Στο πρώτο μέρος του άρθρου, που δημοσιεύτηκε στον «Π» την περασμένη Παρασκευή, μιλήσαμε για τις παραβολές του Ιησού Χριστού και τη σημασία τους και κάναμε ιδιαίτερη αναφορά στην παραβολή του απολωλότος προβάτου, η οποία, σε συντομία, αναφέρεται στην ιστορία ενός βοσκού, ο οποίος άφησε τα 99 του πρόβατα, προκειμένου να βρει το ένα που χάθηκε. Αναπτύξαμε τους διάφορους συσχετισμούς της παραβολής αυτής με το μάνατζμεντ, καλύπτοντας τα εξής:
- όλοι οι υπάλληλοι έχουν σημασία, και
- προληπτική ηγεσία
Στο σημερινό δεύτερο και τελευταίο μέρος του άρθρου θα καλύψουμε τους υπόλοιπους συσχετισμούς της παραβολής με το μάνατζμεντ και θα καταλήξουμε κάνοντας αναφορά στη διαχρονικότητα της εν λόγω παραβολής.
Συνεχίζουμε με τους συσχετισμούς:
Αποκατάσταση αντί τιμωρίας
Η πιο εντυπωσιακή στιγμή της παραβολής είναι η αντίδραση του βοσκού όταν βρίσκει το χαμένο πρόβατο. Δεν το επιπλήττει, δεν του κάνει μάθημα, δεν το τιμωρεί. Απλώς χαίρεται!
Πολλοί οργανισμοί σήμερα δεν έχουν στις επιλογές τους την επαναφορά του προβληματικού υπαλλήλου στον σωστό δρόμο. Χωρίς να υποβαθμίζεται η σημασία της λογοδοσίας, η εργασιακή κουλτούρα διαμορφώνεται από τον τρόπο με τον οποίο οι διευθυντές χειρίζονται τα λάθη των υπαλλήλων τους.
Όταν οι υπάλληλοι αισθάνονται ασφαλείς, τότε παραδέχονται τα λάθη τους και τα διορθώνουν γρηγορότερα. Αντίθετα, όταν φοβούνται ότι θα τιμωρηθούν, κρύβουν τα προβλήματα, τα οποία σιγά-σιγά εξελίσσονται σε κρίση.
Οι διευθυντές που προτιμούν την επαναφορά των υπαλλήλων τους στο σωστό δρόμο (αντί της τιμωρίας):
- επικεντρώνονται στις λύσεις και όχι στην επίρριψη ευθυνών
- θεωρούν τα λάθη ως ευκαιρία για μάθηση
- αναγνωρίζουν δημόσια τη βελτίωση των προβληματικών υπαλλήλων
- διαχωρίζουν τη συμπεριφορά από την προσωπικότητα.
Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί ψυχολογική ασφάλεια, γεγονός που έρευνες απέδειξαν ότι συμβάλλει στην καινοτομία, τη συνεργασία και την παραγωγικότητα.
Το κόστος της αδιαφορίας για τα προβλήματα των υπαλλήλων
Υπάρχουν μερικοί που υποστηρίζουν ότι το ενδιαφέρον ενός διευθυντή για τους προβληματικούς υπαλλήλους, εκτρέπει την προσοχή του από την ομάδα. Συχνά όμως η αλήθεια είναι διαφορετική, αφού όταν η ομάδα αντιλαμβάνεται ότι ο διευθυντής τους ενδιαφέρεται για κάθε μέλος:
- αυξάνεται η εμπιστοσύνη των υπαλλήλων προς τον διευθυντή τους
- βελτιώνεται η αφοσίωσή τους προς τον οργανισμό
- οι υπάλληλοι δεσμεύονται περισσότερο με την εργασία τους
- παραμένουν περισσότερο καιρό στον οργανισμό.
Στον αντίποδα, όταν οι υπάλληλοι βλέπουν ότι ο προβληματικός συνάδελφός τους μένει αβοήθητος ή απορρίπτεται με διαδικασίες εξπρές, σκέφτονται πως αν οι ίδιοι αντιμετωπίζουν στο μέλλον προβλήματα, θα είναι τα επόμενα θύματα.
