Ο Πούτιν απαιτεί να ξηλωθεί η πυρηνική ασπίδα της Ευρώπης – Οι όροι της Μόσχας σε Βρετανία και Γαλλία για τον τερματισμό του πολέμου, συναγερμός στο ΝΑΤΟ

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν φέρεται να θέτει ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία τον περιορισμό της πυρηνικής προστασίας που προσφέρουν η Βρετανία και η Γαλλία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Σύμφωνα με έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου, το οποίο περιήλθε στην κατοχή των New York Times, η Μόσχα ζητά από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις να δεσμευτούν ότι δεν θα χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους όπλα για την υπεράσπιση άλλων ευρωπαϊκών κρατών.

Η συγκεκριμένη απαίτηση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου ρωσικών αξιώσεων, που περιλαμβάνει την απομάκρυνση δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη και τον δραστικό περιορισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Οι νέες αποκαλύψεις έρχονται ενώ η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να προωθήσει μια διπλωματική διευθέτηση του πολέμου. Η Ρωσία, ωστόσο, φαίνεται να επιδιώκει κάτι ευρύτερο από μια συμφωνία με το Κίεβο, καθώς συνδέει τον τερματισμό των εχθροπραξιών με την αναθεώρηση συνολικά της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη.

Οι προτάσεις της Μόσχας δεν έχουν γίνει αποδεκτές από τις δυτικές κυβερνήσεις, ενώ παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.

Η απαίτηση για την πυρηνική προστασία της Ευρώπης

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ρωσία επιδιώκει να αποκλείσει τη δυνατότητα της Βρετανίας και της Γαλλίας να χρησιμοποιήσουν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια για την προστασία τρίτων ευρωπαϊκών χωρών.

Μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε έναν από τους βασικούς μηχανισμούς αποτροπής του ΝΑΤΟ. Η Βρετανία και η Γαλλία, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν τις τρεις πυρηνικές δυνάμεις της Συμμαχίας, ενώ η στρατιωτική τους ισχύς συμβάλλει στην προστασία των κρατών-μελών απέναντι σε ενδεχόμενη επίθεση.

Το βρετανικό πυρηνικό οπλοστάσιο βασίζεται στους βαλλιστικούς πυραύλους Trident, οι οποίοι εκτοξεύονται από πυρηνοκίνητα υποβρύχια. Το Λονδίνο έχει επανειλημμένα διακηρύξει ότι η πυρηνική του αποτροπή αποσκοπεί στην προστασία τόσο του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και των συμμάχων του.

Η ρωσική πρόταση θα περιόριζε αυτή τη δυνατότητα, αφήνοντας τις ευρωπαϊκές χώρες χωρίς δικά τους πυρηνικά όπλα με μικρότερη προστασία από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις.

Η αξίωση αυτή θυμίζει τις προτάσεις που είχε καταθέσει το Κρεμλίνο το 2021, όταν ζητούσε να τερματιστούν οι ρυθμίσεις πυρηνικής συμμετοχής του ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο των οποίων αμερικανικά πυρηνικά όπλα είναι εγκατεστημένα σε ευρωπαϊκές χώρες.

Αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη

Το έγγραφο επαναφέρει, σύμφωνα με τις πληροφορίες, βασικές απαιτήσεις που είχε διατυπώσει η Μόσχα τον Δεκέμβριο του 2021, λίγους μήνες πριν από την εισβολή στην Ουκρανία.

Μεταξύ των ρωσικών αξιώσεων περιλαμβάνεται η αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένης της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής. Στόχος θα ήταν η επιστροφή της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στα επίπεδα του 1997.

Παράλληλα, η Μόσχα ζητά:

Τερματισμό της αποστολής δυτικών όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.

Αποκλεισμό της προοπτικής ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Περιορισμούς στην παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων σε ουκρανικό έδαφος.

Διατήρηση του ρωσικού ελέγχου σε εκτεταμένες περιοχές της Ουκρανίας που έχουν καταληφθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, η Ρωσία θα μπορούσε να αποδεχθεί την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό τον όρο ότι το Κίεβο δεν θα συμμετέχει στις κοινές αμυντικές ρυθμίσεις της Ένωσης.

