Παραμένουν ανοιχτές, έναν περίπου χρόνο μετά, οι περιβαλλοντικές πληγές που δημιούργησε τον περασμένο Ιούλιο σε χωροκράτειες της κυπριακής πανίδας η μεγάλη πυρκαγιά της Λεμεσού, σπέρνοντας την καταστροφή σε έκταση 124 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Διανύουμε μία περίοδο έντονης ανάπτυξης για τη βλάστηση, ώστε στην κυπριακή γη να κυριαρχεί το πράσινο. Σε αυτό συνέβαλαν σημαντικά οι θετικές βροχοπτώσεις. Μπορεί τέτοιες εικόνες, να τις συναντά κανείς σήμερα και σε ορισμένα σημεία στις καμένες περιοχές, δημιουργώντας αισιοδοξία, όπως και η είδηση από την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας στις αρχές του μήνα για ένα ζεύγος Σπιζαετών (Aquila fasciata), το οποίο αρνήθηκε να εγκαταλείψει την περιοχή του και επέλεξε να φωλιάσει πάνω σε έναν καμένο πεύκο, ώστε να εκκολαφθούν με επιτυχία δύο νεοσσοί, ωστόσο την ίδια ώρα παραμένουν περιοχές, οι οποίες έχουν καταστραφεί σε τόσο μεγάλο βαθμό από την πυρκαγιά, ώστε να μη βλαστήσει «ούτε ένα χόρτο». Αυτό επιβεβαίωσε μιλώντας στον «Π» ο ανώτερος λειτουργός της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, Νίκος Κασίνης, παραχωρώντας και σχετικό φωτογραφικό υλικό, όπως από καμένες περιοχές κοντά στα χωριά Άγιος Θεράπων και Λόφου.
Διαβάστε επίσης:
- «Πίσω» τα σχέδια εκκενώσεων σε Λευκωσία και Πάφο
- Πυρκαγιά Λεμεσού: Εποχή απαντήσεων για την επιστροφή των αετών
- Πυρκαγιά Λεμεσού: 21% της στάχτης εντός περιοχών Natura
- Λιγότερα φλαμίνγκο στους υγρότοπους της Κύπρου - Ανησυχητική πτώση μέχρι και 31% από το 2013 μέχρι σήμερα
- Τα κενά πρόληψης ευνοούν τις μέγα-πυρκαγιές
- Θανατηφόρες πτήσεις για μεγάλα αρπακτικά: Ηλεκτροπληξία και προσκρούσεις σε καλώδια ή κεραίες οι κύριες αιτίες θανάτου
Όπως σημείωσε, παρά τη θετική νότα που δημιούργησε η φωλεοποίηση του ζεύγους Σπιζαετών, εντοπίζονται περιοχές, στις οποίες η φωτιά ήταν τόσο μεγάλης έντασης, ώστε αυτήν την εποχή να μη υπάρχει ίχνος βλάστησης. «Όταν η φωτιά είναι σε τόσο ψηλά επίπεδα έντασης, δημιουργεί πάνω στη γη ένα μαύρο στρώμα όπως την κρούστα. Αν δεν σπάσεις εκείνη την κρούστα, μετά δημιουργείται και διάβρωση», εξήγησε.
Η ενδεδειγμένη λύση, ανέφερε, θα ήταν η καλλιέργεια εκείνων των περιοχών, οι οποίες αφορούν κυρίως πλαγιές βουνών, αλλά και εγκαταλελειμμένη αγροτική γη. Την ίδια ώρα επιβεβαίωσε ότι τέτοια σημεία περιλαμβάνονται και σε περιοχές Natura 2000. Τόσο το απρόσιτο των περιοχών όσο και η απαραίτητη συγκατάθεση από τους ιδιοκτήτες εγκαταλελειμμένης αγροτικής γης, δημιούργησαν αντικειμενικές δυσκολίες για την καλλιέργειά τους, είπε, σε αντίθεση με τα δάση, όπου γίνονται άμεσα φυτεύσεις και σπορές.
Ένα ζεύγος Σπιζαετών (Aquila fasciata) αρνήθηκε να εγκαταλείψει την κατεστραμμένη περιοχή του και επέλεξε να φωλιάσει πάνω σε έναν καμένο πεύκο, ώστε να εκκολαφθούν με επιτυχία δύο νεοσσοί.
Παράγοντες ανάκαμψης – Θα χρειαστούν χρόνια για ορισμένες περιοχές
Κατά την εκτίμησή του κ. Κασίνη, κάποιες περιοχές θα χρειαστούν κάποια χρόνια για να παρουσιάσουν βλάστηση. Σε αυτό το σημείο εξήγησε ότι η ανάκαμψη των οικοσυστημάτων μετά από μία πυρκαγιά εξαρτάται από τη σοβαρότητα (μέγεθος, ένταση), τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους και της βλάστησης, αλλά κυρίως τις καιρικές συνθήκες των επόμενων ετών.
