Οι Υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης και οι Κεντρικοί Τραπεζίτες που συνήλθαν την Παρασκευή στη Λευκωσία δήλωσαν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή απαιτεί στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο γενικευμένων δημοσιονομικών παρεμβάσεων, καθώς το νέο ενεργειακό σοκ αυξάνει τις πιέσεις σε ανάπτυξη, πληθωρισμό και δημόσια οικονομικά στην Ευρώπη.
Το μήνυμα που προέκυψε από τη συνεδρίαση του Eurogroup στη Λευκωσία αντανακλούσε αυξανόμενη ανησυχία ότι οι οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης μπορεί να αποδειχθούν πιο επίμονες από ό,τι αρχικά αναμενόταν, με αξιωματούχους να προειδοποιούν ότι οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές επηρεάζουν ήδη νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσια οικονομικά.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας, Βλάντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι οι τελευταίες εξελίξεις έχουν μεταβάλει ουσιαστικά τις οικονομικές προοπτικές της ΕΕ.
«Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ που επηρεάζει τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τα δημόσια οικονομικά σε ολόκληρη την ΕΕ», ανέφερε.
Σύμφωνα με τις Εαρινές Οικονομικές Προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί στο 3,1% φέτος πριν υποχωρήσει στο 2,4% το 2027, ενώ η οικονομική ανάπτυξη προβλέπεται στο 1,1% το 2026 και μόλις στο 1,4% το επόμενο έτος.
Την ίδια στιγμή, οι δημοσιονομικές πιέσεις αναμένεται να ενταθούν. Τα μέσα δημοσιονομικά ελλείμματα στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθούν από 3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,5% φέτος και 3,6% το 2027, ενώ ο αριθμός των κρατών-μελών που υπερβαίνουν το όριο του 3% αναμένεται να αυξηθεί από δέκα σε δεκατρία.
Παρά τις ασθενέστερες προοπτικές, οι αξιωματούχοι επιχείρησαν επανειλημμένα να διαφοροποιήσουν τη σημερινή κατάσταση από τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Ο Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε ότι οι επικαιροποιημένες προβλέψεις εξακολουθούν να δείχνουν ανθεκτικότητα και όχι ύφεση στην οικονομία της ευρωζώνης. «Βρισκόμαστε ξεκάθαρα μακριά από ένα σενάριο ύφεσης», είπε.
Ο κ. Πιερρακάκης προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν δημιουργήσει ευρύτερους κινδύνους που επεκτείνονται πέραν των προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε στρατηγικά προϊόντα και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η διαταραχή αφορά «όχι μόνο τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και στρατηγικά προϊόντα όπως τα λιπάσματα», ανέφερε, κάνοντας λόγο για ευρύτερους κινδύνους για τη βιομηχανική δραστηριότητα στην Ευρώπη.
Προειδοποιήσεις ότι ο πληθωρισμός μπορεί να διαρκέσει περισσότερο
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, σημείωσε ότι οι επιπτώσεις της κρίσης μπορεί να συνεχιστούν ακόμη και μετά από πιθανή αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για το κατά πόσον οι πληθωριστικές πιέσεις θα εξαφανίζονταν εάν η κρίση τερματιζόταν σύντομα, η Λαγκάρντ είπε ότι οι επιπτώσεις θα συνεχίσουν να περνούν στην οικονομία.
«Ακόμη και αν η κρίση επιλυόταν τώρα, θα υπήρχαν καθυστερημένες επιπτώσεις που θα συνέχιζαν να εκδηλώνονται», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι, ακόμη και αν ο πληθωρισμός τελικά υποχωρήσει, οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να αναμένουν επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.
«Είναι πιθανό γεγονός ότι τα επίπεδα τιμών θα είναι υψηλότερα στο τέλος αυτής της κρίσης», είπε.
Η Λαγκάρντ επανέλαβε ότι η ΕΚΤ θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στην επιστροφή του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2% και έδωσε το στίγμα ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παραμένουν ιδιαίτερα προσεκτικοί σε δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως οι μισθολογικές και τιμολογιακές εξελίξεις, καθώς και το κατά πόσον οι πληθωριστικές προσδοκίες παραμένουν σταθεροποιημένες.
Δεν έδωσε καμία ένδειξη για τη συνεδρίαση της ΕΚΤ στις 11 Ιουνίου, επαναλαμβάνοντας ότι οι αποφάσεις για τα επιτόκια θα συνεχίσουν να λαμβάνονται με βάση τα οικονομικά δεδομένα και σε κάθε συνεδρίαση ξεχωριστά.
Καμία διάθεση για γενικευμένη δημοσιονομική στήριξη
Ένα δεύτερο βασικό θέμα στις συζητήσεις ήταν η αυξανόμενη συναίνεση κατά μεγάλων δημοσιονομικών παρεμβάσεων παρά τις πιέσεις από ορισμένα κράτη-μέλη για μεγαλύτερη ευελιξία.
