Πολλά ανοιχτά μέτωπα έχουν Δήμος Λεμεσού και ΚΟΑΓ σχετικά με την υλοποίηση του μεγάλου πρότζετκ των δύο φορέων για τη δημιουργία εκατοντάδων νέων διαμερισμάτων στη Λεμεσό που θα αξιοποιηθούν για προσιτή στέγη και θα διατεθούν μέσω «προσιτού ενοικίου». Μπορεί μετά από μια δεκαετία συζητήσεων και εξαγγελιών το έργο να ξεκίνησε με μία πολυκατοικία 36 διαμερισμάτων (σε 12 μήνες ξεκινούν άλλες 4 για να γίνουν 138) στον Άγιο Νικόλαο αλλά έχουμε ακόμα μπροστά μας μεγάλο δρόμο για να φτάσουμε στα 600 διαμερίσματα που ήταν εξαρχής ο στόχος. Τα νέα, όμως, δεδομένα, που υπάρχουν τόσο στη Λεμεσό του 2026 όσο και στον τρόπο χρηματοδότησης των έργων από τον ΚΟΑΓ, φαίνεται να βάζουν κάποια εμπόδια στην περαιτέρω απρόσκοπτη συνέχεια του προγράμματος. Συγκεκριμένα, φαίνεται να προκύπτει προβληματισμός για τη συνέχιση του προγράμματος στον Άγιο Ιωάννη αλλά και διαφορετική προσέγγιση για το δεύτερο -και πιο σημαντικό- τεμάχιο του Αγίου Νικολάου. Σε θεωρητικό επίπεδο, μιλάμε για τις φάσεις Β1-Β2 και Γ’ Φάση με 180 και 280 διαμερίσματα αντίστοιχα.
Θέλουν να συνεχίσουν αλλά…
Αρχικά θα πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι και οι δύο πλευρές είναι πρόθυμες να συνεχίσουν το έργο, αφού κατανοούν το τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα της Λεμεσού και πόσο αυτό επηρεάζει κοινωνικά την πόλη. Ο Δήμος Λεμεσού εξακολουθεί να θεωρεί υποχρέωσή του να συνδράμει παραχωρώντας γη, ενώ ο ΚΟΑΓ θεωρεί ότι πρέπει να δώσει βάρος στη Λεμεσό και ταυτόχρονα να συνεχίσει με το «προσιτό ενοίκιο» ως μια καλή πρακτική διάθεσης οικιστικών μονάδων. Από εκεί και πέρα, το γεγονός ότι είμαστε δέκα χρόνια μετά την πρώτη εξαγγελία δημιουργεί προβλήματα τα οποία δεν μπορούσαν να προβλεφθούν εξαρχής.
«Ακριβός» ο Άγιος Ιωάννης
Η φάση Β1 και Β2 του πρότζεκτ περιελάμβανε τα δημοτικά τεμάχια στον Άγιο Ιωάννη και συγκεκριμένα επί της οδού Γκαίτε. Τα εν λόγω τεμάχια σήμερα διαθέτουν κάποιες πολύ παλιές κοινωνικές κατοικίες του δήμου, οι οποίες και θα κατεδαφιστούν. Στο συγκεκριμένο σημείο, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 180 μονάδες.
Πλέον, όμως, φαίνεται πώς ο Δήμος Λεμεσού βάζει στο τραπέζι για συζήτηση και προβληματισμό τη μεγάλη αξία που έχει σήμερα η γη στο συγκεκριμένο τεμάχιο, αφού γειτνιάζει πλέον με τις μεγάλες αναπτύξεις της πόλης (πολύ κοντά στην Ακταία Οδό). Ουσιαστικά η αξία της γης σήμερα είναι σχεδόν αντίστοιχη με το κόστος των κατασκευαστικών, γεγονός που θα άλλαζε άρδην την ισορροπία της αντιπαροχής (ίσως και 50%-50%), η οποία κυμαίνεται για τον Άγιο Νικόλαο περίπου στο 68% (ΚΟΑΓ)-32% (δήμος). Στον ΚΟΑΓ έχουν ετοιμάσει κατασκευαστικά σχέδια και αιτήθηκαν πολεοδομική άδεια για τη Β1 φάση (87 μονάδες) η οποία από τον ΕΟΑ προωθήθηκε στον Δήμο Λεμεσού για απόψεις και «κόλλησε» εκεί αφού χρειάζεται η συγκατάθεση του δήμου για σημαντικές τροποποιήσεις που σχετίζονται με τον χώρο πρασίνου και τη ρυμοτομία που θα πρέπει να μειωθούν. Αμφότεροι, αναγνωρίζουν ότι είναι νωρίς για να προκύψει συμφωνία αντιπαροχής, αφού αυτή θα έρθει όταν έχουμε προσφορές για τα κατασκευαστικά που θα καθορίσουν και το ακριβές κόστος, όμως, όσο περνάει ο καιρός, η αξία της γης αυξάνεται περισσότερο.
