών. Στην Πάφο οι δύο συμβάσεις πήγαν σε Teklima και Chanat και στο Παραλίμνι-Δερύνεια σε Blue Sun και Chanat.
Η περιορισμένη αγορά αποτυπώνεται και στα Δυναμικά Συστήματα Αγορών. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν εγκριθεί μόλις τέσσερις οικονομικοί φορείς στους εγκαταστάτες, τέσσερις στους ηλεκτρολόγους, ένας στους μελετητές και κανένας στο νέο ΔΣΑ ηλεκτρολόγων έως 150 kVA. Η Ελεγκτική συνδέει τον μικρό αριθμό συμμετεχόντων με ανεπαρκή ανταγωνισμό, αυξημένο κόστος και καθυστερήσεις.
€9,8 εκατ. και αποκλίσεις που χτυπούν κόκκινο
Μέχρι τον Ιούλιο του 2026 το κόστος του έργου είχε φτάσει τα €9,819 εκατ. πλέον ΦΠΑ, χωρίς να υπάρχει αναλυτικός προϋπολογισμός ανά φάση, Σχολική Εφορεία ή κατηγορία δαπάνης. Η Ελεγκτική εντόπισε υπερβάσεις σε αρκετούς διαγωνισμούς, αλλά δεν μπορούσε να ποσοτικοποιήσει τη συνολική υπέρβαση λόγω της διαφορετικής μορφής των στοιχείων που της δόθηκαν.
Το πιο ακραίο παράδειγμα καταγράφεται στη Λευκωσία, όπου διαγωνισμός με εκτιμώμενη αξία €280.000κατακυρώθηκε στις €570.670, δηλαδή 103,8% ψηλότερα, με μία προσφορά. Στην Πάφο, άλλος διαγωνισμός από €180.000 έφτασε στις €307.125, αύξηση 70,6%.
Διαβάστε εδώ την πλήρη έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, μαζί με τις συστάσεις της προς το Υπουργείο Παιδείας.
