(Μέρος 2)
Η σημαντική αύξηση του κόστους του έργου, όπως αναλύθηκε στο πρώτο μέρος, έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ τον αρχικό επενδυτικό προϋπολογισμό. Αλλάζει ουσιαστικά τα οικονομικά δεδομένα της εισαγωγής LNG στην Κύπρο και, τελικά, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που θα πληρώσουν οι καταναλωτές.
Όταν σχεδιάστηκε το έργο, θεωρείτο ότι ένα σχετικά περιορισμένο αρχικό κεφάλαιο, κατανεμημένο σε πολλά χρόνια λειτουργίας, θα καθιστούσε το εισαγόμενο φυσικό αέριο σημαντικά φθηνότερο από την παραγωγή ηλεκτρισμού με πετρελαϊκά καύσιμα. Σήμερα, όμως, τα οικονομικά δεδομένα είναι πολύ διαφορετικά.
Η πρόκληση της χαμηλής αξιοποίησης
Το βασικό ζήτημα δεν είναι η ίδια η τιμή του LNG αλλά η σχέση μεταξύ του μεγέθους της υποδομής και του μεγέθους της κυπριακής αγοράς.
Η πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU) Προμηθέας έχει δυνατότητα επαναεριοποίησης περίπου 5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου ετησίως. Ωστόσο, η Κύπρος εκτιμάται ότι δεν θα χρειαστεί περισσότερα από 0,7–1,0 bcm τον χρόνο για ηλεκτροπαραγωγή στο ορατό μέλλον.
Αυτό σημαίνει ότι ο τερματικός σταθμός θα λειτουργεί μόλις στο 15–20% της τεχνικής του δυναμικότητας.
Είτε ο σταθμός επαναεριοποιεί 0,7 είτε 5 bcm φυσικού αερίου τον χρόνο, οι εγκαταστάσεις επαναεριοποίησης, οι αντλίες, τα συστήματα αυτοματισμού, τα συστήματα ασφαλείας και οι λιμενικές εγκαταστάσεις παραμένουν ουσιαστικά οι ίδιες. Το κόστος τους όμως θα πρέπει πλέον να ανακτηθεί από μια πολύ μικρότερη ποσότητα φυσικού αερίου.
Αυτό εξελίσσεται στον σημαντικότερο παράγοντα που καθορίζει το τελικό κόστος του εισαγόμενου φυσικού αερίου.
Υπάρχουν επίσης πρόσθετες λειτουργικές παράμετροι. Ο Προμηθέας διαθέτει αποθηκευτική ικανότητα περίπου 137.000 κυβικών μέτρων LNG, ενώ πολλά σύγχρονα πλοία μεταφοράς LNG μεταφέρουν 170.000 κυβικά μέτρα ή και περισσότερο. Αυτό δεν δημιουργεί τεχνικό πρόβλημα λειτουργίας αλλά περιορίζει την εμπορική ευελιξία. Η Κύπρος ενδέχεται να χρειάζεται μικρότερα ή μερικά φορτία, γεγονός που περιορίζει τις επιλογές προμήθειας και αυξάνει το κόστος μεταφοράς. Μαζί με τις απώλειες λόγω εξάτμισης (boil-off gas) και τις μικρότερες οικονομίες κλίμακας, οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν περαιτέρω το τελικό κόστος του φυσικού αερίου, αν και η επίδρασή τους παραμένει μικρότερη από εκείνη της χαμηλής αξιοποίησης του τερματικού.
Μπορεί να μειώσει το κόστος ηλεκτρισμού;
Εάν θεωρήσουμε τιμή παραδοτέου LNG περίπου $8/MMBtu, σε συνδυασμό με ρεαλιστικές εκτιμήσεις για την ανάκτηση του επενδυτικού κόστους, τα λειτουργικά έξοδα και το κόστος χρηματοδότησης, το συνολικό κόστος του φυσικού αερίου που θα φθάνει στην Κύπρο μπορεί να ανέλθει περίπου στα $15,5–17/MMBtu, με ετήσια κατανάλωση περίπου 0,7 bcm.
Με την πρώτη ματιά, η τιμή αυτή φαίνεται εντυπωσιακά υψηλή.
Στην πραγματικότητα όμως αποτελεί σχεδόν αναπόφευκτη συνέπεια της προσπάθειας ανάκτησης του κόστους μιας υποδομής που πλησιάζει το €1 δισεκατομμύριο ευρώ, από μια σχετικά μικρή εγχώρια αγορά φυσικού αερίου.
Εάν ληφθεί ως βάση τιμή πετρελαίου Brent περίπου $70/βαρέλι, τότε το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από εισαγόμενο LNG, με τις παραπάνω παραδοχές, προσεγγίζει το κόστος συνέχισης της παραγωγής ηλεκτρισμού με πετρελαϊκά προϊόντα.
Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα, λόγω των χαμηλότερων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της υψηλότερης απόδοσης των μονάδων συνδυασμένου κύκλου. Ωστόσο, οι μεγάλες μειώσεις στην τιμή του ηλεκτρισμού, που αναμένονταν όταν σχεδιάστηκε το έργο, δεν είναι πλέον καθόλου βέβαιες.