«Για να επιταχυνθεί η διαδικασία, οι ερευνητές συνιστούν μια σειρά τεχνικών, όπως η κάλυψη του εδάφους με ‘‘χούμο’’ για την προστασία του και τη διατήρηση της υγρασίας, η φύτευση ταχέως αναπτυσσόμενων φυτικών ειδών για τη μείωση της διάβρωσης, η εγκατάσταση φυσικών φραγμών, όπως κορμοί ή πλέγματα σε πλαγιές, και η εισαγωγή ωφέλιμων μικροοργανισμών που ενισχύουν τη γονιμότητα και τη δομή του εδάφους», ανέφερε.
Στη συνέχεια παρέθεσε μία σειρά από επιπτώσεις στην πανίδα:
- Απώλεια πανίδας από πυρκαγιά μεγάλης κλίμακας
- Καταστροφή χώρων φωλιάσματος, τροφοληψίας και κάλυψης
- Αλλαγή στη δομή του περιβάλλοντος μετά τη πυρκαγιά (δημιουργία ανοικτού τοπιού που ευνοεί κάποια είδη και μειώνει ή και αφανίζει άλλα).
- Τα δασόβια είδη θα μειωθούν λόγω απώλειας του ενδιαιτήματος τους ενώ κάποια είδη πιο ανοικτού ενδιαιτήματος θα ευνοηθούν.
- Τα μεγάλα αρπαχτικά πουλιά δυνατό να χάσουν τα δέντρα στα οποία φωλιάζουν ή να υποβαθμιστούν οι ορθοπλαγιές (γκρεμοί) της φωλιάς τους. Αν η τροφική βάση επηρεαστεί δυσμενώς (τα είδη με τα οποία τρέφονται), θα υποβαθμιστεί και η παρουσία τους στη περιοχή, με μειωμένη αναπαραγωγική επιτυχία, επιβίωση νεοσσών, κ.α.
- Μικρότερα είδη όπως τα θηραματικά έχουν τη δυνατότητα να ανακάμπτουν σχετικά νωρίς (σε μερικά χρόνια), δεδομένης της βοήθειας σε σπορές, ποτίστρες και προστασία των περιοχών.
- Κάποια είδη μπορεί να βοηθηθούν με τοποθέτηση τεχνητών φωλιών (π.χ. Ανθρωποπούλια, Χρυσοκαρακάξες, Θουπιά) αφού ο βιότοπος τους όσον αφορά το τροφή να έχει αρχίσει να επανέρχεται.
«Τα μεσογειακά οικοσυστήματα έχουν εξελιχθεί μέσα στις χιλιετίες με πυρκαγιές και βόσκηση, οπότε έχουν τη δυνατότητα να ανακάμπτουν. Ο βαθμός ανάκαμψης εξαρτάται από το μέγεθος / ένταση πυρκαγιάς, την κλιματική αλλαγή-καιρικές συνθήκες και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις», κατέληξε ο κ. Κασίνης.
Η δύναμη του ενστίκτου και η αφοσίωση στη χωροκράτεια
Στην ανακοίνωση που είχε κάνει η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας για τον εντοπισμό του ζεύγους Σπιζαετών και των δύο νεοσσών, στο πλαίσιο συστηματικής παρακολούθησης των περιοχών και των φωλιών τους, αναφέρεται ότι «οι προσπάθειες του ζευγαριού καρποφόρησαν: δύο νεοσσοί εκκολάφθηκαν με επιτυχία μέσα στη φωλιά στο καμένο δέντρο, αποδεικνύοντας τη δύναμη του ενστίκτου και την αφοσίωση των πουλιών στη χωροκράτειά τους». Η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας παρακολουθεί συστηματικά τις φωλιές και προστατεύει τις περιοχές όπου ζουν αυτοί οι αετοί.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία, ο Σπιζαετός στην Κύπρο είναι ένας πραγματικός «επαναστάτης» της φύσης, παρουσιάζοντας μοναδικές ιδιαιτερότητες:
- Νησιωτική Προσαρμοστικότητα: Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη οι Σπιζαετοί φωλιάζουν σχεδόν αποκλειστικά σε απόκρημνους γκρεμούς, στην Κύπρο το 70% των φωλιών βρίσκεται σε μεγάλα πεύκα.
- Αλλαγή Συνηθειών: Το συγκεκριμένο ζευγάρι, ενώ τα προηγούμενα χρόνια προτιμούσε τον γκρεμό της κοιλάδας, φέτος έκανε την έκπληξη επιλέγοντας το δέντρο.
- Ο Μοναδικός Αετός του Νησιού: Ο Σπιζαετός είναι το μοναδικό είδος αετού που αναπαράγεται στην Κύπρο.
