Παραβάσεις που καταγράφηκαν πριν από μήνες ή ακόμη και χρόνια επιστρέφουν σήμερα για να βρουν χιλιάδες οδηγούς. Η προσπάθεια επίδοσης περίπου 320.000 εκκρεμούντων εξωδίκων του συστήματος φωτοεπισήμανσης φέρνει πολλούς πολίτες αντιμέτωπους με πρόστιμα και βαθμούς ποινής που αγνοούσαν ότι εκκρεμούσαν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι συνέπειες μπορεί να φτάσουν ακόμη και στη στέρηση της άδειας οδήγησης. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς δημιουργήθηκε αυτή η τεράστια εκκρεμότητα και ποιος φέρει την ευθύνη.
Μέχρι πρότινος, η επίδοση των εξωδίκων γινόταν μέσω ταχυδρομείου. Οι καθυστερήσεις στην παράδοση, οι ανεπίδοτες επιστολές αλλά και περιπτώσεις πολιτών που, σύμφωνα με την Αστυνομία, δεν προσέρχονταν σκόπιμα να παραλάβουν τις συστημένες επιστολές τους συνέβαλαν στη συσσώρευση των εκκρεμοτήτων. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν, στην πράξη, πολίτες δύο ταχυτήτων. Όσοι ενημερώθηκαν έγκαιρα και διευθέτησαν τις υποθέσεις τους και όσοι πληροφορούνται, ακόμη και χρόνια αργότερα, ότι έχουν συσσωρευμένα εξώδικα και βαθμούς ποινής.
Για πολλούς πολίτες, η πρώτη ενημέρωση για τις εκκρεμότητές τους έρχεται ύστερα από μεγάλο χρονικό διάστημα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις οδηγών που πληροφορούνται σήμερα ότι υπάρχουν παραβάσεις στο όνομά τους από το 2023 ή και παλαιότερα. Αν δε μέσα στην ίδια ημέρα επιδοθούν περισσότερα από ένα εξώδικο, ο οδηγός βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με σημαντικό οικονομικό βάρος αλλά και με συσσωρευμένους βαθμούς ποινής, οι οποίοι, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε στέρηση της άδειας οδήγησης.
Η μεγάλη καθυστέρηση στην επίδοση των εξωδίκων αποδυναμώνει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα του ίδιου του συστήματος. Είναι διαφορετικό ένας οδηγός να ενημερώνεται άμεσα ότι καταγγέλθηκε για χρήση κινητού τηλεφώνου ή υπέρβαση του ορίου ταχύτητας και διαφορετικό να το πληροφορείται ένα ή και δύο χρόνια αργότερα, όταν η παράβαση έχει πλέον ξεχαστεί. Οι καθυστερήσεις επηρεάζουν έτσι τον βασικό στόχο του συστήματος, που είναι η πρόληψη και η αλλαγή της οδηγικής συμπεριφοράς.
Επιδόσεις και στον δρόμο
Σύμφωνα με την Αστυνομία, εδώ και χρόνια ζητούνταν αλλαγές ώστε οι πολίτες να ενημερώνονται ταχύτερα, ακόμη και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ωστόσο, αυτό δεν κατέστη δυνατό, καθώς δεν υπάρχει ενιαία και αξιόπιστη βάση δεδομένων με τα ηλεκτρονικά στοιχεία των πολιτών. Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η ευθύνη για τη μη επίδοση των εξωδίκων δεν βαραίνει αποκλειστικά τους πολίτες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», μέχρι τα τέλη Ιουλίου ή αρχές Αυγούστου αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία νέο σύστημα που θα επιτρέπει στα μέλη της Τροχαίας, μέσω των φορητών τερματικών που χρησιμοποιούν στους ελέγχους, να διαπιστώνουν επιτόπου εάν υπάρχει εκκρεμές εξώδικο και να το επιδίδουν άμεσα στον οδηγό.
Για οδοφράγματα
Πρόσφατα η Αστυνομία υιοθέτησε την πρακτική να επιδίδει εξώδικα στα σημεία ελέγχου των οδοφραγμάτων, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, κυρίως για τις καθυστερήσεις που αναπόφευκτα δημιουργούνται στις διελεύσεις. Βουλευτές αμφισβήτησαν έντονα αυτό το δικαίωμα της Αστυνομίας, ωστόσο η ίδια επιμένει ότι η επίδοση εξωδίκων στα οδοφράγματα καλύπτεται από τη νομοθεσία που της επιτρέπει να κάνει επιδόσεις εξωδίκων σε οποιοδήποτε σημείο των περιοχών ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία. Υπενθυμίζει επίσης ότι από την ημέρα της επίδοσης ο πολίτης έχει προθεσμία 90 ημερών για να πληρώσει το εξώδικο, ενώ μετά την παρέλευση 105 ημερών μπορεί να κινηθεί διαδικασία ποινικής δίωξης.
