Σε μια προσπάθεια να πατάξει την ανεξέλεγκτη άντληση νερού για σκοπούς άρδευσης, το Τμήμα Ανάπτυξης Υδάτων (ΤΑΥ) εξέδωσε στις 4 Μαρτίου 2020 ανακοίνωση-τελεσίγραφο, προειδοποιώντας τους ιδιοκτήτες παράνομων γεωτρήσεων και δεξαμενών ότι, από την 1η Οκτωβρίου 2020 θα τους καταγγέλλει χωρίς καμία περαιτέρω ειδοποίηση. Έξι χρόνια μετά, και αφού είπαμε το νερό – νεράκι, το ΤΑΥ όχι μόνο δεν υλοποίησε τις απειλές του για καταγγελίες, αλλά κατέθεσε προχθές στη Βουλή νομοσχέδιο για τη νομιμοποίηση αυτών των παράνομων γεωτρήσεων και δεξαμενών, οι οποίες εκτιμώνται σε μερικές χιλιάδες, με την καταβολή χρηματικού ποσού.
Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο που κατέθεσε προχθές Δευτέρα στη Βουλή το Υπουργείο Γεωργίας φέρει τον τίτλο «Ο περί της Ενιαίας Διαχείρισης Υδάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026». Το νομοσχέδιο, που ετοιμάστηκε από το ΤΑΥ, παρέχει το δικαίωμα σε όσους διατηρούν παράνομα έργα υδροληψίας και συγκράτησης νερού να τα νομιμοποιήσουν, υποβάλλοντας αίτηση για άδεια και καταβάλλοντας αυξημένο τέλος, ίσο με το διπλάσιο του προβλεπόμενου για κανονική άδεια.
Ως έργα υδροληψίας και συγκράτησης, θεωρούνται οι γεωτρήσεις, οι δεξαμενές, τα φράγματα ή οποιοδήποτε άλλο έργο έχει τη δυνατότητα να συγκρατεί νερό ή να παρεμποδίζει τη ροή του.
Οι παράνομοι
Ειδικότερα, με το νομοσχέδιο τροποποιείται το άρθρο 83 του βασικού νόμου με την προσθήκη του ακόλουθου νέου εδαφίου: «Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, ο κάτοχος έργου υδροληψίας που έχει κατασκευαστεί χωρίς άδεια, δύναται να υποβάλει αίτηση για «άδεια έργου υδροληψίας», καταβάλλοντας τέλος ίσο με το διπλάσιο του προβλεπόμενου τέλους άδειας έργου υδροληψίας. Νοείται ότι σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, ο διευθυντής (σ.σ. του ΤΑΥ) δύναται να απαιτήσει την πλήρωση (σ.σ. μπάζωμα ή μόλωμα), το σφράγισμα ή το οριστικό κλείσιμο του έργου υδροληψίας».
Επιπλέον, προβλέπεται η τροποποίηση του άρθρου 84 του βασικού νόμου με την προσθήκη του ακόλουθου νέου εδαφίου: «Ανεξάρτητα από τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, ο κάτοχος έργου συγκράτησης που έχει κατασκευαστεί χωρίς άδεια, δύναται να υποβάλει αίτηση για «άδεια έργου συγκράτησης», καταβάλλοντας τέλος ίσο με το διπλάσιο του προβλεπόμενου τέλους άδειας έργου συγκράτησης. Νοείται ότι σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, ο διευθυντής δύναται να απαιτήσει την κατεδάφιση ή την οριστική καταστροφή του έργου συγκράτησης».
