*Δρ. Στέλιος Πλατής
Θέλω πρώτα να συγχαρώ τις νέες και τους νέους αντιπροσώπους μας, που έλαβαν την εντολή των πολιτών. Η εκλογή στο Κοινοβούλιο είναι τιμή, αλλά κυρίως είναι ευθύνη. Και αυτή η ευθύνη δεν μετριέται μόνο με την παρουσία στα έδρανα, ούτε με δηλώσεις στα μέσα ενημέρωσης. Μετριέται με αποτέλεσμα.
Γράφτηκε και συζητήθηκαν οι απολαβές των βουλευτών. Πολύ δικαιολογημένα. Σε μια περίοδο που ο πολίτης πιέζεται από την ακρίβεια, τα ενοίκια, το ρεύμα, τα καύσιμα, τις δόσεις και τη γενικότερη ανασφάλεια, ένα συνολικό ετήσιο πακέτο γύρω στις €99.612 προκαλεί ερωτήματα. Ιδιαίτερα όταν η μέση μηνιαία αμοιβή στην πατρίδα μας είναι περίπου €2.605 και η διάμεση €1.968, δηλαδή €23.616 τον χρόνο. Με αυτά τα δεδομένα, το πακέτο ενός βουλευτή είναι περισσότερο από 4,2 φορές τον μισθό του τυπικού εργαζομένου.
Πόσο μάλλον όταν αυτό τοποθετεί την Κύπρο στα ψηλά στρώματα σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη της Ένωσης. Λίγο πιο κάτω από την Ελλάδα (γύρω στο 4,7) και τη Βουλγαρία (μεταξύ 3,5 και 4,9), αλλά πιο ψηλά ακόμη και από τη Γερμανία – όπου ακόμη και αν προστεθεί στη βουλευτική αποζημίωση το αφορολόγητο επίδομα εξόδων που αφορούν αποκλειστικά σε αποδεδειγμένα κοινοβουλευτικά έξοδα, φτάνει μόλις κάτω από 4 φορές τον διάμεσο μισθό. Στην Αυστρία η σύγκριση κινείται περίπου στις 2,7 με 2,9 φορές. Η Γαλλία είναι πιο περίπλοκη, με την βουλευτική αποζημίωση στο περίπου 2,7 φορές τον διάμεσο καθαρό μισθό, και επιπλέον ένα κονδύλι άσκησης του αξιώματος (με αυστηρούς κανόνες και έλεγχο), αλλά συνολικά πάλι κάτω από 4 φορές τον διάμεσο μισθό. Στο δε Ηνωμένο Βασίλειο (εκτός ΕΕ, αλλά πιο κοντά σε εμάς διαδικαστικά), το συνολικό πακέτο ενός βουλευτή είναι περίπου 3,1 φορές τη διάμεση ετήσια αμοιβή πλήρους απασχόλησης.
Αν και είναι σημαντικό, στο πλαίσιο πλήρους διαφάνειας και λογοδοσίας να γίνεται αυτή η σύγκριση, και ενδεχομένως να επιβάλλεται να γίνουν κάποιες αναπροσαρμογές, αναντίλεκτα δεν πρέπει να εξαντλείται το θέμα εδώ. Η Δημοκρατία χρειάζεται βουλευτές που να μπορούν να εργάζονται ανεξάρτητα, χωρίς οικονομικές εξαρτήσεις και πιέσεις. Είναι λογικό ένας βουλευτής να αμείβεται αξιοπρεπώς. Αλλά η αξιοπρεπής αμοιβή πρέπει να συνοδεύεται από αξιοπρεπή λογοδοσία.