Πολιτικές ευθύνες
Το θέμα έχει ήδη προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση και αναμένεται να απασχολήσει σήμερα την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, έπειτα από εισήγηση των βουλευτών του ΑΚΕΛ Άριστου Δαμιανού και Ανδρέα Πασιουρτίδη. Ο κ. Πασιουρτίδης αναγνώρισε ότι υπάρχουν περιπτώσεις πολιτών που βρέθηκαν αντιμέτωποι με συσσωρευμένα εξώδικα χωρίς να έχουν προηγουμένως ενημερωθεί. «Η ευθύνη δεν είναι του πολίτη που δεν ενημερώθηκε», ανέφερε στον «Π», υποστηρίζοντας ότι «ανήκει στην εταιρεία και στο κράτος», το οποίο όφειλε να διασφαλίσει την ορθή επίδοση των εξωδίκων και να προχωρήσει έγκαιρα στις αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές». Όπως είπε, η επίδοση με επιστολή έχει αποδειχθεί ότι δεν λειτουργεί αποτελεσματικά και απαιτείται τροποποίηση της νομοθεσίας, ώστε να θεσπιστούν εναλλακτικοί τρόποι επίδοσης, οι οποίοι θα εφαρμόζονται στη βάση του νόμου.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών, Σωτήρης Ιωάννου, δήλωσε στον «Π» ότι «τα εκατοντάδες χιλιάδες ανεπίδοτα εξώδικα είναι απόδειξη της προχειρότητας με την οποία εφαρμόστηκε το σύστημα φωτοεπισήμανσης». Όπως υποστήριξε, το σύστημα «έχει θυματοποιήσει χιλιάδες πολίτες χωρίς να πετύχει τον βασικό του στόχο, που ήταν η μείωση των θανατηφόρων δυστυχημάτων». Πρόσθεσε δε ότι θέση της Επιτροπής είναι πως η λειτουργία του συστήματος θα πρέπει να ανασταλεί μέχρι να διορθωθούν οι αδυναμίες του, ώστε να λειτουργεί πραγματικά για την οδική ασφάλεια «και όχι ως φοροεισπρακτική πολιτική».
Κατά τη σημερινή συζήτηση του θέματος στην Επιτροπή Νομικών, έχουν κληθεί εκπρόσωποι του Υπουργείου Δικαιοσύνης, της Αστυνομίας, του Τμήματος Οδικών Μεταφορών, του Τμήματος Δημοσίων Έργων, του Τμήματος Ταχυδρομικών Υπηρεσιών και άλλων αρμόδιων υπηρεσιών, προκειμένου να δώσουν εξηγήσεις για τις καθυστερήσεις στην επίδοση των εξωδίκων, τον τρόπο εφαρμογής της διαδικασίας και τα μέτρα που προτίθενται να λάβουν.
Τι λέει ο υπ. Μεταφορών
Ο υπουργός Μεταφορών, Αλέξης Βαφεάδης, αναγνώρισε ότι υπήρξαν αδυναμίες στον τρόπο εφαρμογής του συστήματος φωτοεπισήμανσης, σημειώνοντας ότι «έπρεπε να διορθωθεί η κατάσταση πριν ξεκινήσει η εφαρμογή του συστήματος». Όπως ανέφερε στον «Π», με τον μεγάλο αριθμό διελεύσεων οχημάτων ήταν αναμενόμενο να συσσωρευτούν χιλιάδες εξώδικα προς επίδοση, ενώ παραδέχθηκε ότι η ενημέρωση των οδηγών δύο ή και τρία χρόνια μετά την παράβαση ακυρώνει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα του μέτρου. «Ο στόχος είναι ο οδηγός να ενημερώνεται αμέσως για την παράβαση, ώστε να είναι πιο προσεκτικός την επόμενη φορά και να καταλάβει τι έκανε λάθος για να μην το επαναλάβει. Αν το εξώδικο φτάσει δύο ή τρία χρόνια αργότερα, το μόνο που πετυχαίνει είναι να δημιουργεί δυσαρέσκεια», είπε. Αναφερόμενος στις περιπτώσεις οδηγών που κινδυνεύουν να χάσουν την άδειά τους λόγω συσσωρευμένων βαθμών ποινής, σημείωσε ότι κάθε υπόθεση εξετάζεται από το δικαστήριο, όπου οι επηρεαζόμενοι μπορούν να επικαλεστούν ελαφρυντικά και να ζητήσουν να μην τους αφαιρεθεί η άδεια οδήγησης. Παράλληλα, ανέφερε ότι το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της διαδικασίας επίδοσης των εξωδίκων βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο και προβλέπει εναλλακτικούς τρόπους επίδοσης, όπως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
