Την πρωταρχική ευθύνη για τις χιλιάδες επικίνδυνες οικοδομές, για τις οποίες οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) προχωρούν σήμερα στη λήψη μέτρων για να μην καταρρεύσουν και θρηνήσουμε άλλα θύματα, φέρουν οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες. Οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να μεριμνούν για τη συντήρηση, την επισκευή και τη γενική διατήρηση των οικοδομών τους για να μην καθίστανται επικίνδυνες για τους ενοίκους, τους διερχόμενους ή τις γειτονικές ιδιοκτησίες.
Οι ΕΟΑ, οι οποίοι έχουν ενισχυθεί με πρόσθετο προσωπικό για τη διαχείριση του ζητήματος των επικίνδυνων οικοδομών, εμφανίζονται αποφασισμένοι να οδηγήσουν ενώπιον της Δικαιοσύνης τους ιδιοκτήτες που δεν συνεργάζονται.
Ο περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμος και ειδικότερα το άρθρο 15Δ παρέχει στους ΕΟΑ την εξουσία να προχωρούν σε ποινικές διώξεις εναντίον ιδιοκτητών που αγνοούν τις ειδοποιήσεις τους. Σε περίπτωση καταδίκης, προβλέπεται ποινή φυλάκισης μέχρι ενός έτους ή/και χρηματικό πρόστιμο έως €10.000, ενώ σε περίπτωση δεύτερης ή μεταγενέστερης καταδίκης η ποινή φυλάκισης μπορεί να φτάσει έως και τα δύο έτη και το χρηματικό πρόστιμο έως τις €20.000.
Δεν είναι όλες κατεδαφιστέες
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η κήρυξη μιας οικοδομής ως επικίνδυνης ή η έκδοση ενός διατάγματος εκκένωσης δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη κατεδάφισή της. Αντιθέτως, στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για οικοδομές που χρήζουν επιδιόρθωσης, είτε μερικής είτε εκτεταμένης. Προς αυτή την κατεύθυνση, οι ΕΟΑ επιδίδουν έγγραφη ειδοποίηση στους ιδιοκτήτες, με την οποία τους καλούν εντός καθορισμένης προθεσμίας να προχωρήσουν σε εργασίες επισκευής, απομάκρυνσης επικίνδυνων στοιχείων, προστασίας ή περίφραξης της οικοδομής, ή σε οποιαδήποτε άλλα προληπτικά μέτρα κριθούν επαρκή.
Στις περιπτώσεις, επομένως, όπου οι ιδιοκτήτες δεν συμμορφώνονται με τις υποδείξεις για επιδιόρθωση, οι ΕΟΑ, πέρα από τις ποινικές διώξεις στις οποίες οφείλουν να προβαίνουν, έχουν την εξουσία –εφόσον διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα– να προχωρούν οι ίδιοι στην εκτέλεση των αναγκαίων έργων. Το σχετικό κόστος καταλογίζεται στους ιδιοκτήτες των επικίνδυνων οικοδομών και δύναται να εισπράττεται δικαστικώς ως αστικό χρέος.
Επιπρόσθετα, δύνανται να επιβάλλονται σε ιδιοκτήτες επικίνδυνων οικοδομών και διοικητικά πρόστιμα μέχρι €20.000.
Στα σκαριά νέα νομοθεσία
Η νέα νομοθεσία που εκκρεμεί ενώπιον της Βουλής για ψήφιση παρέχει πρόσθετα εργαλεία στους ΕΟΑ για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του σοβαρού και χρόνιου προβλήματος των επικίνδυνων οικοδομών.
Το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο καταρτίστηκε στη βάση προτάσεων νόμου του τέως βουλευτή της ΔΗΠΑ και νυν υπουργού Εργασίας, Μαρίνου Μουσιούττα, καθώς και των εισηγήσεων του Υπουργείου Εσωτερικών, επιφέρει τις εξής αλλαγές:
Απλοποίηση της διαδικασίας επίδοσης: Διαγράφεται από την ισχύουσα νομοθεσία η απαίτηση αποστολής διπλοσυστημένης επιστολής προς τους ιδιοκτήτες επικίνδυνων οικοδομών και εισάγονται εναλλακτικοί τρόποι ενημέρωσης, όπως η ανάρτηση στην ιστοσελίδα της αρμόδιας Αρχής-ΕΟΑ και η ενημέρωση της τοπικής Αρχής.
Δυνατότητα ολικής ή μερικής κατεδάφισης: Το μέτρο θα μπορεί να εφαρμόζεται για την άρση της επικινδυνότητας, είτε από τον ιδιοκτήτη είτε από την αρμόδια Αρχή.
Διάταγμα ex parte για λήψη διορθωτικών μέτρων και απομάκρυνση προσώπων: Η έκδοση δικαστικού διατάγματος που απαιτείται από τους ΕΟΑ για τη λήψη μέτρων σε επικίνδυνη οικοδομή ή και για την απομάκρυνση προσώπων από αυτή θα μπορεί να εκδίδεται μέσω μονομερούς αίτησης (ex parte) για εξοικονόμηση χρόνου.
Απαγόρευση χρήσης ή/και ενοικίασης επικίνδυνης οικοδομής: Η απαγόρευση θα ισχύει μέχρι την άρση της επικινδυνότητας του κτηρίου.
Διακοπή παροχής νερού και ηλεκτρικής ενέργειας: Με εντολή του ΕΟΑ, ως μέτρο πίεσης για σκοπούς εκκένωσης και εγκατάλειψης επικίνδυνης οικοδομής.
Σφράγιση επικίνδυνης οικοδομής: Είτε εγκαταλελειμμένης είτε κατόπιν εκκένωσης, ως άμεσο μέτρο για την αποτροπή εισόδου προσώπων.
Εγγραφή εμπράγματου βάρους στο επηρεαζόμενο ακίνητο: Για την κάλυψη των εξόδων του ΕΟΑ μετά από επέμβαση σε επικίνδυνη οικοδομή, μέχρι την εξόφλησή τους από τον ιδιοκτήτη.
Ρύθμιση οφειλής σε δόσεις: Δυνατότητα αποπληρωμής των εξόδων του ΕΟΑ σε μηνιαίες δόσεις, κατόπιν συμφωνίας με τον ιδιοκτήτη της επικίνδυνης οικοδομής.
Εισαγωγή εξώδικης ρύθμισης αδικήματος: Για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης του ιδιοκτήτη με ειδοποιήσεις της αρμόδιας Αρχής που αφορούν περίφραξη ή σφράγιση της επικίνδυνης οικοδομής.
Αύξηση του διοικητικού προστίμου: Το πρόστιμο που δύναται να επιβάλλει ο ΕΟΑ σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ιδιοκτήτη με ειδοποίηση που αφορά επικίνδυνη οικοδομή αυξάνεται από έως €20.000 σε έως €40.000.
Αύξηση των ποινικών προστίμων: Τα προβλεπόμενα ποινικά πρόστιμα για μη συμμόρφωση με σχετική ειδοποίηση αυξάνονται από έως €10.000 σε έως €20.000 για πρώτη καταδίκη, και από έως €20.000 σε έως €40.000 για δεύτερη ή μεταγενέστερη καταδίκη.