Οι συγκεκριμένοι όροι δείχνουν ότι οι ρωσικές επιδιώξεις δεν περιορίζονται σε μια εδαφική διευθέτηση με την Ουκρανία. Αφορούν συνολικά τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ, τις δυνατότητες άμυνας των ευρωπαϊκών κρατών και τη μελλοντική ισορροπία δυνάμεων στην ήπειρο.

Το Λονδίνο δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τους συμμάχους του

Η βρετανική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι δεν σκοπεύει να αποκηρύξει τις δεσμεύσεις της απέναντι στους συμμάχους της.

Σε επίσημη ενημέρωση για την πυρηνική στρατηγική της χώρας, το Λονδίνο επισημαίνει ότι οι απειλές κατά της Βρετανίας και των συμμάχων της αυξάνονται τόσο σε έκταση όσο και σε πολυπλοκότητα, γεγονός που καθιστά την πυρηνική αποτροπή ιδιαίτερα σημαντική.

Η βρετανική κυβέρνηση τονίζει ότι η χώρα οφείλει να είναι σε θέση να υπερασπιστεί τον εαυτό της και τους συμμάχους της ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες.

Παράλληλα, έχει εκφράσει ανησυχία για τον εκσυγχρονισμό του ρωσικού πυρηνικού οπλοστασίου και την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων που μπορούν να φέρουν συμβατικές ή πυρηνικές κεφαλές.

Στις 13 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν από τη δημοσιοποίηση των νέων πληροφοριών για τις ρωσικές απαιτήσεις, Βρετανία και Ουκρανία επαναβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωση την ανάγκη παροχής ισχυρών και νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο. Παράλληλα, απέρριψαν όρους που, κατά την εκτίμησή τους, θα ισοδυναμούσαν με παράδοση της Ουκρανίας.

Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στις διαπραγματεύσεις

Οι ρωσικές αξιώσεις έρχονται στο προσκήνιο την ώρα που η Ουάσινγκτον επιχειρεί να διευρύνει τις συνομιλίες για την Ουκρανία, εντάσσοντας σε αυτές και το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Στις επαφές που πραγματοποιήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ συζήτησαν με τη ρωσική πλευρά ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια της Ευρώπης, παράλληλα με τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου.

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι στις μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις θα εκπροσωπηθούν από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Πολωνία, μαζί με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών. Στη διαδικασία αναμένεται να συμμετάσχει και το ΝΑΤΟ.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να έχει ενιαία φωνή σε κάθε συζήτηση που αφορά το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της ηπείρου.

Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέρριψε την προσπάθεια της Μόσχας να συνδέσει την επίλυση του ουκρανικού ζητήματος με μια συνολική αναθεώρηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δομών.

«Δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η ήπειρος διαθέτει ήδη τη δική της αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Ζελένσκι: Κίνδυνος να επιβληθούν ξανά οι όροι της Μόσχας

Την ανησυχία του για τις ρωσικές επιδιώξεις εξέφρασε και ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Όπως προειδοποίησε, μια συζήτηση για τη δημιουργία νέου συστήματος ευρωπαϊκής ασφάλειας θα μπορούσε να δώσει στη Μόσχα την ευκαιρία να επαναφέρει τις απαιτήσεις της για τη στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ και την κατανομή ισχύος στην Ευρώπη.

Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Κρεμλίνο επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι όσα ζητούσε ήδη από το 2021, πριν από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής.

Παράλληλα, επέμεινε ότι η συζήτηση για τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας δεν πρέπει να προηγηθεί του τερματισμού των εχθροπραξιών.

Σύμφωνα με τη θέση του Κιέβου, η διαδικασία θα πρέπει να ακολουθήσει συγκεκριμένη σειρά: αρχικά κατάπαυση του πυρός, στη συνέχεια οριστικός τερματισμός του πολέμου και κατόπιν παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία.

Η αντιπαράθεση αποτυπώνει τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις επιδιώξεις της Μόσχας και τη θέση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Η Ρωσία επιδιώκει να θέσει υπό διαπραγμάτευση ολόκληρο το πλαίσιο ασφαλείας της Ευρώπης, ενώ οι Ευρωπαίοι επιμένουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία για το μέλλον της ηπείρου χωρίς τη δική τους συμμετοχή.

Πηγή: New York Times, Reuters