Ιδιαίτερη αναφορά σε συναλλαγές ύψους 220 εκατομμυρίων δολαρίων, οι οποίες παρουσίαζαν σοβαρές ενδείξεις για ξέπλυμα μαύρου χρήματος που θα έπρεπε να είχαν διερευνηθεί περαιτέρω, περιλαμβάνει η ανακοίνωση της Αρχής κατά της Διαφθοράς για τα αποτελέσματα της έρευνας γύρω από το βιβλίο «Κράτος Μαφία» του Μακάριου Δρουσιώτη.
Η αναφορά εντάσσεται στο κεφάλαιο που αφορά τους ισχυρισμούς για το δικηγορικό γραφείο Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι και, ειδικότερα, τους χειρισμούς της ΜΟΚΑΣ μετά το δημοσίευμα του OCCRP, τον Αύγουστο του 2019, με τίτλο «Bank Records Link President of Cyprus to ‘Troika Laundromat’». Το δημοσίευμα αφορούσε, μεταξύ άλλων, ισχυρισμούς για χρηματοοικονομικές διαδρομές μέσω υπεράκτιων εταιρειών και εταιρειών-κελύφη.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής, τα αρχεία συναλλαγών παρουσίαζαν, «ενδεικτικά και όχι περιοριστικά», κραυγαλέες ενδείξεις για ξέπλυμα παράνομου χρήματος. Ανάμεσα σε αυτές, η Αρχή καταγράφει εικονικές οντότητες-κέλυφος εγγεγραμμένες στην Καραϊβική, οι οποίες δρομολογούσαν συναλλαγές ύψους 220 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ μέσω χωρών υψηλού κινδύνου.
Η Αρχή δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος των συναλλαγών. Στην ίδια αναφορά κάνει λόγο και για ενδοεταιρικές χρηματοδοτήσεις, μετακίνηση κεφαλαίων μέσω εισφορών μετοχικού κεφαλαίου και δανείων σε συνδεδεμένα μέρη, καθώς και τροποποίηση σημαντικών δανείων με μηδενικό επιτόκιο. Όπως σημειώνει, τέτοιες ενέργειες δύνανται να αποτελούν μηχανισμούς ικανούς να συσκοτίσουν παράνομες συναλλαγές.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι η αξιολόγηση της Αρχής για τον τρόπο με τον οποίο η ΜΟΚΑΣ χειρίστηκε τα πιο πάνω δεδομένα. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, παρά την ύπαρξη τέτοιων ενδείξεων, οι ενέργειες αυτές αγνοήθηκαν από τη ΜΟΚΑΣ κατά τη διεξαγωγή της έρευνας. Η Αρχή αναφέρει ότι η ΜΟΚΑΣ, ως κεντρική εθνική Μονάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών, είχε καθήκον να διεξαγάγει ενεργά τη δική της έρευνα και να εξασφαλίσει αποδείξεις.
Αντί αυτού, όπως καταγράφεται στην ανακοίνωση, η ΜΟΚΑΣ αρκέστηκε στην αποδοχή των εξηγήσεων που της δόθηκαν, χωρίς να προχωρήσει στην αναγκαία ανεξάρτητη διερεύνηση και επαλήθευσή τους. Η Αρχή σημειώνει ακόμη ότι δεν εξασφαλίστηκε επαρκής τεκμηρίωση για τον εντοπισμό της προέλευσης και του προορισμού των υπό εξέταση κεφαλαίων, παρά την παρουσία στοιχείων που, κατά την κρίση της, δικαιολογούσαν περαιτέρω ποινική έρευνα.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ανακοίνωση υπενθυμίζει ότι η τότε προϊσταμένη της ΜΟΚΑΣ, Εύα Ρωσσίδου-Παπακυριακού, είχε εκδώσει δημόσια ανακοίνωση στις 20 Δεκεμβρίου 2019, δηλώνοντας ότι από τη διεξαχθείσα έρευνα δεν προέκυψε «τίποτα κατακριτέο». Με τη διατύπωση αυτή, κατά την Αρχή, απαλλάχθηκαν δημόσια τόσο ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας όσο και η Δικηγορική Εταιρεία.
Η Αρχή σημειώνει επίσης ότι, ενώ τα πορίσματα της ΜΟΚΑΣ γενικά δεν δημοσιεύονται, στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε δημόσια ανακοίνωση του αποτελέσματος της έρευνας. Επιπλέον, καταγράφει ότι η ΜΟΚΑΣ είχε ήδη λάβει επίσημη παραπομπή από ελεγκτικό οίκο για τις ίδιες συναλλαγές οκτώ ημέρες πριν από τη δημόσια έκκληση του τότε Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη για διερεύνηση, χωρίς όμως – σύμφωνα με την ανακοίνωση – να προβεί σε ενέργειες μέχρι τη δημόσια παρέμβασή του.
Η αναφορά στα 220 εκατομμύρια δολάρια αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο λόγω του ύψους των συναλλαγών, αλλά κυρίως λόγω του θεσμικού ζητήματος που εγείρει η Αρχή: κατά πόσο μια Μονάδα με αρμοδιότητα την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες διερεύνησε επαρκώς σοβαρές χρηματοοικονομικές ενδείξεις ή εάν, αντιθέτως, περιορίστηκε σε μια έρευνα που κατέληξε σε δημόσια απαλλακτική τοποθέτηση.
Στην κατάληξή της, η Αρχή συνδέει τους χειρισμούς αυτούς με πιθανές ευθύνες, αναφέροντας ότι το πολιτικό αξίωμα του τέως Προέδρου ενδέχεται να έχει οδηγήσει σε εσφαλμένη δημόσια απαλλαγή από ευθύνη και στην αποφυγή ανάληψης κατάλληλων ενεργειών από τις αρμόδιες αρχές. Με αυτό τον τρόπο, η υπόθεση των 220 εκατομμυρίων δολαρίων μετατρέπεται από μια τεχνική αναφορά σε χρηματοοικονομικές συναλλαγές σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία του πορίσματος για τη λειτουργία των θεσμών.
Διαβάστε αυτούσιο το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς εδώ:
