ΕΠΑ: Έρευνες για καύσιμα και πλατφόρμες διανομής – Στο επίκεντρο και ο ανταγωνισμός στην υγεία

Οι έρευνες της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού (ΕΠΑ) για τις τιμές των καυσίμων και τις ψηφιακές πλατφόρμες διανομής, καθώς και οι ιδιαιτερότητες της Κύπρου ως νησιωτικού κράτους, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνεδρίασης της Επιτροπής Οικονομικών και Προϋπολογισμού της Βουλής. Η συζήτηση έγινε στο πλαίσιο εξέτασης του προϋπολογισμού της ΕΠΑ για το 2027, ύψους 2,75 εκατ. ευρώ.

Η πρόεδρος της ΕΠΑ, Εύα Παντζαρή, αναφέρθηκε στις προκλήσεις που δημιουργεί ο μικρός και απομονωμένος χαρακτήρας της κυπριακής οικονομίας και στα ολιγοπώλια που διαμορφώνονται στην αγορά. Βουλευτές ζήτησαν πληρέστερη ενημέρωση για τα αποτελέσματα των ελέγχων και εξέφρασαν ανησυχίες για εξαγορές ιδιωτικών νοσηλευτηρίων.

Η κ. Παντζαρή ανέφερε ότι από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο του 2026 η Επιτροπή έλαβε οκτώ καταγγελίες. Παράλληλα, δέχεται πληροφορίες μέσω του διαύλου ανώνυμων αναφορών, καθώς και επώνυμα ή ανώνυμα παράπονα, τα οποία αξιολογεί ανάλογα με το περιεχόμενό τους. Όπως είπε, αρκετές αναφορές δεν περιλαμβάνουν επαρκώς συγκεκριμένα στοιχεία για να προχωρήσει η διερεύνησή τους.

Κατά τους πρώτους δέκα μήνες του 2026 αυξήθηκαν οι γνωστοποιήσεις συγκεντρώσεων στην ΕΠΑ σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας τις 74 έως τις 31 Οκτωβρίου. Την ίδια περίοδο, η Επιτροπή πραγματοποίησε 57 συνεδριάσεις και εξέδωσε 79 αποφάσεις, εκ των οποίων οι 78 αφορούσαν τον έλεγχο συγκεντρώσεων. Περίπου 30 υποθέσεις παραμένουν ενώπιόν της σε διάφορα στάδια εξέτασης.

Σε εξέλιξη κλαδικές έρευνες

Η ΕΠΑ ξεκίνησε κλαδική έρευνα στις ψηφιακές πλατφόρμες για διαδικτυακές παραγγελίες και διανομές στη Δημοκρατία, με επίκεντρο τις συνθήκες και τον βαθμό ανταγωνισμού μεταξύ των παρόχων.

Σε εξέλιξη βρίσκεται επίσης η κλαδική έρευνα για τα καύσιμα κίνησης. Σύμφωνα με την κ. Παντζαρή, εξετάζονται οι χονδρικές και λιανικές τιμές πώλησης, καθώς και οι όροι προμήθειας βενζίνης 95 και 98 οκτανίων και πετρελαίου κίνησης. Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών, διευκρίνισε ότι η έρευνα συνεχίζεται και πως η ΕΠΑ δεν έχει στοιχεία που να μπορεί να δημοσιοποιήσει αυτή τη στιγμή.

Οι ιδιαιτερότητες της Κύπρου

Η πρόεδρος της ΕΠΑ είπε ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πως η Κύπρος είναι νησί και δεν υπάρχουν πολλές εταιρείες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά της. Ανέφερε ότι, παρά τις προσπάθειες που έγιναν, η Exxon Mobil αποχώρησε για δικούς της, οικονομικούς λόγους, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει η δυνατότητα δραστηριοποίησης περισσότερων εταιρειών καυσίμων.

Ανάλογη είναι η εικόνα στις εισαγωγές πετρελαιοειδών, είπε, σημειώνοντας ότι δύο εταιρείες εισάγουν πετρελαιοειδή στην Κύπρο και ότι η ΕΠΑ δεν μπορεί να ρυθμίσει την απουσία άλλων εταιρειών.

Η ίδια κατάσταση, σύμφωνα με την κ. Παντζαρή, παρατηρείται και στον τραπεζικό τομέα. Όπως είπε, από το εξωτερικό αναφέρουν ότι στην Κύπρο υπάρχουν πολλές τράπεζες, αλλά μεγάλες τράπεζες δεν έρχονται να δραστηριοποιηθούν στη χώρα.

Η ΕΠΑ ελέγχει ώστε να μην υπάρχουν καρτέλ ή προσυνεννοήσεις, ανέφερε η πρόεδρός της, σημειώνοντας ωστόσο ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αυξήσει τον αριθμό των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά.

Τα ολιγοπώλια, πρόσθεσε, είναι συνηθισμένα σε μια μικρή και απομονωμένη οικονομία όπως της Κύπρου. Τα προϊόντα φτάνουν με πλοία και δεν υπάρχει χερσαία μεταφορά, γεγονός που απομονώνει την αγορά και καθιστά τη διαχείριση της κατάστασης δύσκολη.