Άρα, το ερώτημα δεν είναι απλώς «πόσα λαμβάνουν οι βουλευτές». Το πραγματικό ερώτημα είναι: τι Βουλή θέλουμε;
Θέλουμε Βουλή πλήρους απασχόλησης ή part-time βουλευτές με πλήρη προνόμια; Θέλουμε αποζημιώσεις χωρίς μετρήσιμη υποχρέωση κοινοβουλευτικής παρουσίας ή θέλουμε ένα σύστημα όπου μέρος της αποζημίωσης συνδέεται με πραγματική συμμετοχή, όπως συμβαίνει στην Ευρωβουλή με το ημερήσιο επίδομα παρουσίας; Θέλουμε νόμους περί ασυμβίβαστου και σύγκρουσης συμφέροντος που υπάρχουν μόνο στα χαρτιά ή κανόνες που εφαρμόζονται; Θέλουμε πόθεν έσχες που αφήνει παράθυρα για συγγενείς πρώτου βαθμού και «δώρα», ή πραγματική διαφάνεια;
Προσωπικά θεωρώ ότι η νέα Βουλή πρέπει να ανοίξει άμεσα τέσσερα ζητήματα, όσον αφορά στις απολαβές και διαδικασίες διαφάνειας των μελών της. Ζητήματα που η προηγούμενη Βουλή απέτυχε να διαχειριστεί. Πρώτον, σύνδεση μέρους της αποζημίωσης με παρουσία, συμμετοχή και ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έργο. Δεύτερον, αυστηρό ασυμβίβαστο και πραγματική διαχείριση συγκρούσεων συμφέροντος, ιδιαίτερα σε θέματα που αφορούν σε γη, μεγάλες αναπτύξεις, ξένες επενδύσεις και χρηματοοικονομικά συμφέροντα. Τρίτον, σοβαρό και ουσιαστικό πόθεν έσχες με έλεγχο όλων των οικογενειακών και συνδεδεμένων συμφερόντων. Τέταρτον, αυστηρές πειθαρχικές κυρώσεις που να εφαρμόζονται, όχι να υπάρχουν για το θεαθήναι.
Αλλά η συζήτηση για τις απολαβές δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίσει από τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα. Η Κύπρος δεν πάσχει επειδή αμείβονται οι βουλευτές. Πάσχει επειδή η ανάπτυξη των τελευταίων χρόνων δεν μετατράπηκε σε ασφάλεια για τον μισθωτό, τον νέο, την οικογένεια, τον ενοικιαστή, τη μικρή επιχείρηση. Οι πολίτες δεν ζουν με δείκτες. Ζουν με ενοίκια, τρόφιμα, ενέργεια, παιδική φροντίδα και την αγωνία αν θα βγει ο μήνας.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τους μισθούς των βουλευτών πρέπει να καταστεί γέφυρα προς μια μεγαλύτερη συζήτηση: ποιος πληρώνει και ποιος ωφελείται από το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης.
Η νέα Βουλή θα κριθεί στη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, στις εκποιήσεις, στην αναδιανομή του πλούτου, στην ΑΤΑ, στη στέγαση, στο ενεργειακό κόστος, στη διαχείριση του φυσικού αερίου και στο νέο παραγωγικό μοντέλο που επιβάλλεται. Θα κριθεί από το αν θα υπερασπιστεί την εργασία έναντι της κερδοσκοπίας, τη μεσαία τάξη έναντι της συγκέντρωσης πλούτου, τη διαφάνεια έναντι της διαπλοκής.
Η κοινωνία δεν ζητά φτωχούς πολιτικούς. Ζητά σοβαρούς πολιτικούς. Δεν ζητά εκδίκηση. Ζητά δικαιοσύνη. Δεν ζητά θέατρο. Ζητά αποτέλεσμα.
Συγχαρητήρια λοιπόν στους νέους βουλευτές. Ξεκίνησε όμως, ήδη, η πραγματική αξιολόγηση. Όχι για το πόσα λαμβάνουν. Αλλά για το αν αξίζουν την εμπιστοσύνη, την ευθύνη και το κόστος που αναλαμβάνει η κοινωνία για να μας αντιπροσωπεύουν.
* Ο Δρ. Στέλιος Πλατής είναι Διδάκτορας Χρηματοοικονομικών και Μακροοικονομίας του Πανεπιστημίου του Cambridge