Ανάλογα με τις μελλοντικές τιμές του LNG, το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών και τον βαθμό αξιοποίησης του τερματικού, οι τιμές ηλεκτρισμού ενδέχεται να είναι μόνο οριακά χαμηλότερες από τις σημερινές ή, υπό δυσμενέστερες συνθήκες, ακόμη και ελαφρώς υψηλότερες.
Πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή σε σχέση με την αρχική οικονομική λογική του έργου.
Mπορεί ακόμη να ολοκληρωθεί
Τίποτε από τα πιο πάνω δεν σημαίνει ότι το έργο εισαγωγής LNG στο Βασιλικό δεν μπορεί να ολοκληρωθεί.
Από τεχνικής πλευράς, η ολοκλήρωσή του φαίνεται απολύτως εφικτή. Οι εναπομείνασες εργασίες είναι απαιτητικές αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια της συνήθους πρακτικής της βιομηχανίας.
Ούτε σημαίνει ότι το LNG δεν έχει θέση στο ενεργειακό μέλλον της Κύπρου.
Η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και η μείωση των εκπομπών παραμένουν στρατηγικοί στόχοι μεγάλης σημασίας.
Το ερώτημα είναι διαφορετικό. Είναι κατά πόσο το συγκεκριμένο έργο, με το σημερινό του κόστος και υπό τις σημερινές συνθήκες της αγοράς, εξακολουθεί να αποτελεί τον βέλτιστο τρόπο επίτευξης αυτών των στόχων.
Πρόκειται για ένα ερώτημα που απαιτεί σοβαρή και αντικειμενική αξιολόγηση.
Ώρα για νέα οικονομική αξιολόγηση
Τα μεγάλα έργα υποδομής δεν πρέπει να αξιολογούνται αποκλειστικά με βάση τις ήδη πραγματοποιηθείσες δαπάνες.
Όταν οι συνθήκες μεταβάλλονται ουσιαστικά, οι κυβερνήσεις οφείλουν να επανεξετάζουν κατά πόσο η συνέχιση της αρχικής πορείας εξακολουθεί να προσφέρει την καλύτερη σχέση κόστους-οφέλους.
Από το 2019 σχεδόν όλες οι βασικές παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε το έργο του Βασιλικού έχουν αλλάξει. Το κόστος έχει αυξηθεί δραματικά. Η ολοκλήρωση έχει καθυστερήσει επί σειρά ετών. Το νομικό και συμβατικό περιβάλλον έχει γίνει πολύ πιο σύνθετο. Οι ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου έχουν μεταβληθεί. Τα κυπριακά κοιτάσματα έχουν προχωρήσει προς ανάπτυξη.
Παράλληλα έχουν εμφανιστεί νέες εναλλακτικές επιλογές προμήθειας φυσικού αερίου.
Όλες αυτές οι εξελίξεις δικαιολογούν μια νέα, ολοκληρωμένη οικονομική αξιολόγηση πριν δεσμευθούν επιπλέον εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για την ολοκλήρωση του έργου.
Με αυτό δεν αναφέρομαι στην αναζήτηση ευθυνών ούτε στην αναβίωση παλιών αντιπαραθέσεων, που πρέπει να γίνουν αλλά όχι εδώ.
Οι αρχικοί στόχοι του έργου εξακολουθούν να είναι σωστοί και σημαντικοί.
Το πραγματικό ερώτημα σήμερα είναι αν το έργο που καλείται τώρα να ολοκληρώσει η Κύπρος είναι πράγματι το ίδιο έργο που εγκρίθηκε πριν από έξι χρόνια.
Συμπεράσματα
Το έργο εισαγωγής LNG στο Βασιλικό σχεδιάστηκε για να προσφέρει στην Κύπρο καθαρότερη, φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια.
Εξακολουθεί να μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων.
Το κατά πόσο όμως μπορεί ακόμη να προσφέρει ουσιαστικά φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια είναι πλέον πολύ λιγότερο βέβαιο.
Κατά συνέπεια, το έργο δεν πρέπει να αξιολογείται με βάση το πόσα χρήματα έχουν ήδη δαπανηθεί αλλά με βάση το κατά πόσο η ολοκλήρωσή του εξακολουθεί σήμερα να αποτελεί την καλύτερη οικονομική επιλογή για τη χώρα.
Αυτό είναι το ερώτημα που καλούνται πλέον να απαντήσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Στο επόμενο άρθρο, θα εξετάσω τα οικονομικά με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, δείχνοντας πώς ο συνδυασμός των τιμών του LNG, του κόστους του έργου, της αξιοποίησης των τερματικών σταθμών και της χρηματοδότησης καθορίζει το πραγματικό κόστος του εισαγόμενου φυσικού αερίου -και γιατί η ίδια η τιμή του LNG είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας.
*Ανώτερου συνεργάτη στο Παγκόσμιο Κέντρο Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου @CharlesEllinas