Στόχος των οργανισμών δεν πρέπει να είναι να κρατούν τους καλούς υπαλλήλους προσφέροντάς τους ψηλές απολαβές. Είναι και θέμα κουλτούρας, αφού οι υπάλληλοι μένουν όταν αισθάνονται ότι η συνεισφορά τους εκτιμάται και αναγνωρίζεται.
Η παραβολή του απολωλότος προβάτου διδάσκει ότι η προστασία της ομάδας εξαρτάται από την προστασία κάθε μέλους ξεχωριστά.
Ισοζύγιο συναισθημάτων και ευθυνών
Η παραβολή δεν υπονοεί ότι πρέπει να αγνοούνται οι καλοί υπάλληλοι. Η αποτελεσματική διεύθυνση απαιτεί ένα ισοζύγιο μεταξύ (α) απόδοσης, κάλυψης στόχων και επιβίωσης του οργανισμού και (β) ενσυναίσθησης.
Ο χειρισμός του βοσκού μάς θυμίζει ότι οι οργανισμοί πρέπει πρώτα να είναι ανθρώπινοι. Η ενσυναίσθηση και η λογοδοσία δεν είναι απέναντι. Αντίθετα οι καλοί διευθυντές εφαρμόζουν και τις δύο, προσφέροντας:
- σαφείς στόχους
- εποικοδομητική ανατροφοδότηση
- σταθερά πρότυπα
- ειλικρινή φροντίδα.
Το ισοζύγιο αυτό δημιουργεί ανθεκτικές ομάδες, ικανές να πρωτοστατήσουν στην αλλαγή και στην πρόοδο.
Το κοινωνικό μοντέλο
Οι επιχειρήσεις, τα σχολεία, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, η δημόσια υπηρεσία κ.λπ. πιέζονται για να παραδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Όμως μια υγιής κοινωνία δεν εξαρτάται μόνο από τις αποδόσεις των πιο πάνω οργανισμών, αλλά από μια ηγεσία η οποία αναγνωρίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό και ο διευθυντής:
- παρεμβαίνει όταν ένας υπάλληλος αντιμετωπίζει προβλήματα
- ενθαρρύνει τον υποστηρικτικό διάλογο
- επενδύει στην ανάπτυξη των υπαλλήλων του
- απολαμβάνει τη βελτίωση του υπαλλήλου, όχι μόνο την πλήρη αποκατάσταση της απόδοσής του.
Όταν ισχύουν τα πιο πάνω, οι οργανισμοί όχι μόνο υπερκαλύπτουν τους στόχους τους, αλλά δημιουργούν ομάδες με χαρακτήρα, οι οποίες εξασφαλίζουν εμπιστοσύνη και μακροχρόνια σταθερότητα.
Επίλογος
Η παραβολή του απολωλότος προβάτου είναι διαχρονική, επειδή αναφέρεται σε μια βασική πτυχή της ηγεσίας· οι άνθρωποι θέλουν να τους προσέχουν.
Σε μια εποχή που το εργασιακό περιβάλλον διαμορφώνεται με βάση τον αυτοματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη, η ανθρωποκεντρική ηγεσία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η τεχνολογία βελτιστοποιεί τις διαδικασίες, δεν αντικαθιστά όμως την ενσυναίσθηση.
Οι διευθυντές που υιοθετούν τη νοοτροπία του βοσκού στέλλουν ένα ισχυρό μήνυμα: «ενδιαφέρομαι για όλους εσάς». Έτσι όταν οι υπάλληλοι πιστεύουν ότι οι προσπάθειές τους αναγνωρίζονται, προσφέρουν όχι μόνο την εργασία τους, αλλά και την ψυχή τους.
Οι πιο πετυχημένοι οργανισμοί είναι αυτοί για τους οποίους οι υπάλληλοί τους δεν είναι απλώς αριθμοί, αλλά νοιάζονται ειλικρινά γι’ αυτούς.
Το τελικό δίδαγμα της παραβολής είναι το εξής: «Οι μεγάλοι ηγέτες δεν είναι αυτοί που ενδιαφέρονται για τους 99, αλλά εκείνοι που ενδιαφέρονται και για τους 100!
* Fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου | Ιδρυτικού μέλους του Κυπριακού Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και του Κυπριακού Συνδέσμου Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού.
