Η έντονη αντιπαράθεση που ξέσπασε το 2023 γύρω από το νέο κτήριο της Νομικής Υπηρεσίας αποκτά σήμερα μια νέα, ιδιαίτερα ακριβή διάσταση. Το έργο που τότε είχε εκτιμώμενο κόστος €45 εκατ. χωρίς ΦΠΑ επιστρέφει τρία χρόνια αργότερα με προϋπολογισμό €68 εκατ. χωρίς ΦΠΑ. Η διαφορά είναι €23 εκατ. ή περίπου 51%. Αν συνυπολογιστεί ο ΦΠΑ 19%, το συνολικό εκτιμώμενο κόστος ανεβαίνει από €53,55 εκατ. το 2023 σε περίπου €80,92 εκατ. σήμερα. Δηλαδή, η διαφορά φθάνει τα €27,37 εκατομμύρια.
Ο νέος διαγωνισμός ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Μεταφορών στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά τη μελέτη, κατασκευή και 12ετή συντήρηση εντεκαώροφου κτηρίου, ελάχιστου συνολικού εμβαδού 23.410 τετραγωνικών μέτρων. Από αυτά, τα 16.010 τ.μ. αφορούν την ανωδομή και τα 7.400 τ.μ. δύο υπόγεια επίπεδα. Η έναρξη των εργασιών προγραμματίζεται για τον Απρίλιο του 2027 και η διάρκεια μελέτης και κατασκευής έχει καθοριστεί στους 48 μήνες.
Το έργο που σταμάτησε το 2023
Το σχέδιο που βρισκόταν ενώπιον του κράτους το 2023 ήταν εντυπωσιακά κοντά σε αυτό που επαναπροκηρύσσεται σήμερα. Προέβλεπε κτήριο συνολικού εμβαδού περίπου 23.300 τ.μ., από τα οποία 15.300 τ.μ. αφορούσαν την ανωδομή σε 11 επίπεδα και περίπου 8.000 τ.μ. δύο υπόγεια επίπεδα. Η δυναμικότητά του υπολογιζόταν σε περίπου 400 εργαζομένους.
Η προκαταρκτική δαπάνη είχε καθοριστεί στα €45 εκατ. συν ΦΠΑ και, σύμφωνα με την αρχιτέκτονα του έργου Ελένη Παττίχη, στο ποσό περιλαμβάνονταν τόσο η κινητή επίπλωση όσο και η 12ετής συντήρηση του κτηρίου.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, όμως, ο τότε Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης παρενέβη έντονα, θέτοντας σειρά ζητημάτων και εισηγούμενος την ακύρωση της διαδικασίας.
Μεταξύ άλλων, αμφισβήτησε κατά πόσο δικαιολογείτο ο σχεδιασμός ενός κτηρίου για 400 λειτουργούς, όταν, όπως ανέφερε, οι οργανικές θέσεις της Νομικής Υπηρεσίας στον προϋπολογισμό του 2023 ήταν 193. Υπολόγισε μάλιστα ότι το κεφαλαιουχικό κόστος, περιλαμβανομένου του ΦΠΑ, αντιστοιχούσε σε €133.875 ανά προβλεπόμενο εργαζόμενο.
Στο στόχαστρο τέθηκαν επίσης οι διαστάσεις ορισμένων γραφείων και κοινόχρηστων χώρων, η αναγκαιότητα συγκεκριμένων εγκαταστάσεων, το ύψος του κτηρίου και γενικότερα η τεκμηρίωση του κτηριολογικού προγράμματος.Η Ελεγκτική Υπηρεσία είχε θέσει παράλληλα και θέμα περιβαλλοντικής αδειοδότησης, καθώς και ζήτημα εξέτασης εναλλακτικών επιλογών στέγασης.
Η άλλη πλευρά της αντιπαράθεσης
Οι ενστάσεις του Γενικού Ελεγκτή προκάλεσαν τότε έντονη αντίδραση από τη Νομική Υπηρεσία αλλά και από τους αρχιτέκτονες του έργου.
Ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης υποστήριζε ότι οι προδιαγραφές δεν είχαν καταρτιστεί από τη Νομική Υπηρεσία αλλά από το αρμόδιο Τμήμα Δημοσίων Έργων, ενώ κατηγόρησε τον Οδυσσέα Μιχαηλίδη ότι δημοσιοποιούσε τις θέσεις του πριν λάβει τις απαντήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών. Η Ελεγκτική Υπηρεσία απάντησε ότι δεν είχε διαρρεύσει η ίδια την επίμαχη επιστολή και έκανε λόγο για «απροκάλυπτη επίθεση».
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν και η τοποθέτηση της αρχιτέκτονα Ελένης Παττίχη. Όπως ανέφερε, το κτηριολογικό πρόγραμμα είχε καθοριστεί από το Τμήμα Δημοσίων Έργων, ενώ η απόκλιση της αρχιτεκτονικής πρότασης από το προβλεπόμενο εμβαδόν ήταν μόλις 0,08%.
Επισήμανε επίσης ότι τα €45 εκατ. περιλάμβαναν επίπλωση και συντήρηση για 12 χρόνια και εξέφρασε την έντονη διαφωνία της για το γεγονός ότι οι παρατηρήσεις διατυπώθηκαν όταν είχαν ήδη δαπανηθεί χρόνος και πόροι για τον αρχιτεκτονικό και τον εργοληπτικό διαγωνισμό.
Η ακύρωση
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2023 ο διαγωνισμός ακυρώθηκε.Η επίσημη αιτιολογία της κυβέρνησης δεν απέδωσε την απόφαση στις καταγγελίες ή στις υποδείξεις του Οδυσσέα Μιχαηλίδη. Το Υπουργείο Μεταφορών είχε κάνει λόγο για περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια και για ανάγκη συνετής διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, ενώ την ίδια περίοδο επανεξετάζονταν και άλλα μεγάλα δημόσια κτηριακά έργα.
Η παρέμβαση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ωστόσο, είχε προηγηθεί και είχε μετατρέψει το έργο σε μείζον θέμα δημόσιας αντιπαράθεσης.
Από τα €45 στα €56 και τώρα στα €68 εκατ.
Το έργο δεν εγκαταλείφθηκε. Το 2025 επανήλθε στον σχεδιασμό της κυβέρνησης, αυτή τη φορά με εκτιμώμενο κόστος €56 εκατ. συν ΦΠΑ. Η νέα πρόταση εξακολουθούσε να αφορά πολυώροφο κτήριο περίπου 400 εργαζομένων και αντίστοιχου μεγέθους με τον σχεδιασμό που είχε προκαλέσει τις αντιδράσεις του 2023.Τον Σεπτέμβριο του 2026 η εκτίμηση ανέβηκε πλέον στα €68 εκατ. χωρίς ΦΠΑ.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν καθαρά την εξέλιξη:
- 2023: €45 εκατ. χωρίς ΦΠΑ
- 2025: €56 εκατ. χωρίς ΦΠΑ
- 2026: €68 εκατ. χωρίς ΦΠΑ
Σε τρία χρόνια, δηλαδή, η εκτιμώμενη δαπάνη αυξήθηκε κατά €23 εκατ. πριν από τον ΦΠΑ.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο πυρήνας του έργου παραμένει ουσιαστικά ο ίδιος: το 2023 γινόταν λόγος για 23.300 τ.μ. και περίπου 400 εργαζομένους, ενώ ο σημερινός διαγωνισμός προβλέπει κατ’ ελάχιστον 23.410 τ.μ. και εξακολουθεί να αφορά τη συγκέντρωση των υπηρεσιών της Νομικής Υπηρεσίας σε ένα νέο πολυώροφο συγκρότημα.
Τρία χρόνια μετά, επομένως, το κράτος επιστρέφει σε ένα έργο παρόμοιου μεγέθους και φιλοσοφίας, αλλά με λογαριασμό αυξημένο κατά €23 εκατ. χωρίς ΦΠΑ ή €27,37 εκατ. εάν η σύγκριση γίνει με ΦΠΑ.
Και αυτό είναι ίσως το βασικό ερώτημα που μένει να απαντηθεί: τι εξοικονόμησε τελικά το Δημόσιο από την ακύρωση του 2023 και πόσο του κόστισε η τριετής καθυστέρηση;