Για τον λόγο αυτό ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Ιωάννου, έστειλε στο τέλος Απριλίου γραπτή επιστολή προς τον δήμαρχο Λεμεσού, ζητώντας ενημέρωση αν έχει αλλάξει κάτι από πλευράς δήμου, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «έχει τεθεί υπόψη μου ότι εκφράζονται επιφυλάξεις εκ μέρους σας… και ότι εξετάζονται εναλλακτικές επιλογές εκτός του αστικού ιστού, στις παρυφές του δήμου». Από εκεί και πέρα η επιστολή του υπουργού σημειώνει τη σημασία που έχει για το υπουργείο του το έργο, ζητώντας ενημέρωση για τη θέση του δήμου ως προς το θέμα.
«Ναι» από το δημοτικό συμβούλιο
Το πιο πάνω θέμα τέθηκε ενώπιον του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Λεμεσού το οποίο και ομόφωνα αποφάσισε ότι είναι θετικό να συνεχίσει το έργο, αρκεί να γίνει σωστά και δίκαια η διαδικασία της αντιπαροχής, η οποία πρακτικά θα αποδώσει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό ιδιοκτησίας στον δήμο. Ταυτόχρονα μπήκε ξανά στη συζήτηση το να ζητηθούν εγγυήσεις από το κράτος ότι οι δικαιούχοι τηρούν τις υποχρεώσεις τους έναντι του δήμου, αφού ήδη σε περιπτώσεις διάθεσης διαμερισμάτων του δήμου προς δικαιούχους παρατηρούνται σημαντικές οφειλές που προβληματίζουν όλους. Ο δήμαρχος Λεμεσού έθεσε και ζήτημα να ξεκαθαρίσει ότι πρόκειται για προσιτή στέγη και όχι κοινωνική στέγη και ότι αν η πρόθεση είναι να γίνει το δεύτερο θα πρέπει να βρεθούν άλλες λύσεις και να αναζητηθούν νέα μοντέλα κατοίκησης με παραδείγματα από το εξωτερικό.
Αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί
Εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα, που ίσως φέρει νέα τροπή στην πορεία του πρότζεκτ, αποτελεί και η ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Λεμεσού να ζητήσει όπως όλα τα επόμενα στάδια του έργου γίνουν με τη διαδικασία του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού. Μέχρι τώρα, τα αρχιτεκτονικά σχέδια τα έκανε εσωτερικά ο ΚΟΑΓ, γεγονός που βρίσκει αντίθετο τον δήμο. Μάλιστα κάτι τέτοιο θέλουν όπως ισχύσει άμεσα για τον υπολειπόμενο συντελεστή του τεμαχίου του Αγίου Ιωάννη. Επιπλέον, το θεωρούν στον δήμο ως «κόκκινη γραμμή» για την Γ’ και μεγαλύτερη φάση του έργου στον Άγιο Νικόλαο, με τις 280 κατοικίες.
Ζητούν επίσης να ενσωματωθούν οι αρχές του New European Bauhaus για τον σχεδιασμό του έργου μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες και καθορισμό των χρήσεων από τους ίδιους τους χρήστες. Για τον λόγο αυτό επικαλούνται και την πρόσφατη κρατική απόφαση για προκήρυξη αρχιτεκτονικών διαγωνισμών για 500 κατοικίες σε όλη την Κύπρο, μόνο που σε αυτή την περίπτωση ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός αφορά μόνο την ιδέα και όχι το σύνολο του έργου. Το πιο πάνω θα διαβιβαστεί άμεσα στον ΚΟΑΓ και στο Υπουργείο Εσωτερικών, οι οποίοι και θα πρέπει να τοποθετηθούν, αν και εκ πρώτης διαφαίνεται ότι θα υπάρξουν επιφυλάξεις αφού σίγουρα σε αυτό το σενάριο θα αυξηθεί σημαντικά το κόστος υλοποίησης.
Έτοιμοι για προτάσεις
Πάντως στον Δήμο Λεμεσού δεν μένουν μόνο στο μεγάλο πρότζεκτ των 600 κατοικιών και βάζουν στο τραπέζι και άλλες ιδέες, είτε για προσιτή είτε για κοινωνική στέγη στη Λεμεσό. Συγκεκριμένα, ο Δήμος Λεμεσού δηλώνει έτοιμος να διαθέσει τεράστιο δημοτικό τεμάχιο που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Δήμου Πολεμιδιών για να αναπτυχθεί εκεί ένα μεγάλο συγκρότημα νέων κατοικιών, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμα και τετραψήφιο αριθμό μονάδων και άλλες συμπληρωματικές χρήσεις. Μάλιστα υπάρχει και ως σκέψη να γίνει αίτημα προς το Υπουργικό Συμβούλιο για μεταφορά ανεκμετάλλευτου συντελεστή δόμησης που διαθέτει ο Δήμος Λεμεσού από άλλα τεμάχια, όπως για παράδειγμα το «χρυσό φιλέτο» του δήμου, το τεμάχιο Εναερίου, προκειμένου να αυξηθεί το δομήσιμο εμβαδόν σε άλλα τεμάχια για περισσότερες κατοικίες.