Ερωτήσεις που έγιναν κατά τη συνέντευξη Τύπου επικεντρώθηκαν στις εκκλήσεις της ιταλικής Κυβέρνησης για περισσότερο δημοσιονομικό χώρο στο πλαίσιο των κανόνων της ΕΕ ώστε να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της κρίσης.
Ο κ. Ντομπρόβσκις αναγνώρισε ότι οι συζητήσεις για πιθανές επιλογές πολιτικής και ευελιξίες συνεχίζονται, αλλά δήλωσε ότι φαίνεται να υπάρχει ευρεία συμφωνία κατά γενικευμένων μέτρων στήριξης.
«Η Ιταλία είναι ίσως η χώρα που θέτει το ζήτημα πιο συστηματικά», είπε, προσθέτοντας ότι τα περισσότερα κράτη-μέλη στηρίζουν πιο στοχευμένη προσέγγιση.
Απαντώντας σε ερώτηση για το κατά πόσον εξετάζεται ειδική ευρωπαϊκή οικονομική στήριξη για χώρες που επηρεάζονται περισσότερο από την κρίση, όπως η Κύπρος ο Ευρωπαίος Επίτροπος δήλωσε ότι, στο παρόν στάδιο, η απάντηση θα πρέπει να παραμείνει «εστιασμένη» και να αξιοποιήσει τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ.
Ο κ. Ντομπρόβσκις σημείωσε ότι η ΕΕ διαθέτει ήδη διαθέσιμα εργαλεία χρηματοδότησης μέσω των κεφαλαίων του RepowerEU και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα οποία δημιουργήθηκαν ακριβώς για την αντιμετώπιση ενεργειακών ζητημάτων και εξακολουθούν να περιλαμβάνουν σημαντικά ανεκτέλεστα επενδυτικά σχέδια.
Πρόσθεσε, επίσης, ότι καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης εισέρχεται στην τελική φάση υλοποίησής του, σημαντικοί πόροι θα συνεχίσουν να εκταμιεύονται προς τα κράτη-μέλη, ενώ αυξάνεται και η απορρόφηση κονδυλίων συνοχής στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
«Είναι δυνατό, τουλάχιστον στο παρόν στάδιο, να αντιμετωπιστούν αυτές οι πιέσεις μέσω των υφιστάμενων χρηματοδοτικών προσπαθειών», είπε.
Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική πρέπει να παραμένουν ευθυγραμμισμένες.
«Όλοι κατανοούμε ότι δεν πρέπει να λειτουργούμε αντιπαραγωγικά», είπε. «Η δημοσιονομική πολιτική και η νομισματική πολιτική πρέπει να συμβαδίζουν.»
Η κ. Λαγκάρντ έδωσε έμφαση στο ίδιο μήνυμα, αναφέροντας ότι τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις αρχές που χαρακτήρισε ως “Triple T” — προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα.
Πρόσθεσε ότι ευρύτερες παρεμβάσεις θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε διαφορετική αντίδραση νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ.
Ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι τα διδάγματα της κρίσης του 2022 έχουν ήδη επηρεάσει τη σημερινή προσέγγιση, σημειώνοντας ότι τα μέτρα που εφαρμόστηκαν από τότε έχουν μειώσει τον οικονομικό αντίκτυπο των ενεργειακών σοκ κατά περίπου 12%.
«Προσπαθούμε να είμαστε χειρουργικά ακριβείς και βέλτιστοι στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στην κρίση», είπε.
Επανέρχονται στο προσκήνιο οι μακροπρόθεσμες αδυναμίες
Πέραν του άμεσου σοκ, οι αξιωματούχοι ανέδειξαν και διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ο Γενικός Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Πιερ Γκραμένια, δήλωσε ότι οι αγορές έχουν αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προσδοκίες για ανάπτυξη και προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό, αλλά τόνισε ότι η περιοχή παραμένει πιο ανθεκτική σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόσθετες πιέσεις, περιλαμβανομένων υψηλότερου κόστους δανεισμού, ασθενέστερης αγοραστικής δύναμης και αυξανόμενης απόκλισης από την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Υπάρχει σαφής ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων και της καινοτομίας», δήλωσε ο κ. Γκραμένια.
Παράλληλα, οι Υπουργοί συζήτησαν και μακροπρόθεσμα ζητήματα, περιλαμβανομένης της προσιτότητας της στέγασης και του σχεδίου για το ψηφιακό ευρώ, με τον κ. Πιερρακάκη να δηλώνει ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία για συνέχιση του συντονισμού στο στεγαστικό παρά τις εθνικές διαφορές και να εκφράζει αισιοδοξία ότι η νομοθεσία για το ψηφιακό ευρώ μπορεί να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