Οι εξαγορές ιδιωτικών νοσηλευτηρίων

Απαντώντας σε ερωτήσεις βουλευτών για το ενδεχόμενο στρέβλωσης του ανταγωνισμού στην υγεία λόγω της συγκέντρωσης ιδιωτικών νοσηλευτηρίων κάτω από επενδυτικό ταμείο, η πρόεδρος της ΕΠΑ είπε ότι δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα.

Η κ. Παντζαρή ανέφερε ότι ο ΟΚΥπΥ είναι ο μεγαλύτερος πάροχος και διαθέτει δικά του νοσοκομεία, ενώ η ΕΠΑ ενέκρινε ορισμένες εξαγορές. Με βάση τον αριθμό των κλινών, είπε, ο ΟΚΥπΥ έχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Η δεσπόζουσα θέση, σημείωσε, δεν είναι από μόνη της κάτι κακό· αυτό που δεν πρέπει να συμβαίνει είναι η κατάχρησή της.

Μετά τη συνεδρίαση, ο προεδρεύων της Επιτροπής Οικονομικών, βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσης Παντελίδης, είπε ότι σε περίοδο μεγάλης ακρίβειας και υψηλού πληθωρισμού η προστασία του ανταγωνισμού είναι «επιβεβλημένη δυο φορές». Πρόσθεσε ότι το έργο της ΕΠΑ βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Βουλής και των βουλευτών.

Ο κ. Παντελίδης μετέφερε την απαίτηση των μελών της Επιτροπής για πληρέστερη ενημέρωση. Όπως είπε, χρειάζονται περισσότερα στοιχεία και καταγραφή όλων των ελέγχων της ΕΠΑ, είτε έγιναν αυτεπάγγελτα είτε έπειτα από καταγγελίες, καθώς και κυρίως τα αποτελέσματά τους, ώστε να αξιολογηθεί η λειτουργία και η αποτελεσματικότητα της Επιτροπής.

Ανέφερε ότι τα μέλη της Βουλής και η κοινωνία ενδιαφέρονται για συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία της ΕΠΑ, κάνοντας ειδική αναφορά στις τιμές των καυσίμων, στις τράπεζες και στις υπηρεσίες υγείας. Πρόκειται, είπε, για κρίσιμα ζητήματα της καθημερινότητας των πολιτών, για τα οποία υπάρχει διαρκές ενδιαφέρον να λειτουργεί ο υγιής ανταγωνισμός όσο το δυνατόν καλύτερα.

Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Γιάννης Λαούρης επικεντρώθηκε στην εξαγορά ιδιωτικών νοσοκομείων από επενδυτικά ταμεία και στο κατά πόσον δημιουργείται ένα είδος μονοπωλίου. Είπε ότι εξηγήθηκε πως, με βάση τη νομοθεσία και επειδή τα νοσοκομεία του ΟΚΥπΥ θεωρούνται μέρος του συστήματος του ΓεΣΥ, το ποσοστό που εξαγοράζεται φαίνεται μικρό. Ωστόσο, διερωτήθηκε αν ο τρόπος ρύθμισης του ανταγωνισμού είναι λανθασμένος, καθώς, όπως είπε, υπάρχει πρόβλημα όταν ένα ξένο ταμείο αγοράζει ουσιαστικά τα περισσότερα νοσοκομεία, εντός και εκτός ΓεΣΥ.

Κατά τη συνεδρίαση, η κ. Παντζαρή ανέφερε ακόμη ότι ολοκληρώθηκε η κλαδική έρευνα για την παραγωγή και διάθεση νωπού αιγινού, πρόβειου και αγελαδινού γάλακτος. Η έρευνα αποφασίστηκε υπό το φως του πλαισίου συμφωνίας της 22ας Ιουλίου 2022 μεταξύ αιγοπροβατοτρόφων, αγελαδοτρόφων και τυροκόμων για την παραγωγή χαλουμιού ΠΟΠ. Η ΕΠΑ διατύπωσε εισηγήσεις για τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.

Προϋπολογισμός 2.752.235 ευρώ για το 2027

Ο προϋπολογισμός της ΕΠΑ για το 2027 ανέρχεται σε 2.752.235 ευρώ, αυξημένος κατά 31.670 ευρώ ή 1,16% σε σύγκριση με το 2026.

Ποσό 2.225.655 ευρώ αφορά τη μισθοδοσία του προσωπικού, 266.040 ευρώ λειτουργικές δαπάνες και συντηρήσεις, 139.010 ευρώ εκπαίδευση προσωπικού και συνέδρια και 82.020 ευρώ συμβουλευτικές υπηρεσίες, έρευνες, εργαλεία δικανικής πληροφορικής και υπηρεσίες στενοτύπησης.

Η κ. Παντζαρή χαρακτήρισε τη στελέχωση της ΕΠΑ ουσιώδη παράγοντα για την έγκαιρη εξέταση υποθέσεων. Όπως είπε, παραμένουν έξι κενές θέσεις, μεταξύ των οποίων η θέση Ανώτερου Οικονομέτρη. Από τα 39 άτομα που υπηρετούν στην Επιτροπή, τα 24 είναι λειτουργοί, ενώ οι υπόλοιποι καλύπτουν λειτουργικές και άλλες ανάγκες.

Πηγή: ΚΥΠΕ