Εξώδικο πρόστιμο €3.000
Μια δεύτερη εξίσου σημαντική αλλαγή που εισάγεται με το νομοσχέδιο είναι η θεσμοθέτηση εξώδικης ρύθμισης αδικημάτων που αφορούν παράνομες κατασκευές και χρήσεις έργων υδροληψίας ή συγκράτησης μέσω των νέων άρθρων 112Α και 112Β. Με αυτή τη ρύθμιση καθορίζεται εξώδικο πρόστιμο ύψους €3.000 καθώς και συναφή μέτρα συμμόρφωσης.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι το εξώδικο πρόστιμο επιδίδεται από τον διευθυντή του ΤΑΥ εντός 30 ημερών από την ημερομηνία διάπραξης του αδικήματος στο πρόσωπο που έχει διαπράξει την παράβαση. Σε περίπτωση που δεν μπορεί να εντοπιστεί, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το εξώδικο θα επιδίδεται στον ιδιοκτήτη ή στον διαχειριστή της γης επί της οποίας υφίσταται το παράνομο έργο υδροληψίας ή συγκράτησης. Το εξώδικο πρόστιμο δύναται να επιδίδεται είτε προσωπικά είτε μέσω ταχυδρομικής αποστολής με συστημένη επιστολή και δεν θα υπερβαίνει το ποσό των €3.000. Προβλέπεται, επίσης, ότι σε περίπτωση μη καταβολής του εξωδίκου εντός 15 ημερών, το ποσό αυξάνεται κατά το ήμισυ. Εάν δεν εξοφληθεί εντός 30 ημερών από την ημερομηνία επίδοσης, ο παραβάτης θα διώκεται ποινικά.
Αποκατάσταση της παρανομίας
Μετά την επιβολή του εξώδικου προστίμου, ο διευθυντής του ΤΑΥ επιδίδει ειδοποίηση σύμφωνα με την οποία απαιτείται η πλήρωση (μπάζωμα ή μόλωμα), το σφράγισμα ή το κλείσιμο οποιουδήποτε φρέατος, καθώς και η κατεδάφιση ή η καταστροφή έργου υδροληψίας ή συγκράτησης που έχει κατασκευαστεί χωρίς άδεια ή κατά παρέκκλιση από τους όρους και περιορισμούς της άδειας. Η αποκατάσταση πραγματοποιείται με έξοδα του παραβάτη και εντός εύλογης προθεσμίας, η οποία δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τους δύο μήνες, εκτός εάν χορηγηθεί άδεια απο τον διευθυντή του ΤΑΥ.
Πρόστιμο και για τα υδατορέματα
Το νομοσχέδιο ρυθμίζει επίσης τα αδικήματα που αφορούν επεμβάσεις σε φυσικά υδατορέματα, με την προσθήκη των νέων άρθρων 117Α και 117Β. Συγκεκριμένα, προβλέπεται εξώδικη ρύθμιση με πρόστιμο ύψους €3.000, καθώς και μέτρα για την αποκατάσταση της προκληθείσας ζημιάς.
Πλωτά φωτοβολταϊκά
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή που εισάγεται με το νομοσχέδιο, αφορά τη ρύθμιση της αδειοδότησης υδατικών έργων για σκοπούς παραγωγής ή/και αποθήκευσης ενέργειας. Με την τροποποίηση των άρθρων 37 και 132 του βασικού νόμου, καλύπτονται πλέον σύγχρονες τεχνολογικές εφαρμογές όπως τα πλωτά φωτοβολταϊκά συστήματα και τα έργα αντλησιοταμίευσης.
Στη ΣΕΔΥ και οι ΕΟΑ
Με το νομοσχέδιο εκσυγχρονίζεται η σύνθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ) μέσω τροποποίησης του άρθρου 8 του βασικού νόμου. Η εν λόγω αλλαγή διασφαλίζει την εκπροσώπηση όλων των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης στην Επιτροπή, ενισχύοντας παράλληλα, τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Αυξημένοι έλεγχοι
Τέλος, με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία, επιδιώκεται η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, αδειοδότησης και παρακολούθησης των έργων υδροληψίας και συγκράτησης τόσο των επιφανειακών όσο και των υπόγειων υδάτων.
Συζήτηση στη νέα Βουλή
Το επίμαχο νομοσχέδιο δεν πρόκειται να συζητηθεί αυτή την περίοδο, καθώς η Βουλή θα προχωρήσει σε αυτοδιάλυσή της σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες, εν όψει των επικείμενων βουλευτικών εκλογών. Το νομοσχέδιο παραπέμφθηκε ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής γεωργίας, η οποία θα το εξετάσει τον προσεχή Ιούνιο, υπό τη νέα της σύνθεση.
